Ministerstwo Sprawiedliwości - Aktualności i wydarzenia

System obsługuje również nowe rodzaje dokumentów, w tym raporty Sprawozdań Zrównoważonego Rozwoju (ESG) i dokumenty podatkowe. Raporty ESG informują o działaniach firmy na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz jej zaangażowaniu w obszarach społecznych i zarządczych.

RDF zostało zbudowane w nowej architekturze informatycznej, co zwiększa bezpieczeństwo przechowywanych danych oraz stabilność działania. System jest zintegrowany między innymi z podpisami elektronicznymi oraz  innymi rejestrami sądowymi.

RDF to całkowicie przebudowany system teleinformatyczny służący do  składania, przechowywania i udostępniania sprawozdań finansowych podmiotów zarejestrowanych w KRS.

Rozwiązanie oparto na nowoczesnej architekturze, która znacząco podnosi poziom bezpieczeństwa przechowywanych danych finansowych oraz  zwiększa stabilność i wydajność systemu – mówi Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka.

Uruchomienie nowego RDF to kolejny etap budowy bezpiecznej, cyfrowej administracji publicznej.

System został zaprojektowany z myślą o skalowalności, dalszym rozwoju oraz integracji z innymi usługami rejestrowymi, odpowiadając na rosnące potrzeby użytkowników i wymogi regulacyjne – ocenia Wiceminister Sławomir Pałka.

Najważniejsze zmiany i usprawnienia

RDF oferuje nowoczesny interfejs użytkownika dostosowany do aktualnych standardów cyfrowych i oczekiwań użytkowników. Użytkownicy zyskają również zwiększony poziom bezpieczeństwa danych dzięki zastosowaniu nowej architektury systemowej.

Zmodyfikowane RDF umożliwia obsługę nowych rodzajów dokumentów finansowych, w tym:

• sprawozdań zrównoważonego rozwoju (ESG);
• sprawozdań z podatku dochodowego;
• sprawozdań z działalności grupy kapitałowej;
• integrację z systemem Tożsamość wykorzystywanym do weryfikacji użytkowników RDF – jednolitym standardem uwierzytelniania dla  wszystkich rejestrów sądowych;
• integracja z Usługą Centralnego Podpisu Elektronicznego (UCPE) – systemem Ministerstwa Sprawiedliwości do obsługi podpisów elektronicznych;
• integracja z Centralnym Repozytorium Dokumentów (CRD) – centralnym systemem Ministerstwa Sprawiedliwości do  przechowywania dokumentów systemów dziedzinowych.

Wdrożenie RDF stanowi istotny element cyfryzacji usług rejestrowych oraz  dostosowania systemu wymiaru sprawiedliwości do zmieniających się wymogów prawnych, w tym rozszerzonych obowiązków sprawozdawczych przedsiębiorstw.

Składanie dokumentów przez Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej (SPZOZ)

RDF uwzględnia również specyfikę SPZOZ. SPZOZ chociaż nie figurują w  rejestrze przedsiębiorców, są wpisywane do rejestru stowarzyszeń w  KRS  i  mają obowiązek do składania sprawozdań finansowych do  RDF  drogą elektroniczną.

SPZOZ mogą składać dokumenty finansowe:

• z własnego konta w systemie (jeżeli je posiadają);
• z konta osoby fizycznej (w pozostałych przypadkach).

Proces składania dokumentów przez SPZOZ przebiega analogicznie jak  w  przypadku przedsiębiorców wpisanych do KRS, przy czym weryfikowane są odrębne warunki formalne. Wszystkie operacje realizowane są w pełni elektronicznie i w sposób zindywidualizowany dla danego podmiotu – system wstępnie uzupełnia dostępne dane rejestrowe.

RDF działa od 23 lutego 2026 roku. Usługa została zrealizowana w ramach przedsięwzięcia pod nazwą Rozwój i zwiększenie dostępności Rejestrów Sądowych eKRS i EKW , w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) i jest współfinansowana ze środków UE  #NextGenerationEU.

Polska bardzo wysoko ocenia współpracę z Litwą w obszarze wymiaru sprawiedliwości i postrzega ją jako ważny element wzmacniania państwa prawa w naszym regionie. Widzimy dużą wartość w regularnej wymianie doświadczeń dotyczących funkcjonowania sądów, organizacji systemu wymiaru sprawiedliwości oraz sposobów zwiększania zaufania obywateli do instytucji publicznych – podkreślił Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Dodał, że wojna Rosji przeciwko Ukrainie stawia przed systemami wymiaru sprawiedliwości państw naszego regionu nowe zadania.

Dotyczą one między innymi współpracy prawnej, wsparcia dla organów ścigania oraz działań zmierzających do zapewnienia odpowiedzialności za najpoważniejsze naruszenia prawa międzynarodowego. W tym zakresie współpraca regionalna ma szczególne znaczenie – mówił minister Waldemar Żurek.

Minister Rita Tamašunienė podczas spotkania zapoznała się m.in. z realizowanymi przez polski resort programem Nieodpłatnej Pomocy dla osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz Systemem Dozoru Elektronicznego. Odwiedziła również Biuro Dozoru Elektronicznego Centralnego Zarządu Służby Więziennej.

Polska jest gotowa do dalszego pogłębiania współpracy z Litwą zarówno na poziomie politycznym, jak i eksperckim. Widzimy szczególną wartość w rozwijaniu kontaktów między ministerstwami, instytucjami wymiaru sprawiedliwości oraz ośrodkami szkoleniowymi, a także we wspólnym zabieraniu głosu w sprawach istotnych dla wymiaru sprawiedliwości w Unii Europejskiej – powiedział Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka.

Nieodpłatna Pomoc dla osób pokrzywdzonych przestępstwem

Z Nieodpłatnej Pomocy może skorzystać osoba pokrzywdzona przestępstwem lub jej opiekun prawny, jeżeli nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.

Na terenie Polski Nieodpłatna Pomoc świadczona jest w każdym powiecie. Pomoc świadczona jest w formie stacjonarnej w punkcie lub w formie zdalnej, tj. za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, np. telefonicznie, przez Internet.

Możliwe jest skorzystanie z porady przez osobę uprawnioną w dowolnie wybranym i dostępnym punkcie, niezależnie od miejsca zamieszkania. Dostępność w punktach można sprawdzić na stronie zapisy-np.ms.gov.pl.

W ramach nieodpłatnej pomocy prawnej osoba pokrzywdzona przestępstwem lub jej opiekun prawny może uzyskać profesjonalną poradę prawną co do kroków prawnych, jakie może podjąć przeciwko sprawcy przestępstwa oraz jakie przysługują jej prawa w postępowaniu przygotowawczym oraz sądowym prowadzonym przeciwko sprawcy przestępstwa.

System Dozoru Elektronicznego

System Dozoru Elektronicznego (SDE) to forma odbywania krótkoterminowej kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, najczęściej w miejscu zamieszkania skazanego, przy użyciu elektronicznej aparatury monitorującej, np. tzw. bransoletki. System ten pozwala na kontrolę zachowania skazanego w trzech formach: dozór stacjonarny (przebywanie w określonym miejscu i czasie), dozór mobilny (kontrola bieżącego miejsca pobytu) oraz dozór zbliżeniowy (utrzymywanie minimalnej odległości od wskazanej osoby).

Dozór elektroniczny to nie tylko nowoczesne narzędzie realizacji orzeczeń sądowych, ale także realna szansa na skuteczną resocjalizację i powrót do społeczeństwa dla coraz szerszej grupy osób. Systematycznie rozwijamy System Dozoru Elektronicznego, dbając o bezpieczeństwo i wsparcie funkcjonariuszy, którzy realizują ważne zadania dla wymiaru sprawiedliwości i całego społeczeństwa – stwierdził Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka.

Koszty odbywania kary w SDE są znacząco niższe niż w przypadku tradycyjnego pobytu w zakładzie karnym. Skazani nie ponoszą żadnych opłat za złożenie wniosku o SDE ani za samo wykonywanie kary w tym systemie – zarówno procedura, jak i pobyt w SDE są dla nich bezpłatne.

Fot. Paweł Mazurek/MS

Baza zdjęć dla mediów: Flickr.com

Nowelizacja ustawy wprowadza stanowisko młodszego asystenta sędziego. Głównym celem zmian jest rozwiązanie problemów kadrowych w sądownictwie oraz zachęcenie młodych prawników do pracy w sektorze publicznym, zamiast ucieczki do sektora prywatnego.

Kto może zostać młodszym asystentem?

Młodszym asystentem sędziego mogą zostać studenci po trzecim roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo, którzy:

• ukończyli co najmniej 20 lat,
• zachowują status studenta,
• posiadają nieskazitelny charakter.

Celem nowelizacji jest pozyskanie wyróżniających się osób, wykorzystanie ich potencjału intelektualnego oraz zachęcenie do kontynuowania kariery w wymiarze sprawiedliwości po uzyskaniu tytułu magistra.

Dla porównania: dotychczas asystentem sędziego mógł zostać absolwent studiów prawniczych (min. 23 lata), natomiast starszym asystentem – osoba z co najmniej 10-letnim stażem lub po zdanym egzaminie sędziowskim bądź prokuratorskim.

Korzyści i rekrutacja

Nowoczesny wymiar sprawiedliwości czerpie z realiów rynku - jeśli studenci radzą sobie w kancelariach czy korporacjach, równie dobrze odnajdą się w sądach - podkreśla Dariusz Mazur, Wiceminister Sprawiedliwości.

Dzięki temu studenci zyskają możliwość zdobycia pierwszego merytorycznego doświadczenia w sądzie jeszcze w trakcie studiów. Chcemy, by najlepsi adepci prawa już teraz mogli zaangażować się w działanie wymiaru sprawiedliwości, wspierać sędziów w codziennej pracy i odciążyć ich od prostszych, czasochłonnych obowiązków – dodaje wiceminister.

Kandydaci będą rekrutowani w drodze konkursu, zapewniając rzetelną ocenę wiedzy i predyspozycji - rozwiązanie to jest znane z innych krajów europejskich, np. stanowiska paralegal w Wielkiej Brytanii. Asystenci sędziego wykonują czynności przygotowawcze do spraw sądowych oraz administracyjne, co przyspieszy postępowania i poprawi efektywność sądów.

Wynagrodzenie brutto ma wynosić: młodszy asystent 5500-6500 zł, asystent 6500-8000 zł, starszy asystent 8000-9000 zł (dokładne stawki ustali rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości).

Ministerstwo Sprawiedliwości systematycznie modernizuje sądownictwo, promując zawód asystenta sędziego poprzez ogólnopolski projekt „Asystent Sędziego - Prawo. Praktyka. Przyszłość”. Utworzenie stanowiska młodszego asystenta sędziego to ważny krok ku bardziej elastycznemu systemowi, który wspiera rozwój utalentowanych młodych prawników i jednocześnie odpowiada na aktualne wyzwania kadrowe sądów.

Ustawa wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

Uproszczenia w zarządzaniu stowarzyszeniami

Równolegle zreformowano ustawę Prawo o stowarzyszeniach, ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zmiany te znacząco upraszczają proces zakładania i prowadzenia organizacji społecznych.

Najważniejsze zmiany:

1. Gotowe wzorce dokumentów: W systemie teleinformatycznym KRS pojawią się wzorce statutów i uchwał. Pozwoli to na szybką, w pełni elektroniczną obsługę formalności bez konieczności wizyty u notariusza.
2. Uchwały zdalne: Nowe przepisy pozwalają na podejmowanie kluczowych decyzji bez zwoływania fizycznych posiedzeń organów – wystarczy zgoda członków wyrażona elektronicznie.
3. Bezpieczeństwo: Głosowanie odbywa się poprzez system KRS przy użyciu podpisu kwalifikowanego, zaufanego lub osobistego.

Rozwiązanie to radykalnie obniża koszty funkcjonowania, zwiększa dostępność dla małych inicjatyw obywatelskich i modernizuje administrację stowarzyszeń.

Przepisy dotyczące stowarzyszeń wejdą w życie 30 września 2028 r., co pozwoli na odpowiednie przygotowanie systemów teleinformatycznych.

Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego stał się centrum debaty o roli prawa w życiu młodego pokolenia. Tegoroczny Dzień Prawa, będący uroczystą inauguracją dziesiątej edycji Dnia Edukacji Prawnej (przypadającego 15 marca), zgromadził uczniów szkół ponadpodstawowych oraz przedstawicieli wszystkich zawodów prawniczych. Program wydarzenia organizowanego przez Fundację Edukacji Prawnej IUSTITIA skupił się na kluczowych wyzwaniach bezpieczeństwa obywatelskiego, oferując uczestnikom unikalną okazję do dialogu z praktykami, w tym z ministrem sprawiedliwości, Waldemarem Żurkiem.

Żebyśmy byli porządnym państwem, musimy bardzo dobrze znać naszą historię. Polska jest w takim położeniu geopolitycznym, że przez setki lat mierzyliśmy się z wojnami i reżimami – musimy o tym pamiętać, by docenić naszą niepodległość – powiedział minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Podczas rozmów z uczniami minister wskazał na ważną rolę zawodów prawniczych w naszym codziennym życiu.

Zachęcam was do pójścia na prawo, bo to wyjątkowa rzecz: możecie nie tylko znać przepisy, ale realnie pomagać ludziom, stawać w ich obronie i wymierzać sprawiedliwość.

Młodzież z dużym zaangażowaniem uczestniczyła w dyskusji, aktywnie zadając pytania ministrowi. Dotyczyły one m.in. bieżącej sytuacji w wymiarze sprawiedliwości czy ścieżki dojścia do zawodu sędziego.

Bycie sędzią to najważniejszy zawód. Jego istotą jest to, że nikt nie może mieć na was wpływu – sami decydujecie o wyroku, ale zawsze musicie mieścić się w granicach prawa. To jest właśnie praworządność .

Nie zabrakło też trudnych pytań dotyczących wyzwań związanych z kryzysem praworządności.

Dzisiaj mamy potężny kryzys w Trybunale Konstytucyjnym. Stał się on instytucją przejętą przez polityków, gdzie zasiadają osoby nieuprawnione do orzekania. Musimy zrobić wszystko, by przywrócić tam prawdziwy sąd, a nie polityczną placówkę – mówił do uczestników spotkania.

Spotkanie stało się przestrzenią do otwartej wymiany opinii oraz pogłębienia wiedzy o funkcjonowaniu systemu prawnego w Polsce.

W trakcie wydarzenia studenci prawa przygotowali specjalne warsztaty pt. „Operacja Ikar”, poświęcone zagadnieniu oskarżenia o sabotaż. Uczestnicy poznali „Narzędziownik świadomego obywatela” oraz dowiedzieli się, do czego służy „Dziesiona” czyli co oznacza zasada trójpodziału władzy wyrażona w art. 10 Konstytucji RP.

Dzięki obecności przedstawicieli różnych zawodów prawniczych uczniowie mogli również zapoznać się ze specyfiką poszczególnych profesji oraz ich rolą w systemie prawnym.

Prawnicy w szkołach, uczniowie w sądach

Tegoroczna edycja kładzie szczególny nacisk na praktyczny wymiar edukacji. Kluczowym elementem jest bezpośredni kontakt młodzieży z praktykami prawa, który pozwoli na zbudowanie świadomości prawnej dzieci i młodzieży oraz przybliży im praktyczny wymiar funkcjonowania prawa i zawodów prawniczych.

• Rekordowe zainteresowanie: Do udziału w zajęciach zgłosiło się ponad 5 000 szkół z całego kraju.
• Eksperci w klasach: Lekcje poprowadzi ponad 500 edukatorów, w tym sędziowie, adwokaci, radcy prawni, prokuratorzy, komornicy, notariusze, kuratorzy i rzecznicy patentowi.

Nowoczesny program i edukacja obywatelska

Program Dnia Edukacji Prawnej 2026 ściśle koresponduje z wprowadzeniem do szkół nowego przedmiotu - edukacji obywatelskiej. Ministerstwo Sprawiedliwości wraz z partnerami przygotowało uniwersalne scenariusze lekcji oparte na konkretnych kazusach.

Dzięki tym zajęciom uczniowie i uczennice:

• dowiedzą się, czym zajmują się poszczególne zawody prawnicze,
• poznają znaczenie i sprawczość prawa w codziennym życiu,
• w zespołach rozwiążą kazus, wcielając się w role m.in.: radcy prawnego, adwokata, notariusza, kuratora, prokuratora, sędziego lub mediatora.

Akcja nabiera tempa: Tysiące uczniów już po pierwszych lekcjach

Choć kulminacja obchodów przypada na koniec marca, projekt już teraz wykazuje niezwykłą dynamikę. Pierwsze spotkania z ekspertami odbyły się w blisko 100 placówkach oświatowych na terenie całego kraju.

Dotychczasowe statystyki potwierdzają ogromne zapotrzebowanie na edukację prawną.

• W zajęciach wzięło już udział niemal 5 000 uczniów i uczennic.
• Mapa realizowanych spotkań objęła już ponad 60 różnych miejscowości – od dużych aglomeracji, takich jak Warszawa, Gdańsk, Wrocław czy Kraków, po mniejsze ośrodki i gminy, m.in. Ulanów, Brodnica, Biskupiec czy Wołów.
• Akcja dociera do każdego zakątka Polski, obejmując szkoły m.in. w województwach dolnośląskim, pomorskim, łódzkim, małopolskim i podlaskim.

Eksperci odwiedzili już dziesiątki szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a wszystko wskazuje na to, że tegoroczna frekwencja pobije dotychczasowe rekordy.

Celem Dnia Edukacji Prawnej jest uświadomienie młodzieży, że prawo ma realny wpływ na życie społeczne, a zawody prawnicze są blisko ludzi i ich codziennych problemów. Inicjatywa wspiera rozwój kompetencji prawnych uczniów oraz pomaga zrozumieć, jak różne profesje prawnicze współpracują przy rozwiązywaniu problemów społecznych i prawnych. Bo przecież prawo towarzyszy nam każdego dnia, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę.

Zdjęcia: Paweł Mazurek/ MS

Baza zdjęć dla mediów: MS_GOV_PL’s albums | Flickr

Wizyta Prezesa Europejskiego Urzędu Patentowego w Warszawie (11 marca br.) stanowi istotny element dialogu nad modernizacją europejskiego systemu ochrony własności intelektualnej. Spotkanie koncentrowało się na roli wymiaru sprawiedliwości w budowaniu innowacyjnej gospodarki oraz na wyzwaniach stojących przed Polską w kontekście Jednolitego Sądu Patentowego (UPC).

Minister Waldemar Żurek podkreślił, że Polska dąży do bycia aktywnym partnerem w europejskim systemie patentowym. Współczesny wymiar sprawiedliwości musi nie tylko efektywnie rozstrzygać spory, ale również stanowić realne wsparcie dla rozwoju innowacji, sektora Małych i Średnich Przedsiębiorstw oraz nauki.

Nowoczesny system ochrony patentowej to fundament konkurencyjności Europy. Naszym celem jest podniesienie jakości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach technologicznych tak, aby polscy przedsiębiorcy i twórcy mieli zapewnioną najwyższą ochronę prawną – zaznaczył Minister Sprawiedliwości.

Specjalne sądy w Polsce

Podczas rozmów podsumowano dotychczasowe osiągnięcia Polski w zakresie specjalizacji sądów. Od 1 lipca 2020 roku w Polsce funkcjonuje siedem wyspecjalizowanych jednostek zajmujących się własnością intelektualną:

• Sądy Okręgowe: w Warszawie, Gdańsku, Lublinie, Poznaniu i Katowicach.
• Sądy Apelacyjne: w Warszawie i Poznaniu.

Szczególną rolę w sprawach patentowych pełnią Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny w Warszawie, które stanowią bazę dla dalszej profesjonalizacji kadr sędziowskich.

Wiedza i szkolenia dla sędziów

Ważnym punktem dyskusji była kwestia wzmocnienia komponentu technicznego w polskim orzecznictwie, na wzór rozwiązań stosowanych w Jednolitym Sądzie Patentowym (UPC). Model ten zakłada udział sędziów z wykształceniem technicznym i doświadczeniem w konkretnych dziedzinach technologii. Podkreślono potrzebę dalszego wzmacniania szkoleń sędziów i praktyków w sporach patentowych, z potencjałem Polski jako ośrodka kompetencji dla Europy Środkowo-Wschodniej, wzorując się na systemie UPC.

Udział Polski w Jednolitym Sądzie Patentowym

Prezes Antonio Campinos zauważył, że stronami porozumienia w sprawie Jednolitego Sądu Patentowego jest już 18 państw członkowskich Unii Europejskiej. W jego ocenie brak udziału Polski to stracona szansa zarówno dla polskiej gospodarki, jak i dla polskich podmiotów. Podkreślił, że system jednolitego patentu jest wykorzystywany przede wszystkim przez mikroprzedsiębiorców, jednostki badawcze oraz uniwersytety, ponieważ jest stosunkowo tani (za jedną oplatę zapewnia ochronę we wszystkim państwach - uczestnikach systemu).

Minister Waldemar Żurek wskazał, że kluczowe znaczenie ma to, czy przystąpienie do Jednolitego Sądu Patentowego przyniosłoby Polsce korzyści oraz przekonanie o tym polskiego społeczeństwa i polityków. Kwestie te będą  analizowane we współpracy z innymi właściwymi instytucjami.

Fot. Paweł Mazurek/MS
Baza zdjęć dla mediów: 2026.03.11 | Spotkanie Ministra Sprawiedliwości z Prezesem Europejskiego Urzędu Patentowego | Flickr

Spotkania z ekspertami w szkołach

Przez cały marzec uczniowie klas VII–VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych mogą liczyć na wyjątkowe lekcje. Poprowadzą je praktycy, czyli osoby, które na co dzień pracują w świecie prawa: sędziowie, prokuratorzy, adwokaci, radcowie prawni, notariusze, komornicy, kuratorzy i rzecznicy patentowi. To efekt porozumienia podpisanego przez Ministra Sprawiedliwości z samorządami i innymi zrzeszeniami zawodów prawniczych. Projekt został objęty patronatem Ministra Edukacji.

Chęć udziału zgłosiło ponad 5,5 tysiąca szkół w całym kraju! Prawnicy postarają się odwiedzić osobiście jak najwięcej z nich. Dla porównania – w zeszłym roku w takich lekcjach wzięło udział 30 tysięcy młodych ludzi.

Tematem przewodnim tegorocznych lekcji jest to, jak prawo wpływa na nasze codzienne życie. Dzięki interaktywnym ćwiczeniom uczniowie wejdą w role różnych zawodów prawniczych i spróbują ocenić sytuacje, które mogłyby wydarzyć się w ich własnej szkole.

Jeśli prawnik nie dotrze do danej szkoły osobiście, uczniowie mogą wziąć udział w lekcji zdalnej, która będzie przeprowadzona 26 marca o godz. 9.00. Lekcja będzie miała formę quizu, w których eksperci odpowiedzą na pytania dotyczące ich pracy.

Szkoły chętne do udziału w lekcji zdalnej zapraszamy do zgłoszeń przez formularz: Zgłoś chęć udziału w lekcji zdalnej z okazji Dnia Edukacji Prawnej 2026 – Wypełnij formularz

Projekt współtworzą: Ministerstwo Sprawiedliwości, Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Izba Radców Prawnych, Krajowa Rada Notarialna, Krajowa Rada Kuratorów, Krajowa Rada Komornicza, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Fundacja Edukacji Prawnej “Iustitia”, Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”, Stowarzyszenie Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury “VOTUM”, Polska Sekcja Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów na rzecz Mediacji GEMME oraz Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia.

Wydarzenia w sądach

Sądy w całej Polsce również zapraszają na wyjątkowe wydarzenia, skierowane najczęściej do klas z okolicznych szkół. Udział w akcji zapowiedziało aż 163 sądy. Co przygotowały?

• Dla młodzieży: Zwiedzanie budynków, spotkania z sędziami i innymi pracownikami sądów oraz symulacje rozpraw i mediacji, podczas których można zobaczyć, jak wygląda praca na sali sądowej.
• Dla innych grup : Spotkania dla seniorów, konkursy wiedzy prawnej oraz konkursy na najlepszy artykuł prasowy czy scenariusz rozprawy.
• Uczestnicy zajęć otrzymają od Ministerstwa Sprawiedliwości specjalne edukacyjne pocztówki.

Pełną listę wydarzeń organizowanych przez sądy znajdziesz pod adresem: dzienedukacjiprawnej.ms.gov.pl/wydarzenia .

Rada przyjęła podejście ogólne do projektu rozporządzenia dotyczącego ochrony dorosłych. Projekt był jednym z priorytetów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, sprawowanej w pierwszej połowie 2025 roku.

Polska popiera przyjęcie przez Radę podejścia ogólnego do projektu rozporządzenia dotyczącego ochrony dorosłych. Projekt rozporządzenia był jednym z priorytetów polskiej prezydencji, która doprowadziła do przyjęcia przez Radę częściowego podejścia ogólnego w czerwcu 2025 roku – mówił Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka podczas wystąpienia w Brukseli.

Wiceminister pogratulował prezydencji cypryjskiej i duńskiej, delegacjom oraz Komisji Europejskiej sprawnego kontynuowania negocjacji i zaangażowania w prace, co umożliwiło finalizację projektu w Radzie.

Rozporządzenie jest sukcesem, z którego powinniśmy być dumni. Znacząco ułatwi ono osobom dorosłym, które z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie samodzielnie chronić swoich interesów, korzystanie z ich praw w całej Unii Europejskiej – ocenił wiceminister Pałka.

Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków oraz współpracy w kwestiach dotyczących ochrony osób dorosłych zmierza do wzmocnienia transgranicznej ochrony praw podstawowych osób dorosłych, które z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie chronić swoich interesów.

Realizacja tego celu będzie możliwa przede wszystkim dzięki dwóm rozwiązaniom. Pierwsze polega na przyjęciu efektywnych procedur wzajemnego uznawania i wykonywania we wszystkich państwach członkowskich środków ochrony orzeczonych wobec takich osób, np. orzeczenia o ustanowieniu opiekuna. Drugie opiera się na przyjęciu przewidywalnych, jednolitych w całej Unii Europejskiej zasad ustalania międzynarodowej właściwości sądów i prawa właściwego w sprawach dotyczących orzekania takich środków. Nowe przepisy podkreślają również autonomię osób w decydowaniu o swoich sprawach, a także rolę osób je wspomagających.

Wypracowany w Radzie UE kształt przepisów objętych podejściem ogólnym odpowiada wszystkim istotnym postulatom, które znajdowały się w stanowisku polskiego rządu.

Wiceminister Sławomir Pałka na posiedzeniu unijnych ministrów sprawiedliwości zaproponował również ustanowienie Europejskiego Dnia Niezawisłości Sędziowskiej.

Pragnę przedstawić inicjatywę, która została zainicjowana przez stowarzyszenia sędziowskie. Postulat ustanowienia 11 stycznia Europejskim Dniem Niezawisłości Sędziowskiej jest głosem tych stowarzyszeń, wyrażającym przekonanie, że niezawisłość wymaga nie tylko solidnych gwarancji prawnych, lecz także regularnego, symbolicznego potwierdzania jej znaczenia w przestrzeni europejskiej – podkreślił Wiceminister Sprawiedliwości Sławomir Pałka.

11 stycznia 2020 r. w Warszawie odbył się „Marsz 1000 Tóg” pod hasłem „Prawo do niezależności. Prawo do Europy”. Wzięli w nim udział sędziowie i prawnicy z 26 europejskich państw. Wydarzenie stało się wyrazem solidarności ponad granicami oraz wspólnego przekonania, że ochrona standardów praworządności jest naszym trwałym zobowiązaniem.

Wniesienie tej propozycji pod obrady Rady jest naturalną konsekwencją zaangażowania Polski w europejski dialog o praworządności. Uznajemy, że oddolny postulat środowisk sędziowskich oraz debata prowadzona na poziomie Parlamentu Europejskiego powinny znaleźć swoje miejsce także w rozmowie między państwami członkowskimi. Traktujemy to jako wyraz odpowiedzialności za wspólne wartości zapisane w Traktatach – dodał wiceminister Pałka.

W styczniu inicjatywę przedstawił w Parlamencie Europejskim Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek. Propozycja została zainicjowana przez polskie i międzynarodowe środowiska sędziowskie

Ponadto, podczas Rady ds. WSiSW ministrowie przeprowadzili debatę na temat niezależności prawników w Europie, omówili. walkę z bezkarnością Rosji w związku z agresją wobec Ukrainy, a także zatwierdzili Konkluzje w sprawie stosowania Karty praw podstawowych UE. Wysłuchano także informacji na temat wspierania niezależności Międzynarodowego Trybunału Karnego w kontekście sankcji nakładanych na jego sędziów. Na zakończenie posiedzenia KE przedstawiła informację o pracach nad zmiana rozporządzenia o Eurojust.

Źródło zdjęć: https://newsroom.consilium.europa.eu .

Drugie Śniadanie w Lewiatanie

Dzisiejsze spotkanie z przedsiębiorcami pokazało, jak wiele konkretnych wyzwań stoi aktualnie przed polskim biznesem - od roli Państwowej Inspekcji Pracy i nowych regulacji, po kwestie związane z nieuczciwą konkurencją. To była rozmowa o bardzo praktycznych problemach, z którymi przedsiębiorcy mierzą się na co dzień - powiedział minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

 Mam nadzieję na kontynuację tego dialogu. Głos przedsiębiorców powinien wybrzmiewać w różnych gremiach, także na posiedzeniach rządu - tak, aby system był prosty, zrozumiały i dawał poczucie stabilności prowadzenia działalności gospodarczej. Kluczowa jest odbudowa praworządności i instytucji stojących na straży jakości prawa, bo tylko stabilne i dobrze konsultowane przepisy dają przedsiębiorcom i obywatelom poczucie bezpieczeństwa – podkreślił minister .

W pierwszej części spotkania Adrian Zwoliński, dyrektor Departamentu Rynku Finansowego i Prawa Korporacyjnego Konfederacji Lewiatan, przedstawił aktualne zagadnienia dotyczące rynku wierzytelności, w tym kwestię racjonalizacji ochrony wynagrodzenia przed egzekucją, instytucję doręczeń komorniczych, problematykę informacji gospodarczej oraz koncepcję powołania Rady ds. Wierzytelności.

Sprawny i przewidywalny system wymiaru sprawiedliwości jest fundamentem dobrze działającej gospodarki. Dla przedsiębiorców kluczowe są szybkie postępowania, przejrzyste procedury i skuteczna egzekucja należności - podkreślił Marek Górski, prezydent Lewiatana, otwierając spotkanie. Konfederacja Lewiatan jest gotowa uczestniczyć w pracach nad usprawnieniem sądów i poprawą warunków prowadzenia biznesu w Polsce.

Druga część spotkania miała formę dyskusji, podczas której minister Waldemar Żurek podkreślił silny wpływ sądownictwa na rozwój przedsiębiorstw, konieczność zmian w wymiarze sprawiedliwości a także  odpowiadał na liczne pytania uczestników spotkania. Wśród poruszonych tematów znalazły się zagadnienia związane z praworządnością, kwestie reformy Państwowej Inspekcji Pracy, alternatywne metody rozwiązywania sporów czy dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych („Women on Boards”)

W spotkaniu udział wzięli także: Anna Marczak, Zastępca Dyrektora Departamentu Prawa Cywilnego i Gospodarczego, Dominika Ziętara, Zastępca Dyrektora Biura Komunikacji i Promocji oraz Rzeczniczka Prasowa Ministra Sprawiedliwości oraz Paweł Zieliński, Doradca Społeczny Ministra Sprawiedliwości.

„Drugie Śniadanie w Lewiatanie” to cykl zamkniętych spotkań z najważniejszymi przedstawicielami administracji państwowej, zainicjowany przez Konfederację Lewiatan. W poprzednich edycjach gościli minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda wraz z Katarzyną Anną Kacperczyk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Wojciech Balczun, minister aktywów państwowych, Miłosz Motyka, minister energii oraz Karol Rabenda, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP.

Spotkanie Ministra z przedsiębiorcami : Chcę, żeby fundament państwa był twardy, wsłuchuję się w wasz głos

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek spotkał się z przedstawicielami organizacji zrzeszających przedsiębiorców pod hasłem Wolność gospodarcza chroniona przez niezależny wymiar sprawiedliwości. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Polskiej Rady Biznesu, Pracodawców RP, Rady Polskich Przedsiębiorców, Business Centre Club, Krajowej Izby Gospodarczej, Konfederacji Lewiatan, Związku Rzemiosła Polskiego, Corporate Connections oraz Think Tank The Company.

Podczas rozmów zostały poruszone tematy nowelizacji ustawy Kodeks Postępowania Karnego w zakresie tymczasowych aresztowań oraz zbrodni gospodarczych, reforma Państwowej Inspekcji Pracy czy niedawno wprowadzonego Krajowego Systemu Faktur KSeF. Omówiona została także kwestia mediacji, sądów polubownych czy arbitrażowych.

Chcę, żeby fundament państwa był twardy – powiedział Minister Żurek.

Debata o charakterze otwartego dialogu jest jedyną z serii spotkań Ministra Żurka z przedstawicielami różnych środowisk społecznych czy zawodowych

Staram się wsłuchiwać w głos wasz, obywateli, przedsiębiorców, co was boli, dotyka – mówił Minister.

Zdjęcia: Konfederacja Lewiatan, Paweł Mazurek/MS

Baza zdjęc dla mediów: 2026.03.09 | Spotkanie Ministra Sprawiedliwości z przedsiębiorcami | Flickr

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek skomentował ostatnie wydarzenia w siedzibie Sądu Najwyższego, gdzie Rada Ławnicza przyjęła pakiet kluczowych uchwał. Minister podkreślił, że postawa ławników – jako czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości – jest fundamentalnym sprawdzianem z ochrony państwa prawa.

To dla mnie bardzo ważny sygnał. Ławnicy po raz kolejny zdali egzamin z praworządności Nie tylko prawnicy zawodowi, którzy rozumieją mechanizmy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ale właśnie ten element obywatelski zasiadający w Sądzie Najwyższym powiedział stanowcze 'nie'” – zaznaczył minister.

Minister odniósł się do stanowiska Rady Ławniczej w sprawie prezydenckiego weta do ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Projekt ten miał na celu przywrócenie standardów praworządności w Polsce, jednak – jak zauważył minister – decyzja prezydenta to uniemożliwiła .

Dziękuję Radzie Ławniczej Sądu Najwyższego za to jednoznaczne stanowisko i odwagę w obronie konstytucyjnych zasad. Jestem dumny, że w Sądzie Najwyższym są osoby, które tak jasno stoją po stronie prawa i obywateli – powiedział Minister Żurek.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego II kadencji przyjęła pakiet uchwał dotyczących fundamentalnych kwestii ustrojowych państwa. Członkowie Rady podkreślają, że są obecnie jedynym w pełni legalnym ciałem w Sądzie Najwyższym. Wskazali na wadliwość powołań sędziów w poszczególnych Izbach oraz obecność neosędziów na ich czele. Ławnicy podtrzymują również decyzję o nieorzekaniu w składach z osobami powołanymi w sposób nieprawidłowy do KRS.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego odniosła się do obecnej sytuacji, ponieważ przed następnym planowym posiedzeniem, zgodnym z rozporządzeniem prezydenta, dojdzie do zmian w SN. Problemy dotyczą wyboru nowej KRS, która także dla ławników jest przyczyną wszystkich problemów związanych z uznawaniem nominacji do SN. Radzie Ławniczej chodzi przede wszystkim o to, by ławników SN nie przymuszano do działań nielegalnych, tj. do zasiadania w składach orzekających z osobami, które w istocie nie są legalnymi sędziami SN – powiedział Przewodniczący Rady Ławniczej SN dr Andrzej Kompa.

Istotne jest, by wobec weta prezydenta, które oceniamy bardzo krytycznie, proces elekcji nowych członków sędziowskiej piętnastki do KRS przeprowadzono w sposób zgodny z Konstytucją. Jest to bowiem warunek sine qua non dla Rady Ławniczej, dotyczący uznawania wszystkich późniejszych nominacji za legalne – podkreślił przewodniczący .

Zwrócił uwagę, że problemem jest również legalność obecnego kierownictwa SN, jak i jego przyszłe kierownictwo.

26 maja kończy się kadencja Małgorzaty Manowskiej, więc kluczowe wydaje się to, by jej następca był legalnym sędzią SN. W opinii ławników tak zwane Zgromadzenie Ogólne Sędziów nie było legalnym zgromadzeniem sędziów, ponieważ nie wzięli w nim udziału legalni sędziowie SN, a jedynie osoby uzurpujące sobie to miano . W konsekwencji pięciu przedstawionych kandydatów na I Prezesa SN – do zatwierdzenia czy wyboru przez prezydenta – nie jest legalnymi sędziami, zarówno w polskim, jak też unijnym i międzynarodowym kontekście ustrojowym będzie to oznaczało długotrwały konflikt i zaprzepaszczenie, przynajmniej w ciągu najbliższych miesięcy i lat możliwości przywrócenia praworządności w SN – stwierdził dr Kompa.

Sprzeciw wobec weta prezydenckiego i nowa wizja wyboru KRS

Uchwała nr 1/2026 odnosi się do kwestii przywrócenia konstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa. Rada Ławnicza SN stanowczo krytykuje weto Prezydenta RP Karola Nawrockiego z 19 lutego 2026 r. wobec ustawy naprawczej, uznając to działanie za opowiedzenie się po stronie osób naruszających prawo.

Kluczowe postulaty uchwały:

• Wybór 15 sędziowskich członków KRS musi odbyć się w sposób demokratyczny i transparentny, dokonany wyłącznie przez środowisko sędziowskie.
• Oczekiwanie od Ministerstwa Sprawiedliwości pomocy technicznej przy organizacji wyborów do KRS, z pełnym poszanowaniem niezależności władzy sądowniczej.
• Wezwanie Sejmu do zatwierdzenia wybranych sędziów bez wprowadzania zmian.
• Zapowiada odmowę uznania za legalne jakiegokolwiek gremium wyłonionego w sposób niezgodny z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP.
• Podkreśla, że obecna tzw. KRS w świetle orzecznictwa krajowego, unijnego i międzynarodowego nie jest legalnym organem przewidzianym w Konstytucji RP. Ponadto w ostatnich dwóch kadencjach nie spełniała swojej podstawowej roli, czyli stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Krytyka procedury wyboru I Prezesa Sądu Najwyższego

W uchwale nr 2/2026 Rada Ławnicza SN odnosi się do zbliżającego się zakończenia kadencji Małgorzaty Manowskiej. Rada kwestionuje legalność Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN z 27 lutego, argumentując, że wzięły w nim udział osoby niebędące legalnymi sędziami, podczas gdy sędziowie powołani prawidłowo odmówili udziału w tym zebraniu.

Rada wskazuje, że wszyscy kandydaci przedstawieni Prezydentowi: Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki, posiadają status sędziów niewłaściwe powołanych. W związku z tym wybór któregokolwiek z nich zostanie uznany za fikcyjny i utrwali paraliż instytucji. Jedynym właściwym rozwiązaniem, według Rady, jest odejście wszystkich niewłaściwie powołanych sędziów z Sądu Najwyższego.

Obsada Izby Odpowiedzialności Zawodowej i sytuacja ławników

W drugiej uchwale Rada odniosła się również do wakatu na stanowisku prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej. Wskazane zostało, że spośród zgłoszonych kandydatur jedynie Barbara Skoczkowska posiada status legalnego sędziego SN. Powołanie na to stanowisko osoby o niejasnym statusie sędziowskim określono jako rażące złamanie Konstytucji i zagrożenie dla bezpieczeństwa prawnego obywateli.

Podczas obrad omówiono także kwestię umorzenia prokuratorskiego postępowania przeciwko Małgorzacie Manowskiej w sprawie zwłoki w zaprzysiężeniu ławników wybranych przez Senat. Część członków Rady złożyła już zażalenia na tę decyzję do sądu, kwestionując brak merytorycznych argumentów w uzasadnieniu prokuratury.

Apel o odbudowę praworządności

Rada Ławnicza wyraża zaniepokojenie malejącym zainteresowaniem opinii publicznej i mediów kwestią naprawy sądownictwa. Tolerowanie nielegalnych struktur prowadzi do paraliżu państwa, czego przykładem jest kwestionowanie wyborów prezydenckich przez nielegalną Izbę Kontroli Nadzwyczajnej czy blokowanie posiedzeń Trybunału Stanu.

Działania Rady wynikają z troski o prawo obywateli do sprawiedliwego i niezależnego sądu, co jest niemożliwe bez usunięcia osób uzurpujących sobie stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym. Przywrócenie konstytucyjnego funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego ma fundamentalne znaczenie dla odbudowy państwa prawa, zasady trójpodziału władzy oraz zaufania obywateli do sądów.

Resort z zadowoleniem przyjmuje kompleksową opinię i deklaruje gotowość do dalszej współpracy przy wdrażaniu jej rekomendacji w toku prac legislacyjnych.

Jesteśmy zdeterminowani, aby rozwiązać systemowy problem polskiego sądownictwa, przywrócić praworządność oraz zapewnić, że przyjmowane rozwiązania będą odpowiadały najwyższym europejskim standardom – podkreśliła Maria Ejchart, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości podczas wystąpienia na posiedzeniu plenarnym Komisji Weneckiej.

To dla nas bardzo ważna opinia – Komisja oceniła projekt jako całościowo zgodny ze standardami Rady Europy. Jej rekomendacje mają charakter punktowy i mogą zostać uwzględnione w dalszych pracach legislacyjnych. Tam, gdzie – ze względu na polskie uwarunkowania prawne i faktyczne – mamy odmienne stanowisko, zaproponowaliśmy rozwiązania kompromisowe. Cieszy nas także powrót Polski do aktywnej współpracy z instytucjami międzynarodowymi, dzięki czemu nasze reformy mogą w pełni odpowiadać europejskim standardom - dodała Podsekretarz Stanu.

OCENA PROJEKTU USTAWY PRAWORZĄDNOŚCIOWEJ PRZEZ KOMISJĘ WENECKĄ I DGI

Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Praw Człowieka i Rządów Prawa (DGI) opublikowała opinię (27 lutego br.) dotyczącą polskiego projektu ustawy o „przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą poprzez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa przyjętych w latach 2018-2025”. Opinia została przygotowana na wniosek Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy
i stanowi ocenę projektu w kontekście europejskich standardów praworządności i prawa do sądu.

Cele projektu ustawy i ocena

Komisja potwierdza, że projekt ma dwa zasadnicze i ściśle powiązane cele :

• przywrócenie praworządności poprzez uregulowanie statusu sędziów powołanych lub promowanych w procedurach uznanych za wadliwe od 2018 r.; oraz
• realizację zobowiązań międzynarodowych wynikających z wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), które podkreślają konieczność szybkiego rozwiązania kwestii statusu tych sędziów oraz skutków ich orzeczeń.

Komisja ocenia, że zamiar szybkiego rozwiązania tej kwestii ustawowo jest zrozumiały
i uzasadniony w świetle bezprecedensowej sytuacji prawnej w Polsce oraz konieczności odbudowy autorytetu sądownictwa zgodnie z europejskimi standardami.

Komisja uznała, że zaproponowany podział sędziów i procedura weryfikacji ich statusu mogą stanowić podstawę rozwiązania problemu, ale wymagają pewnych korekt. Projekt musi zostać dostosowany tak, aby w pełni uwzględniał zasady nieusuwalności sędziów, pewności prawa
i proporcjonalności, wynikające z prawa międzynarodowego.

Ponadto, Komisja pozytywnie odniosła się do faktu, że projekt :

• rezygnuje z unieważniania nominacji sędziowskich z mocą wsteczną;
• przewiduje proporcjonalne podejście do różnych kategorii sędziów;
• uznaje powołania sędziów, którzy nie mieli innych możliwości wejścia do zawodu niż poprzez wadliwą procedurę;
• przewiduje pewną formę kontroli sądowej w kontekście zaklasyfikowania do danej grupy; oraz
• ustanawia procedurę ponownego rozpoznawania spraw według wcześniej określonych zasad.

Kluczowe rekomendacje Komisji Weneckiej i DGI

Komisja wskazuje, że aby projekt był w pełni zgodny z zasadami praworządności i standardami europejskimi, należy doprecyzować mechanizmy jego stosowania, w szczególności:

1. Komisja Wenecka oceniła za proporcjonalne i zgodne z EKPC wygaszenie z mocy prawa mandatów zarówno obecnych jak i byłych sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a także uznała za dopuszczalne (jako pozostające w zakresie kompetencji organów krajowych) zastosowanie tego rozwiązania również w odniesieniu do byłych sędziów Izby Dyscyplinarnej przesuniętych następnie do innych izb (pkt. 59 i 60 opinii, a także pkt. 79a) i konkluzji opinii.
2. Nowe procedury konkursowe powinny zawierać wyraźne, przejrzyste kryteria dotyczące niezależności i neutralności kandydatów, a wyniki tych konkursów powinny podlegać kontroli sądowej w celu zapewnienia zgodności z europejskimi standardami.
3. Komisja wskazuje, że szczególną pilność należy nadać konkursom dotyczącym stanowisk w Sądzie Najwyższym oraz innym obszarom, gdzie standardy prawa do sądu są najbardziej narażone.
4. Reforma KRS: Komisja podkreśla, że optymalnym rozwiązaniem jest przeprowadzenie tych zmian po wyborze nowej KRS zgodnie ze standardami europejskimi (wybór członków sędziowskich przez sędziów). Komisja Wenecka akceptuje, aby
   w sytuacji, kiedy nowelizacja ustawy o KRS nie weszła w życie, wybór sędziowskich członków KRS przez Sejm został poprzedzony prawyborami na szczeblu samorządu sędziowskiego. Komisja Wenecka stwierdziła dosłownie, że to „krok we właściwym kierunku” w sytuacji braku osiągnięcia porozumienia politycznego co do projektu ustawy.

Komisja deklaruje gotowość do dalszej współpracy z władzami polskimi oraz Zgromadzeniem Parlamentarnym w celu udzielania dalszej pomocy i konsultacji w tej sprawie.

STANOWISKO MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI DO OPINII KOMISJI WENECKIEJ

Ministerstwo Sprawiedliwości popiera zasadnicze cele przedstawione w opinii Komisji Weneckiej i Dyrekcji Generalnej ds. Praw Człowieka i Rządów Prawa (DGI), w tym uznanie systemowego charakteru problemu oraz konieczność ustawowego uregulowania skutków nominacji sędziowskich powołanych lub promowanych z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Resort podkreśla, że wszelkie rozwiązania muszą być zgodne zarówno z konstytucją, jak i europejskimi standardami prawa do niezależnego i bezstronnego sądu.

Ocena mechanizmów prawnych

Ministerstwo zwraca uwagę, że orzecznictwo TSUE i ETPCz nie daje podstaw do różnicowania sędziów SN w zależności od izby, do której zostali powołani. Dlatego ministerstwo postuluje, aby w ramach „grupy czerwonej” uwzględnić również tych sędziów z zachowaniem koniecznych gwarancji proceduralnych oraz możliwości kontroli sądowej.

Ministerstwo wskazuje, że jeśli status sędziego wynika bezpośrednio z ustawy, kontrola sądowa powinna dotyczyć wyłącznie prawidłowości przypisania do odpowiedniej grupy, natomiast pełna ocena kwalifikacyjna i merytoryczna powinna następować w konkursach z możliwością odwołania się do Sądu Najwyższego.

Grupa żółta oraz delegacje

Ministerstwo rozważy modyfikację przepisów dotyczących wcześniejszego odwołania sędziego z delegacji ustawowej, co wymaga zmiany odpowiednich przepisów projektu, celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w okresie realizacji opiniowanej ustawy.

Wzruszalność orzeczeń

Ministerstwo zgadza się, że procedury wznowienia spraw powinny uwzględniać ogólne reguły proceduralne, jednak nie jest konieczne badanie, czy naruszenia w procesie powołania miały faktyczny wpływ na niezależność i bezstronność sędziego. Kluczowy jest wymóg ustanowienia sądu na podstawie prawa zgodnie z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdza gotowość do współpracy z instytucjami międzynarodowymi i parlamentem przy tworzeniu nowych przepisów. Celem jest doprecyzowanie rozwiązań zgodnych z europejskimi standardami praworządności, proporcjonalnych i takich, które skutecznie oraz możliwie szybko zagwarantują obywatelom prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.