Ministerstwo Sprawiedliwości - Aktualności i wydarzenia

Sprawa dotyczy zdarzeń z 11 września 2026 r., kiedy to poseł Janusz Cieszyński, podczas interwencji poselskiej podjętej w trybie art. 19 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, dokonał zatrzymania oraz wyniesienia z siedziby Ministerstwa Sprawiedliwości dokumentów.

Uprawnienia kontrolne parlamentarzystów nie upoważniają do samowolnego zabierania ani rozpowszechniania dokumentów stanowiących część akt postępowania prowadzonego w resorcie. Sprawa została przekazana Prokuraturze Krajowej celem dokonania oceny prawnej i podjęcia stosownych kroków - podkreśla wiceministra Maria Ejchart.

Chodzi o kopie trzech notatek (dwóch odręcznych notatek funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz maszynowej notatki świadka) stanowiących wyciąg z akt postępowania administracyjnego prowadzonego w Ministerstwie Sprawiedliwości w sprawie odwołania z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Opisany czyn może wypełniać znamiona występku określonego w art. 276 Kodeksu karnego: „ Kto niszczy, uszkadza, czyni niezdatnym do użytku, ukrywa lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do lat 2”.

Ponadto, 14 września 2026 r. w resorcie stwierdzono brak kopii zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 września 2026 r. dotyczącego doręczenia dr. Michałowi Sopińskiemu decyzji Ministra Sprawiedliwości za pośrednictwem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Cyfrowe odwzorowanie tego dokumentu zostało opublikowane 11 września 2026 r. w mediach społecznościowych posła Janusza Cieszyńskiego.

Uruchomienie infolinii stanowi realizację zadań związanych z rozwojem systemu pomocy finansowanego ze środków Funduszu Sprawiedliwości. Wraz z jej startem do Polski powraca unijny, ujednolicony numer 116 006, należący do grupy harmonizowanych numerów usług społecznych w Unii Europejskiej, który w naszym kraju nie funkcjonował od ponad dziesięciu lat.

Prowadzeniem infolinii w latach 2026-2027 zajmie się Fundacja Iwo-Doradztwo Obywatelskie, wybrana w ramach rozstrzygniętego otwartego konkursu ofert nr 1/2026. Na realizację dwuletniego zadania przeznaczono środki w wysokości 3 mln zł.

Połączenie z nr 116 006 gwarantuje pełną anonimowość i bezpieczeństwo. Rozmowy oraz korespondencja prowadzone są w warunkach dyskrecji. Dzwoniący nie muszą podawać swoich danych osobowych ani szczegółowych informacji umożliwiających identyfikację.

Zakres świadczonej pomocy

W ramach wsparcia telefonicznego oraz poradni e-mailowej osoby zgłaszające się na infolinię będą mogły uzyskać:

• pomoc psychologiczną świadczoną przez specjalistów,
• porady prawne i informacje o przysługujących uprawnieniach,
• informacje na temat dostępnych form wsparcia stacjonarnego w Ośrodkach Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem.

Zasady organizacji i funkcjonowania infolinii

Pomoc telefoniczna będzie świadczona w trybie ciągłym - przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, w tym w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy.

System telefoniczny wyposażono w automatyczne menu głosowe w czterech językach: polskim, angielskim, rosyjskim oraz ukraińskim. Dostępność wsparcia w językach obcych zapewnią dyżurujący tłumacze w wymiarze: 8 godzin tygodniowo dla języka ukraińskiego oraz po 4 godziny tygodniowo dla języków angielskiego i rosyjskiego.

Uzupełnieniem infolinii jest poradnia e-mailowa, obsługiwana w tych samych czterech językach. Kanał ten jest przeznaczony w szczególności dla osób przebywających za granicą, osób z niepełnosprawnościami ograniczającymi komunikację werbalną oraz w sprawach wymagających przedłożenia dokumentacji prawnej.

Zapamiętaj numer pomocy:

116 006 - bezpłatna, całodobowa i anonimowa infolinia dla osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz świadków.

Ustawodawca jednoznacznie określił organ właściwy w sprawach dotyczących Rektora-Komendanta. Zgodnie z art. 66a ust. 6 ustawy o Służbie Więziennej kwestie dotyczące stosunku służbowego Rektora-Komendanta rozstrzyga Senat Uczelni w formie pisemnej. Statut Akademii Wymiaru Sprawiedliwości rozwija tę regulację również w odniesieniu do rektora będącego pracownikiem cywilnym. Zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 23 Statutu AWS wyłącznie Senat uczelni posiada kompetencje do podejmowania decyzji w sprawach wynikających ze stosunku służbowego oraz ze stosunku pracy Rektora-Komendanta. Rozstrzygnięcie takie wymaga pisemnej uchwały Senatu podjętej w głosowaniu tajnym.

Statut dopuszcza upoważnienie pojedynczego członka Senatu wyłącznie do załatwiania spraw związanych z urlopami, podróżami służbowymi oraz badaniami lekarskimi. Nie przewiduje możliwości przekazania komukolwiek kompetencji do rozwiązania stosunku pracy Rektora-Komendanta. Tym bardziej kompetencji takiej nie posiada prorektor.

Senat Akademii Wymiaru Sprawiedliwości – podobnie jak każdy organ uczelni publicznej – działa na podstawie i w granicach prawa. Przyznanie Senatowi określonych kompetencji w sprawach dotyczących rektora nie oznacza uprawnienia do arbitralnego odwołania osoby pełniącej obowiązki Rektora-Komendanta. Każda czynność dotycząca stosunku pracy musi mieć konkretną podstawę prawną i spełniać wymagania wynikające z prawa pracy, natomiast art. 66a ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej dopuszcza odwołanie rektora przed upływem kadencji wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. Nawet gdyby przyjąć odpowiednie stosowanie tego przepisu do osoby pełniącej obowiązki Rektora-Komendanta, Senat mógłby działać jedynie w razie wystąpienia jednej z przewidzianych w nim przesłanek, a nie według swobodnego uznania. Wykonywanie obowiązków powierzonych bezpośrednio przez ustawę, w tym podjęcie czynności zmierzających do faktycznego objęcia kierownictwa Uczelni, nie stanowi takiej przesłanki i nie może zgodnie z prawem uzasadniać pozbawienia możliwości dalszego pełnienia obowiązków Rektora-Komendanta.

Granice pełnomocnictw prorektora

Prorektor nie jest organem Akademii i działa wyłącznie w granicach powierzonych jej zadań oraz udzielonych pełnomocnictw. Żadne pełnomocnictwo nie daje jednak prorektorowi prawa do przejęcia uprawnień, które ustawa i Statut zastrzegają wyłącznie dla Senatu. Pełnomocnictwo to nie może stanowić podstawy do odwołania bądź zwolnienia osoby, której prorektor podlega organizacyjnie i która na podstawie przepisów prawa objęła kierowanie uczelnią.

Trudno usprawiedliwić nieznajomość podstawowych przepisów u władz uczelni kształcącej kadry wymiaru sprawiedliwości. Samodzielne przypisanie sobie uprawnień nie daje podstawy prawnej, a zwolnienie pracownika przez osobę całkowicie do tego nieuprawnioną jest bezskuteczne – niezależnie od tego, jak nazwie się to pismo.

Legalność działań p.o. Rektora-Komendanta

Nie sposób również uznać za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych podjęcia przez profesora czynności zmierzających do objęcia funkcji, którą pełni on z mocy prawa po skutecznym odwołaniu poprzedniego Rektora-Komendanta. Wykonywanie obowiązków wynikających z art. 432 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie jest „zakłócaniem porządku”. Zakłóceniem porządku prawnego jest natomiast bezprawne uniemożliwianie wykonywania tych obowiązków oraz próba pozbawienia funkcji przełożonego przez podległego mu prorektora.

Działanie prorektora nie wywołało skutków ani w sferze stosunku pracy, ani w zakresie pełnienia funkcji. Doktor hab. Sławomir Cudak - jako osoba pełniąca obowiązki Rektora-Komendanta - zachowuje pełne uprawnienia i nadal ma obowiązek kierować Akademią Wymiaru Sprawiedliwości.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości dr Michał Sopiński został zdymisjonowany ze stanowiska Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a bezpośrednią przyczyną było rażące oraz uporczywe łamanie przepisów. Przed wydaniem rozstrzygnięcia Minister uzyskał oficjalne opinie Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Trzy filary decyzji resortu

Do odwołania Rektora-Komendanta przyczyniły się ustalenia zebrane w trzech głównych obszarach:

• Wady prawne w przewodach doktorskich: Rada Doskonałości Naukowej ujawniła poważne uchybienia proceduralne w kilku przewodach doktorskich. Postępowania prowadziły nieuprawnione organy uczelni, łamiąc zasady Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o właściwości. RDN była zmuszona wznowić te procedury i przekazać sprawy innym uczelniom. Usterki te uderzały bezpośrednio w wiarygodność AWS jako jednostki uprawnionej do nadawania stopni naukowych.
• Manifestowanie poglądów politycznych:  podczas sprawowania funkcji kierowniczej dr Sopiński prowadził w mediach społecznościowych regularną i ostentacyjną działalność polityczną. Zachowanie to stało w sprzeczności z wymogiem neutralności politycznej, jaki obowiązuje władze uczelni związanej ze służbami mundurowymi. Decyzja resortu nie godzi w prawo do prywatnych przekonań, lecz egzekwuje standardy wymagane na eksponowanych stanowiskach państwowych.
• Blokowanie organizacji aplikacji kuratorskiej: Jako Rektor AWS dr Sopiński odmówił podpisania porozumienia z Prezesem Sądu Okręgowego w Warszawie, kwestionując jego umocowanie prawne. Działanie to – pozbawione podstaw prawnych – zagroziło sprawnemu przebiegowi szkolenia aplikacji kuratorskiej. Rektor nie miał prawa uzależniać realizacji zadań publicznych od własnych ocen ustrojowych.

O dymisji przesądził skumulowany efekt tych działań. W ocenie resortu nie miały one charakteru pojedynczych pomyłek, lecz tworzyły ciągły wzorzec naruszania zasad praworządności i apolityczności.

Autonomia akademicka a granice prawa

Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazał na systemowy problem w zarządzaniu placówką. Jako reprezentant AWS Rektor-Komendant ponosi pełną odpowiedzialność za zgodność działań uczelni z obowiązującym porządkiem prawnym.

Ministerstwo przypomina, że autonomia szkół wyższych nie oznacza wyjęcia ich spod państwowego nadzoru. Działania autonomiczne mogą odbywać się wyłącznie w ramach ustawowych. Praworządność, bezstronność oraz odpowiedzialność stanowią fundament funkcjonowania placówek kształcących kadrę dla wymiaru sprawiedliwości.

Specyfika uczelni i wysokie standardy służby

AWS nie jest zwykłą placówką akademicką - to uczelnia służb państwowych podlegająca resortowi sprawiedliwości. Łączy realizację zadań dydaktyczno-naukowych z kluczową rolą w strukturze Służby Więziennej oraz całego systemu organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Z tego względu od osoby zarządzającej Akademią wymaga się bezwzględnej apolityczności, pełnej praworządności oraz szczególnej dbałości o interes publiczny.

Jawność dokumentów została wyłączona w zakresie danych dotyczących prywatności osób fizycznych niezwiązanych z pełnieniem funkcji publicznych, na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Przypomnienie stanu faktycznego sprawy

9 września 2026 r. Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał na podstawie art. 127 paragraf 3 w związku z art. 138 paragraf 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 28 maja 2026 r. o odwołaniu dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Decyzja z 9 września 2026 r. jest ostateczna i wykonalna. Została tego samego dnia skutecznie doręczona stronie w trybie określonym w art. 47 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z chwilą jej doręczenia wywołała wszystkie przewidziane prawem skutki.

Podstawy podjęcia decyzji

Decyzja została wydana na podstawie art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis ten pozwala ministrowi nadzorującemu uczelnię odwołać rektora, jeżeli rażąco lub uporczywie narusza on przepisy prawa.

Minister Sprawiedliwości ponownie przeanalizował całość materiału dowodowego. Postępowanie przeprowadzono z zapewnieniem stronie prawa do czynnego udziału oraz po zasięgnięciu wymaganych ustawą opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdziło, że zachodziły ustawowe przesłanki odwołania Rektora-Komendanta. Stwierdzone naruszenia dotyczyły trzech zasadniczych obszarów:

• nieprawidłowości w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora,
• naruszenia zasady apolityczności Służby Więziennej,
• nieprawidłowości przy realizacji zadań związanych z aplikacją kuratorską.

Minister Sprawiedliwości uznał, że charakter, skala i powtarzalność stwierdzonych naruszeń uzasadniały ich zakwalifikowanie jako rażącego lub uporczywego naruszania przepisów prawa. Odwołanie Rektora-Komendanta nie stanowi ingerencji w wolność badań naukowych ani autonomię Akademii, lecz wykonanie ustawowych kompetencji nadzorczych wobec uczelni służb państwowych.

Skutkiem wykonania decyzji jest wygaśnięcie kadencji dr. Michała Sopińskiego jako Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS obejmuje obowiązki Rektora-Komendanta

W związku z powstaniem wakatu, na podstawie art. 432 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązki Rektora-Komendanta objął dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS, jako najstarszy członek Senatu posiadający co najmniej stopień doktora. Jego status wynika bezpośrednio z ustawy, nie wymaga zatwierdzenia przez organy Akademii i nie jest uzależniony od faktycznego przekazania mu gabinetu, dokumentów ani dostępu do pomieszczeń Uczelni. Od chwili powstania wakatu jest on uprawniony do kierowania Akademią i reprezentowania jej na zewnątrz.

Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje, że Senat Akademii sprawnie i bez zbędnej zwłoki przeprowadzi ustawową procedurę powołania nowego Rektora-Komendanta. Do tego czasu zadaniem osoby pełniącej obowiązki jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości, stabilności i zgodnego z prawem funkcjonowania uczelni.

Minister Sprawiedliwości zwrócił się do pełniącego obowiązki Rektora - Komendanta dr hab. Sławomira Cudaka o współdziałanie z Senatem w przygotowaniu i przeprowadzeniu procedury powołania nowego Rektora-Komendanta. Kompetencja do jego powołania należy do Senatu, zgodnie z art. 66a ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Zmiana osoby kierującej Akademią nie wpływa na ciągłość jej działalności dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej ani na sytuację studentów, słuchaczy, doktorantów i pracowników.

Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje sprawnego przekazania obowiązków oraz współpracy wszystkich organów Akademii w celu zapewnienia jej stabilnego i zgodnego z prawem funkcjonowania.

Pełna treść pism Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego skierowanych do Senatu Akademii Wymiaru Sprawiedliwości oraz do p.o. Rektora-Komendanta dr. hab. Sławomira Cudaka, prof. AWS znajduje się w załącznikach poniżej.

Minister Waldemar Żurek, zwracając się do zgromadzonych, podkreślił wyjątkowy dorobek zawodowy sędziego i jego pracę na rzecz wymiaru sprawiedliwości.

- Serdecznie dziękuję Panu Prezesowi i całemu zespołowi. Widzę Państwa ogromne zaangażowanie na rzecz nowosądeckiego Sądu Okręgowego. Mimo odmiennych zdań i dyskusji, bez wątpienia łączy Państwa wspólny cel - dobro sądownictwa - podsumował szef resortu sprawiedliwości.

Sędzia Mieczysław Hieronim Kamiński

Mieczysław H. Kamiński ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie w 1986 roku. Dwa lata później zdał egzamin sędziowski i został mianowany asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w rodzinnych Gorlicach. Tam też zdobywał później doświadczenie zawodowe jako sędzia.

Od października 1997 r. do końca września 1998 r. Mieczysław H. Kamiński był wiceprezesem w Sądzie Rejonowym w Gorlicach. Następnie – do października 2002 r. - pełnił funkcję prezesa tej instytucji.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 czerwca 2003 r. Mieczysław H. Kamiński został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu. W latach 2010-2016 pełnił po raz pierwszy funkcję prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu.

17 marca 2025 r. Mieczysław H. Kamiński został powołany do pełnienia funkcji prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na sześcioletnią kadencję.

Podczas uroczystości 11 września br. nowy Prezes dziękował za udzielone zaufanie i zadeklarował gotowość do dalszej pracy na rzecz skutecznego wymiaru sprawiedliwości.

Fot. Paweł Mazurek/MS

Odpowiedzią na te wyzwania jest program Ministerstwa Sprawiedliwości „Świadomy Senior - Bezpieczny Senior”, którego celem jest podniesienie świadomości prawnej seniorów oraz wzmocnienie ich umiejętności przeciwdziałania przestępstwom.

Inauguracja w Szczecinie (województwo zachodniopomorskie)

Wojewódzka inauguracja programu odbyła się 9 września br. w auli Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. W wydarzeniu udział wzięli m.in.: Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej oraz Wojewoda Zachodniopomorski Adam Rudawski.

Bezpieczeństwo seniorów to nie tylko skuteczne przepisy i instytucje, ale także wiedza, która pozwala rozpoznać zagrożenie i odpowiednio na nie zareagować - podkreślał wiceminister Pałka.

Spotkanie zgromadziło nie tylko samych seniorów i przedstawicieli organizacji wspierających ich na co dzień, ale również starostów i samorządowców, którzy w kolejnych miesiącach mają organizować podobne cykle edukacyjne na własnym terenie.

Inauguracja w Gorzowie Wielkopolskim (województwo lubuskie)

Natomiast 10 września odbyła się inauguracja w województwie lubuskim - w siedzibie Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim. W spotkaniu rozpoczynającym projekt uczestniczył Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek oraz Wicewojewoda Lubuski Tomasz Nesterowicz, a także przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, rad seniorów oraz służb i instytucji.

Program „Świadomy Senior -Bezpieczny Senior” to inicjatywa, która nie tylko zwiększa świadomość prawną osób starszych, ale przede wszystkim daje im narzędzia do ochrony siebie przed zagrożeniami. Dzięki niemu zyskają wiedzę i pewność, jak bezpiecznie zarządzać swoim majątkiem, jak unikać oszustw, a także jak bezpiecznie kontaktować się ze swoimi bliskimi – mówił Minister Waldemar Żurek.

Tematyka szkoleń i wsparcie ekspertów

Szkolenia w ramach programu zostały podzielone na 6 głównych bloków tematycznych, dobranych na podstawie analizy przestępstw popełnianych na szkodę osób powyżej 60. roku życia:

• Oszustwa i przestępstwa przeciwko mieniu (m.in. metoda „na wnuczka”).
• Bezpieczeństwo w internecie.
• Przeciwdziałanie i rozpoznawanie przemocy domowej.
• Zarządzanie majątkiem (testament, darowizna, umowa dożywocia).
• Ochrona praw konsumenta.
• Prawa pacjenta oraz świadczenia emerytalne.

Zajęcia i prelekcje prowadzą doświadczeni eksperci z wymiaru sprawiedliwości, Policji, notariatu oraz licznych instytucji publicznych partnerujących projektowi (m.in. KGP, NASK, UOKiK, ZUS, Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, Krajowa Rada Notarialna).

Uczestnicy spotkań otrzymują również praktyczną broszurę „Warto wiedzieć”, napisaną przystępnym językiem, która ułatwia korzystanie ze zdobytej wiedzy i wskazówek w codziennym życiu.

Fot. UW w Szczecinie i UW w Gorzowie Wlkp.

Utrzymuje ona w mocy wcześniejszą decyzję z 28 maja 2026 r. (znak: DWOiP-X.771.1.2026) o odwołaniu go z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Doręczenia dokonano zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 39 § 2 pkt 2, art. 42 § 1 i 3 oraz art. 47 § 1 i 2 k.p.a.).

Przebieg wydania i doręczenia decyzji o odwołaniu Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta AWS.

Wydanie decyzji przez Ministra Sprawiedliwości (9 września 2026 r.)

Rozpatrując ponownie sprawę na wniosek Michała Sopińskiego z 4 sierpnia 2026 r., Minister Sprawiedliwości wydał 9 września 2026 r. decyzję (znak: DWOiP-X.776.17.2026). Utrzymała ona w mocy wcześniejszą decyzję z 28 maja 2026 r. o odwołaniu go z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Ostateczność i wykonalność decyzji

Decyzja jest ostateczna (zgodnie z art. 16 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.). Oznacza to, że nie można się od niej odwołać ani złożyć kolejnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja jest natychmiast wykonalna, a ewentualna skarga do sądu administracyjnego nie wstrzymuje automatycznie jej wykonania (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Aby wywołała skutki prawne wobec strony, musi zostać jej skutecznie zakomunikowana.

Zarządzenie doręczenia decyzji przez upoważniony organ

Minister Sprawiedliwości polecił doręczenie decyzji za pośrednictwem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Przepisy (art. 39 k.p.a.) wprost dopuszczają przekazanie pisma przez inne upoważnione organy. Wybór tej drogi wynikał z konieczności sprawnego działania, ważnego interesu publicznego oraz potrzeby natychmiastowego wyjaśnienia, kto kieruje Akademią.

Dopuszczalność doręczenia w Karpaczu

Gdy ustalono, że Michał Sopiński przebywa na Forum Ekonomicznym w Karpaczu, postanowiono doręczyć mu decyzję na miejscu. Zgodnie z przepisami (art. 42 § 3 k.p.a.) pismo można doręczyć w każdym miejscu, w którym zastanie się adresata – zwłaszcza w sytuacji uzasadnionej potrzeby lub braku możliwości doręczenia go w domu czy miejscu pracy.

Podjęcie próby doręczenia (9 września 2026 r.)

Upoważnieni funkcjonariusze Służby Więziennej przybyli na miejsce konferencji z decyzją przeznaczoną dla Michała Sopińskiego i potwierdzili, że jest on obecny. Przez recepcję przekazali mu informację, że czekają na niego z korespondencją od Ministra Sprawiedliwości do doręczenia osobistego.

Jednoznaczna odmowa przyjęcia pisma

Michał Sopiński oświadczył przez telefon pracownikowi recepcji, że nie zejdzie do funkcjonariuszy i nie odbierze korespondencji. Nie była to więc kwestia braku kontaktu czy nieobecności, ponieważ adresat przebywał na miejscu, wiedział o czekających funkcjonariuszach i celowo odmówił przyjęcia pisma.

Publiczne potwierdzenie wiedzy o doręczeniu (10 września 2026 r.)

Następnego dnia Michał Sopiński w wypowiedzi telewizyjnej sam potwierdził, że wiedział o obecności funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz o tym, że chcieli mu doręczyć dokument dotyczący odwołania. Potwierdza to, że jego odmowa była w pełni świadoma i celowa, a nie wynikała z niewiedzy czy braku informacji.

Ocena odmowy na podstawie art. 47 k.p.a.

Zachowanie to traktuje się jako odmowę przyjęcia pisma (art. 47 § 1 k.p.a.). Przepis ten nie wymaga, aby adresat wziął dokument fizycznie do ręki i go oddał. Doręczenia nie można udaremnić po prostu odmawiając podejścia do doręczycieli - wystarczy, że adresat przebywa w danym miejscu, wie o oczekującym piśmie i wprost oświadcza, że go nie odbierze.

Skutek prawny odmowy

Michał Sopiński 9 września 2026 r. świadomie odmówił przyjęcia decyzji. W świetle prawa (art. 47 § 2 k.p.a.) pismo uważa się w takiej sytuacji za doręczone w dniu odmowy. Oznacza to, że decyzja weszła w życie 9 września 2026 r. i z tym dniem skutecznie odwołała Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

W siedzibie Ministerstwa Sprawiedliwości odbyło się (9 września br.) spotkanie kierownictwa resortu oraz przedstawicieli Prokuratury Krajowej z delegacją Kongresu Stanów Zjednoczonych. Głównymi tematami rozmów były działania na rzecz przywracania praworządności w Polsce, stan prac nad reformą wymiaru sprawiedliwości oraz polsko-amerykańska współpraca prawna i procesowa w sprawach karnych.

W rozmowach po stronie polskiej udział wzięli Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, Podsekretarze Stanu Maria Ejchart i Dariusz Mazur, dyrektorzy właściwych departamentów resortu oraz Dyrektor Biura Współpracy Międzynarodowej Prokuratury Krajowej Mirosław Iwanicki. Stronę amerykańską reprezentowali senator Elissa Slotkin oraz senator Thom Tillis wraz z doradcami oraz przedstawicielami Ambasady USA w Warszawie.

Cieszy nas, że nasi amerykańscy partnerzy ze zrozumieniem i wsparciem odnoszą się do procesu naprawy polskiego wymiaru sprawiedliwości. Istotnym filarem naszych relacji ze Stanami Zjednoczonymi pozostaje również sprawne, bieżące współdziałanie w sprawach karnych, w tym w zakresie ścigania przestępczości i wzajemnej pomocy prawnej - podkreślił Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Status reform wymiaru sprawiedliwości i wdrażanie wyroków międzynarodowych

Podczas spotkania przedstawiciele resortu zaprezentowali stan prac legislacyjnych ukierunkowanych na naprawę systemu sądownictwa oraz wykonanie wyroków ETPCz i TSUE dotyczących praworządności.

Omówiono założenia rządowego projektu ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu, nad którym trwają obecnie prace w Sejmie. Projekt opiera się na indywidualizacji oceny statusu poszczególnych grup sędziów powołanych w latach 2018–2025 i stanowi odpowiedź na wyrok pilotażowy ETPCz w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce oraz opinię Komisji Weneckiej. Regulacja przewiduje m.in. zniesienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN oraz likwidację skargi nadzwyczajnej.

Przedstawiono stan prac nad docelową reformą ustawową przywracającą powszechne i bezpośrednie wybory członków KRS przez samych sędziów, która została zablokowana wetem Prezydenta RP w lutym 2026 r. Omówiono także sytuację po wyborze przez Sejm nowego składu KRS w maju 2026 r. (po uprzednim zaopiniowaniu kandydatów przez środowiska sędziowskie) oraz działania nowej Rady, pod przewodnictwem sędziego Dariusza Zawistowskiego, zmierzające do przywrócenia członkostwa w Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. Omówiono ponadto kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego.

Fot. Paweł Mazurek/MS
Baza zdjęć dla mediów: Spotkanie kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości z delegacją Kongresu USA

Decyzja z 9 września 2026 r. jest ostateczna na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. Nie przysługuje od niej odwołanie ani kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym zakończony został administracyjny tok rozpoznawania sprawy przed Ministrem Sprawiedliwości.

Podstawy rozstrzygnięcia

Decyzja została wydana na podstawie art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis ten pozwala ministrowi nadzorującemu uczelnię odwołać rektora, jeżeli rektor rażąco lub uporczywie narusza przepisy prawa.

Przed wydaniem rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości ponownie przeanalizował całość materiału dowodowego, w tym dokumenty zgromadzone po wydaniu decyzji z 28 maja 2026 r., oraz wszystkie zarzuty, wyjaśnienia i wnioski przedstawione przez stronę. Postępowanie przeprowadzono z zapewnieniem stronie prawa do czynnego udziału oraz po zasięgnięciu wymaganych ustawą opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdziło, że zachodziły ustawowe przesłanki odwołania Rektora-Komendanta. Stwierdzone naruszenia dotyczyły trzech zasadniczych obszarów:

• nieprawidłowości w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora – Rada Doskonałości Naukowej wznowiła cztery postępowania dotyczące nadania stopnia doktora. Przyczyną wznowienia był zarówno wadliwy model proceduralny stosowany w Akademii, w tym wykonywanie przez rady dyscyplin kompetencji bez podstawy ustawowej, jak i liczne zaniedbania proceduralne stwierdzone w poszczególnych sprawach. Dotyczyły one między innymi właściwości organów, warunków wszczęcia postępowania, powoływania komisji doktorskich, dokumentowania czynności oraz zgodności regulacji wewnętrznych z ustawą i Kodeksem postępowania administracyjnego. Wznowienie tych postępowań nie oznacza przypisania odpowiedzialności osobom ubiegającym się o nadanie stopnia – nieprawidłowości dotyczyły działania Akademii jako podmiotu doktoryzującego. Odpowiedzialność dotychczasowego Rektora-Komendanta wynikała natomiast z jego własnych obowiązków kierowniczych i nadzorczych: jako organ kierujący uczelnią i przewodniczący Senatu dopuścił do funkcjonowania wadliwego modelu, a mimo uzyskania wiedzy o zastrzeżeniach RDN nie podjął skutecznych działań naprawczych;
• naruszenia zasady apolityczności Służby Więziennej – Akademia Wymiaru Sprawiedliwości jest jednostką organizacyjną Służby Więziennej, a Rektor-Komendant jest organem tej formacji. Publiczna, wielokrotna i długotrwała aktywność partyjno-polityczna, łączona z pełnioną funkcją, pozostawała w sprzeczności z ustawowym wymogiem apolityczności Służby Więziennej. Ocena ta nie dotyczyła prywatnych poglądów politycznych, wolności wypowiedzi ani swobody debaty akademickiej, lecz sposobu wykonywania funkcji organu apolitycznej formacji państwowej;
• nieprawidłowości przy realizacji zadań związanych z aplikacją kuratorską – zakwestionowanie przez władze Akademii umocowania Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie i wynikająca z tego odmowa zawarcia umowy dotyczącej zajęć teoretycznych pozostawały poza zakresem kompetencji uczelni. Działanie to stworzyło realne zagrożenie dla terminowej realizacji ustawowego zadania publicznego i prawidłowego przebiegu aplikacji kuratorskiej. Późniejsze zawarcie umów umożliwiających kontynuowanie aplikacji zostało uwzględnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie zmieniło jednak prawnej oceny wcześniejszego działania.

Minister Sprawiedliwości uznał, że charakter, skala i powtarzalność stwierdzonych naruszeń uzasadniały ich zakwalifikowanie jako rażącego lub uporczywego naruszania przepisów prawa. Odwołanie Rektora-Komendanta nie stanowi ingerencji w wolność badań naukowych ani autonomię Akademii, lecz wykonanie ustawowych kompetencji nadzorczych wobec uczelni służb państwowych.

Obowiązki Rektora-Komendanta objął dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS

Skutkiem wykonania decyzji jest wygaśnięcie kadencji dr. Michała Sopińskiego jako Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 24 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stosowanym odpowiednio na podstawie art. 432 ust. 5 tej ustawy, w okresie od odwołania rektora do wyboru albo powołania jego następcy obowiązki rektora wykonuje osoba określona zgodnie z regulacjami ustrojowymi uczelni. Senat Akademii Wymiaru Sprawiedliwości w uchwale nr 308/26 wskazał jako osobę wykonującą te obowiązki dr. hab. Sławomira Cudaka, prof. AWS.

W związku z powstaniem wakatu dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS objął obowiązki Rektora-Komendanta i jest uprawniony do kierowania Akademią oraz reprezentowania jej na zewnątrz.

Objęcie przez niego obowiązków ma charakter przejściowy i nie stanowi powołania na funkcję Rektora-Komendanta ani nie przesądza o wyniku przyszłej procedury powołania. Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje, że Senat Akademii sprawnie i bez zbędnej zwłoki przeprowadzi ustawową procedurę powołania nowego Rektora-Komendanta. Do tego czasu zadaniem osoby wykonującej obowiązki jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości, stabilności i zgodnego z prawem funkcjonowania uczelni.

Zmiana osoby kierującej Akademią nie wpływa na ciągłość jej działalności dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej ani na sytuację studentów, słuchaczy, doktorantów i pracowników. Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje sprawnego przekazania obowiązków oraz współpracy wszystkich organów Akademii w celu zapewnienia jej stabilnego i zgodnego z prawem funkcjonowania.