Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Ubezpieczenia społeczne

Królestwo Niderlandów jest jednym z największych partnerów Polski, w odniesieniu do liczby prowadzonych spraw w tym zakresie.

W pierwszym dniu wizyty odbyło się spotkanie w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, jednej z polskich instytucji właściwych. W kolejnych dniach, rozmowy w MRPiPS poświęcono podsumowaniu dotychczasowej współpracy oraz omówieniu nowych, możliwych do zrealizowania wspólnie inicjatyw, mających pozytywny wpływ na pracę na rzecz świadczeniobiorców w Polsce i Królestwie Niderlandów.

Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego umożliwiają osobom podejmującym pracę w innych państwach członkowskich UE, uniknięcie negatywnych konsekwencji podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Dzięki zasadom koordynacji rodzina otrzyma wsparcie bez względu na  to, w jakim kraju UE przebywają jej członkowie.

Problem z emeryturami czerwcowymi dotyczy osób urodzonych po 1948 roku, które przeszły na emeryturę w latach 2009-2019. Jeżeli złożyły wniosek w czerwcu, miały przyznane niższe świadczenia niż wnioskujący np. w kwietniu czy maju.

W poprzednich latach uregulowano tę kwestię, nie rozwiązano jednak problemu przeszłych emerytów, którzy nabyli prawo do świadczenia w latach 2009-2019.

Parlament zakończył prace nad ustawą ws. emerytur czerwcowych

7 sierpnia 2025 roku przyjął ustawę rozwiązującą problem emerytur czerwcowych. Przygotowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepisy zakładają, że każdy emeryt i rencista rodzinny, który w latach 2009-2019 przeszedł na emeryturę lub rentę rodzinną w czerwcu, będzie miał prawo do ponownego ustalenia wysokości swojego świadczenia.

Z szacunków MRPiPS wynika, że przeliczone zostaną świadczenia ok. 103 tys. osób, a przeciętna podwyżka świadczenia wyniesie ok. 220 zł.

Jak to będzie działać?

Świadczenie zostanie ponownie ustalone z zastosowaniem rozwiązania, w którym waloryzacji składek, stanowiących podstawę obliczenia emerytury oraz renty rodzinnej, dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości tych świadczeń w maju danego roku – o ile jest to korzystniejsze.

Tak ustalona wysokość świadczenia zostanie następnie zwaloryzowana wszystkimi wskaźnikami waloryzacji rocznej świadczeń emerytalno-rentowych. Tak ustalona zostanie finalna wysokość świadczenia.

Szacuje się, że roczny koszt wprowadzenia zmian wyniesie ok. 280 mln zł, z tendencją malejącą w kolejnych latach. Ustawa nie przewiduje wyrównania za lata wcześniejsze, ponieważ świadczenia były obliczone zgodnie z obowiązującym wówczas prawem.

Na czym polega problem z emeryturami czerwcowymi? Osoby urodzone po 1948 roku, które przeszły na emeryturę w latach 2009-2019 i złożyły wniosek w czerwcu, miały przyznane niższe świadczenia niż wnioskujący np. w kwietniu czy maju.

W poprzednich latach uregulowano tę kwestię, pozostał jednak problem przeszłych emerytów, którzy nabyli prawo do świadczenia w latach 2009-2019.

Projekt MRPiPS przyjęty przez rząd

8 lipca 2025 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy dotyczącej tzw. emerytur czerwcowych. Propozycja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zakłada, że osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019 lub osoby pobierające rentę rodzinną po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009–2019, będą miały prawo do ponownego ustalenia wysokości swojego świadczenia.

Nowe przepisy mają zniwelować różnice w wysokości świadczeń wynikające z tzw. sezonowości emerytur.

Świadczenie zostanie ponownie ustalone z zastosowaniem rozwiązania, w którym waloryzacji składek, stanowiących podstawę obliczenia emerytury oraz renty rodzinnej, dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości tych świadczeń w maju danego roku – jeżeli jest to korzystniejsze.

Tak ustalona wysokość świadczenia zostanie następnie zwaloryzowana wszystkimi wskaźnikami waloryzacji rocznej świadczeń emerytalno-rentowych. W ten sposób ustalona zostanie finalna wysokość świadczenia.

Ważna zmiana dla ponad 100 tys. osób

Z szacunków MRPiPS wynika, że przeliczone zostaną świadczenia ok. 103 tys. osób. Ile wyniesie przeciętna podwyżka świadczenia? Będzie to ok. 220 zł.

Szacuje się, że roczny koszt wprowadzenia zmian wyniesie ok. 280 mln zł, z tendencją malejącą w kolejnych latach. Ustawa nie przewiduje wyrównania za lata wcześniejsze, ponieważ świadczenia były obliczone zgodnie z obowiązującym wówczas prawem.

1 lipca 2025 roku Rada Ministrów przyjęła dwa projekty przygotowane przez Ministerstwo Pracy. To projekt ustawy o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Czego dotyczą propozycje MRPiPS?

Zmiany w funduszach emerytalnych

Projekt obejmujący zmiany w organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych zakłada przede wszystkim przeniesienie obowiązkowych ogłoszeń i publikacji dotyczących funduszy emerytalnych z prasy ogólnokrajowej do sieci, a także umożliwienie elektronicznego zawierania umów i składania oświadczeń.

Propozycja zawiera także rozwiązania redukujące koszty, np. eliminację przekazów pocztowych przy wypłatach z funduszy.

Uproszczenia w ubieganiu się o zasiłek pogrzebowy

Projekt zakłada, że ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego jego wysokości nie będzie wymagało wydania decyzji przez ZUS, jeśli pogrzeb został opłacony przez jednego członka rodziny zmarłego. Co więcej, ustalenie prawa do zasiłku nie będzie wymagało wydania przez ZUS decyzji, jeżeli zasiłek pogrzebowy przysługuje w kwocie 4000 zł niezależnie od kwoty poniesionych kosztów pogrzebu (od 1 stycznia 2026 r. 7000 zł), o ile koszty te poniosła jedna osoba – członek rodziny zmarłego.

Natomiast jeżeli koszty pogrzebu poniosła osoba obca dla zmarłego lub inny podmiot albo zasiłek pogrzebowy przysługuje proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu (a nie w kwocie zryczałtowanej), ZUS będzie wydawał decyzję ustalającą prawo do zasiłku pogrzebowego.

Co jeszcze? Obecnie prawo nie określa, czy zakład pogrzebowy może pośredniczyć w składaniu do ZUS wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego w imieniu osoby, która płaci za pogrzeb. ZUS robi to „zwyczajowo” – pozwala, by zakład pogrzebowy składał wniosek, ale tylko jeśli za pogrzeb zapłacił członek rodziny.

Projekt zakłada, że wniosek w sprawie przyznania zasiłku pogrzebowego będzie mógł zostać złożony bezpośrednio do organu rentowego lub za pośrednictwem zakładu pogrzebowego.

Renta wdowia to realne wsparcie dla budżetów domowych milionów seniorek i seniorów, którzy po utracie małżonka, nierzadko po kilkudziesięciu wspólnych latach, muszą mierzyć się z nową, trudniejszą rzeczywistością. Rzeczywistością, w której obok bólu emocjonalnego, pojawiają się dodatkowo obawy o bezpieczeństwo finansowe. O to, z czego opłacić czynsz, ogrzewanie, pokryć inne koszty, które wcale nie zmalały o połowę wraz z odejściem bliskiej osoby.

Z szacunków ZUS wynika, że przeciętnie seniorzy zyskają na rencie wdowiej ok. 350 zł miesięcznie.

1 lipca 2025 roku rozpoczęły się wypłaty renty wdowiej. Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pierwszego dnia pieniądze otrzyma 86 tys. wdów i wdowców.

Nie złożyłeś wniosku? Zrób to jeszcze w lipcu!

Prawo do renty wdowiej ZUS (lub inny organ rentowy) przyzna od miesiąca, w którym złożony został wniosek – ale nie wcześniej niż od 1 lipca 2025 roku.

W przypadku wniosków złożonych do 31 lipca 2025 roku prawo do świadczenia łącznie z rentą rodzinną będzie przysługiwało od 1 lipca 2025 roku. Dlatego nie warto zwlekać!

Jak złożyć wniosek o rentę wdowią?

Wniosek można złożyć przez PUE ZUS, na piśmie za pośrednictwem poczty lub w placówce ZUS (a także ustnie do protokołu w placówce ZUS).

Potrzebujący pomocy mogą skorzystać z pomocy pracowników placówek. Organizowane są także tzw. mobilne punkty wsparcia (np. w urzędach/OPS w miejscowościach, w których nie ma placówek ZUS).

Więcej informacji można uzyskać w placówkach ZUS oraz kontaktując się z infolinią ZUS.

Na stronie www.zus.pl zamieszczono ankietę, dzięki której można sprawdzić, czy jest się uprawnionym do renty wdowiej. Dostępny jest kalkulator, który pomoże w wyliczeniu szacunkowej kwoty renty wdowiej.

Osoby ubezpieczone np. w KRUS, Wojskowym Biurze Emerytalnym itd., muszą skierować się do odpowiednich instytucji emerytalnych, gdzie będą mogły zawnioskować o rentę wdowią.

Ile wyniesie renta wdowia?

Dzięki nowym rozwiązaniom wdowy i wdowcy będą mogli pobierać swoją emeryturę oraz powiększyć ją o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną wraz z częścią swojej emerytury.

Regulacje zakładają wypłatę części drugiego świadczenia:

• w wysokości 15 proc. w okresie od 1.07.2025 r. do 31.12.2026 r.
• w wysokości 25 proc. od 1.01.2027 r.

Maksymalna wysokość pobieranych świadczeń to trzykrotność minimalnej emerytury.

Jakie warunki należy spełnić, by otrzymać rentę wdowią?

Warunki uzyskania renty wdowiej:

• osiągnięcie wieku emerytalnego,
• wspólność małżeńska do dnia śmierci,
• nabycie prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnieciem wieku emerytalnego,
• niepozostawanie w związku małżeńskim.

Nawet co piąta osoba powyżej 65. roku życia w Polsce zagrożona jest ubóstwem. Renta wdowia to nowe świadczenie dla osób, które po śmierci małżonka mierzą się nie tylko ze stratą emocjonalną, ale i większymi kosztami życia, dotychczas dzielonymi na dwoje.

Podczas poniedziałkowego briefingu prasowego w Bielańskim Centrum Wsparcia Seniora w Warszawie ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk ogłosiła, że do tej pory do wszystkich organów emerytalno-rentowych wpłynęło już ponad milion wniosków o rentę wdowią. Przypomniała, że wypłaty nowego świadczenia ruszą 1 lipca.

Renta wdowia pozwoli na łączenie własnej emerytury czy renty z częścią renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku – albo pozwoli łączyć całą rentę rodzinną po zmarłym małżonku z częścią swojego własnego świadczenia. To, w którą stronę łączenie będzie działało, zależy wyłącznie od tego, co bardziej opłaca się seniorowi lub seniorce

- mówiła podczas briefingu ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Szefowa MRPiPS skierowała też słowa podziękowania do wszystkich – dzieci, wnuków, sąsiadów, którzy pomagają seniorom i seniorkom wypełniać wnioski o rentę wdowią.

Jak złożyć wniosek o rentę wdowią?

Wniosek można złożyć przez PUE ZUS, na piśmie za pośrednictwem poczty lub w placówce ZUS (a także ustnie do protokołu w placówce ZUS).

Potrzebujący pomocy mogą skorzystać z pomocy pracowników ZUS. Organizowane są także tzw. mobilne punkty wsparcia (np. w urzędach/OPS w miejscowościach, w których nie ma placówek ZUS).

Więcej informacji można uzyskać w placówkach ZUS oraz kontaktując się z infolinią ZUS.

Na stronie www.zus.pl zamieszczono ankietę, dzięki której można sprawdzić, czy jest się uprawnionym do renty wdowiej. Dostępny jest kalkulator, który pomoże w wyliczeniu szacunkowej kwoty renty wdowiej.

Osoby ubezpieczone np. w KRUS, Wojskowe Biuro Emerytalne itd., muszą skierować się do odpowiednich instytucji emerytalnych, gdzie będą mogły zawnioskować o rentę wdowią.

Ważne terminy!

Nabór wniosków o rentę wdowią rozpoczął się 1 stycznia br. Wypłaty ruszą 1 lipca 2025 r.

Prawo do renty wdowiej ZUS (lub inny organ rentowy) przyzna od miesiąca, w którym złożony został wniosek – ale nie wcześniej niż od 1 lipca 2025 roku.

W przypadku wniosków złożonych do 31 lipca 2025 roku prawo do świadczenia łącznie z rentą rodzinną będzie przysługiwało od 1 lipca 2025 roku.

Ile wyniesie renta wdowia?

Dzięki nowym rozwiązaniom wdowy i wdowcy będą mogli pobierać swoją emeryturę oraz powiększyć ją o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną wraz z częścią swojej emerytury.

Regulacje zakładają wypłatę części drugiego świadczenia:

• w wysokości 15 proc. w okresie od 1.07.2025 r. do 31.12.2026 r.
• w wysokości 25 proc. od 1.01.2027 r.

Maksymalna wysokość pobieranych świadczeń to trzykrotność minimalnej emerytury.

Jakie warunki należy spełnić, by otrzymać rentę wdowią?

Warunki uzyskania renty wdowiej:

• osiągnięcie wieku emerytalnego,
• wspólność małżeńska do dnia śmierci,
• nabycie prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnieciem wieku emerytalnego,
• niepozostawanie w związku małżeńskim.

Utrata osoby bliskiej to trudne doświadczenie, które wiąże się dodatkowo ze sporymi wydatkami. Okres żałoby to nie jest czas, w którym ktokolwiek powinien martwić się o finanse. Dlatego w ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej konieczne było urealnienie kwoty wsparcia w ramach zasiłku pogrzebowego. Od 2011 roku wynosił on 4 tys. zł.

To się udało, 30 maja 2025 roku ustawa, której projekt powstał w MRPiPS, została podpisana przez Prezydenta RP. Zakłada ona podniesienie kwoty zasiłku pogrzebowego do 7 tys. zł od 1 stycznia 2026 roku.

Świadczenie będzie waloryzowane

Ważna informacja jest taka, że kwota zasiłku pogrzebowego będzie waloryzowana 1 marca w sytuacji, gdy inflacja w roku poprzednim przekroczy 5 proc.

Dlaczego nie waloryzacja coroczna? By nie generować automatycznego wzrostu cen usług pogrzebowych – tłumaczył podczas dyskusji nad ustawą w Senacie wiceminister pracy Sebastian Gajewski.

Zasiłek celowy w przypadku nieprzewidzianych kosztów

Ustawa przewiduje również możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu. Zasiłek będzie przyznawany niezależnie od dochodu i będzie mógł być przyznany osobie, która pokryła koszty pogrzebu:

• jeśli po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy,
• jeśli osoba, która pokryła koszty pogrzebu jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego i poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego, koszty (m.in. transport zwłok z zagranicy).

Obecnie zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznawany przez gminy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Osoby mierzące się ze stratą bliskiej osoby nie powinny dodatkowo martwić się o pieniądze. Rolą państwa jest wspieranie ich w tym trudnym czasie. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt zakładający podniesienie kwoty zasiłku pogrzebowego do 7 tys. zł. Od 2011 roku wynosiła ona 4 tys. zł. To znaczna pomoc dla osób starszych czy o niższych dochodach.

14 maja 2025 roku Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Oznacza to, że kolejnym i ostatnim krokiem na ścieżce legislacyjnej będzie podpis Prezydenta RP.

Waloryzacja świadczenia

Ustawa zakłada waloryzację świadczenia. Na jakich zasadach? Kwota zasiłku pogrzebowego podlegać będzie waloryzacji od 1 marca w sytuacji, gdy inflacja przekroczy 5 proc. w roku poprzednim.

Nie chcemy, by coroczna, automatyczna waloryzacja zasiłku pogrzebowego uruchomiła coroczny, automatyczny wzrost cen usług pogrzebowych. Waloryzacja ma zapewnić utrzymanie siły nabywczej zasiłku pogrzebowego, a nie stały wzrost cen na rynku usług pogrzebowych

- tłumaczył w trakcie dyskusji nad ustawą wiceminister pracy Sebastian Gajewski.

Zasiłek celowy

Dodatkowo ustawa przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu. Zasiłek będzie przyznawany niezależnie od dochodu i będzie mógł być przyznany osobie, która pokryła koszty pogrzebu:

• jeśli po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy,
• jeśli osoba, która pokryła koszty pogrzebu jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego i poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego, koszty (m.in. transport zwłok z zagranicy).

Jak jest obecnie? Dzisiaj zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznawany przez gminy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Kwota zasiłku pogrzebowego jest niezmienna od 2011 roku i wynosi 4 tys. zł. Nie godzimy się na to, by w tak trudnych chwilach osoba doświadczająca straty musiała dodatkowo martwić się o pieniądze.

9 maja 2025 roku Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Zakłada on podwyższenie wysokości zasiłku pogrzebowego z kwoty 4 tys. zł do kwoty 7 tys. zł. To wzrost o 75 proc.

Co jeszcze zakłada ustawa?

Ustawa, której projekt powstał w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zakłada waloryzację świadczenia. Kwota zasiłku pogrzebowego podlegać będzie waloryzacji od 1 marca w sytuacji, gdy inflacja przekroczy 5 proc. w roku poprzednim. Brak corocznej waloryzacji ma przeciwdziałać wzrostowi cen usług pogrzebowych.

Dodatkowo ustawa przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu. Zasiłek będzie przyznawany niezależnie od dochodu i będzie mógł być przyznany osobie, która pokryła koszty pogrzebu:

• jeśli po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy,
• jeśli osoba, która pokryła koszty pogrzebu jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego i poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego, koszty (m.in. transport zwłok z zagranicy).

Obecnie zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznawany przez gminy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw powstał w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. 6 maja 2025 roku został przyjęty przez Radę Ministrów.

Co zakłada projekt?

Marynarz będzie uzyskiwał status marynarza wykonującego pracę na podstawie umowy o świadczenie pracy na morzu. Status ten będzie potwierdzany zaświadczeniem wydanym na wniosek przez dyrektora urzędu morskiego albo agencję zatrudnienia.

Na jakiej podstawie? Umowy, zgodnie z którą marynarz świadczy pracę na morzu, wpisów do książeczki żeglarskiej lub praktyki pływania potwierdzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o bezpieczeństwie morskim.

Zgłoszenie do ZUS

Warunkiem objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi (emerytalnym i rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym) będzie złożenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych wraz z zaświadczeniem wystawionym przez dyrektora urzędu morskiego lub agencję zatrudnienia.

Obowiązek opłacenia składek będzie trwał przez 12 miesięcy liczony od dnia wskazanego w zaświadczeniu jako dzień uzyskania statusu marynarza wydanym przez dyrektora urzędu morskiego lub agencję zatrudnienia.

W tym  okresie marynarz objęty będzie pełną ochroną ubezpieczeniową, z wyłączeniem okresu, w którym po zakończeniu pracy na morzu dokona „zawieszenia” statusu marynarza na okres od miesiąca do maksymalnie 3 miesięcy.

Marynarz będzie sam przekazywał do ZUS zgłoszenie do ubezpieczeń w terminie miesiąca od wydania zaświadczenia, czyli do upływu terminu jego ważności.

Zmiana tytułu do ubezpieczeń – jak to działa?

Pracownik wykonujący pracę na morskim statku pod polską banderą, jeżeli będzie chciał zmienić tytuł do ubezpieczeń społecznych z pracowniczego na nowy tytuł marynarza, ma przekazać swojemu pracodawcy (dotychczasowemu płatnikowi składek) oświadczenie o wyborze tytułu do ubezpieczeń oraz kopię zaświadczenia wydanego przez dyrektora urzędu morskiego albo agencję zatrudnienia oraz zgłosić się do ubezpieczeń jako marynarz.

W takiej sytuacji pracodawca przekaże do ZUS wyrejestrowanie z ubezpieczeń jako pracownika od dnia wskazanego w zaświadczeniu jako dzień uzyskania statusu marynarza.

Jaka będzie podstawa wymiaru składek?

Podstawa wymiaru składek marynarza będzie ustalana w stosunku do minimalnego wynagrodzenia, możliwe będzie jednak zadeklarowanie wyższej kwoty podstawy wymiaru składek. Dodatkowo obowiązkowe będzie opłacanie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Nowe rozwiązania mają wejść w życie od 1 lipca 2025 roku.