Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Ministerstwo

Pierwszy dzień kalendarzowej wiosny to doskonała okazja do małego świętowania. 21 marca br. siedzibę resortu pracy odwiedziły dzieci z ośrodków opiekuńczych i pieczy zastępczej, a także wcześniaki, by wziąć udział w wyjątkowym balu.

Bardzo mi miło, że jesteście i mam nadzieję, że będziecie się dobrze bawić. Ministerstwo to jest takie miejsce, które na co dzień jest poważne. Każdego dnia zastanawiamy się tutaj nad skomplikowanymi przepisami prawa i szukamy rozwiązań trudnych spraw. Ale dziś nasze ministerstwo zamienia się teatr!

– mówiła do zgromadzonych dzieci ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Pierwszą dużą atrakcją piątkowego wydarzenia był spektakl pod tytułem „Jak powstaje teatr” wystawiony przez Teatr Maskarada. Dzieci miały okazję dowiedzieć się czym zajmuje się reżyser oraz na czym polega tworzenie scenografii.

Później nasi mali goście mogli wziąć udział w warsztatach organizowanych przez młodzież z Ochotniczych Hufców Pracy. Opcji było wiele – m.in. malowanie twarzy, kolorowe warkoczyki i przypinki do włosów, możliwość własnoręcznego ozdobienia papierowych wiatraczków czy… magiczne zdrapki! A na koniec na każdego gościa czekał drobny upominek.

W wydarzeniu uczestniczyli także wiceminister Łukasz Krasoń oraz Elżbieta Brzozowska z Fundacji Koalicja dla Wcześniaka.

Z okazji Dnia Kobiet przygotowaliśmy przegląd najważniejszych programów i działań, które na co dzień wspierają kobiety – w każdym wieku i na każdym etapie życia. Chociaż w temacie równości sporo jest jeszcze do zrobienia, niektóre zmiany już się dzieją.

Wsparcie w powrocie na rynek pracy

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim nie zawsze jest łatwy. Dlatego uruchomiliśmy program Aktywny rodzic wspierający rodziców najmłodszych dzieci w godzeniu pracy z życiem rodzinnym. To pieniądze na opiekę nad dzieckiem – trzy rodzaje świadczeń dopasowanych do sytuacji danej rodziny.

Zależy nam, by opieka była nie tylko przystępna cenowo, ale też po prostu dostępna. Dlatego wspieramy rozwój sieci instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 w ramach programu Aktywny Maluch. Podnosimy standardy opieki. Dofinansowujemy comiesięczne dodatki do wynagrodzenia opiekunek z publicznych placówek. Wszystko po to, by rodzice mogli być spokojni, a ich pociechy dobrze zaopiekowane.

Dłuższy urlop w szczególnych sytuacjach

Czasem pojawienie się na świecie dziecka wiąże się z dodatkowym stresem, np. gdy dziecko rodzi się przedwcześnie. Długie tygodnie spędzone w szpitalu w obawie o zdrowie i życie maleństwa trudno nazwać urlopem, do tej pory czas ten był bezpowrotnie stracony. To się zmieni – i to już za chwilę.

19 marca br. wejdą w życie przepisy wprowadzające dodatkowy urlop macierzyński  – nawet do 16 tygodni – dla rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie lub hospitalizowanych po urodzeniu. To wspólny sukces MRPiPS i strony społecznej – rodziców wcześniaków, lekarzy, organizacji zrzeszonych w Koalicji dla Wcześniaka, która przez rok współpracowała z resortem nad ustawą.

Niestety nie każda ciąża kończy się porodem. Kilkadziesiąt tysięcy poronień i martwych urodzeń rocznie to nie statystyka – to osobiste i bolesne historie konkretnych rodzin, konkretnych kobiet. Obecne przepisy nie pozwalają kobietom skorzystać ze skróconego urlopu macierzyńskiego i pozbawiają je prawa do zasiłku pogrzebowego, jeśli nie zdążyły poznać płci dziecka. Na wcześniejszych etapach ciąży często nie jest to możliwe. Dlatego powołaliśmy zespół, którego celem będzie opracowanie tzw. Białej księgi wyznaczającej kierunek zmian prawdziwie wspierających rodziców, również tych, którzy nie mogą cieszyć się z narodzin dziecka.

Wyższe świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Po raz pierwszy od jego uruchomienia w 2008 roku podnieśliśmy wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego – z 500 zł do 1000 zł miesięcznie. To ogromne wsparcie dla samodzielnych rodziców znajdujących się w trudnej sytuacji, a którzy z różnych powodów nie otrzymują alimentów od drugiego z rodziców.

W zdecydowanej większości przypadków dotyczy to kobiet. Z danych Narodowego Spisu Powszechnego 2021 wynika, że w Polsce jest 2,3 mln samotnych rodziców. Dwa miliony z nich to samotne matki.

W walce o równość na rynku pracy

Inicjowanie i spieranie działań na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnianie równości kobiet i mężczyzn w sferze publicznej, zawodowej i prywatnej – to główne zadania powołanej w MRPiPS Rady ds. Kobiet na Rynku Pracy.

Rada, jako organ konsultacyjno-doradczy ministry, opiniuje działania podejmowane w zakresie aktywizacji zawodowej kobiet i ich powrotu na rynek pracy, inicjuje debaty i kampanie społeczne przeciwdziałające stereotypowemu postrzeganiu ról społecznych kobiet i mężczyzn, a także inicjuje działania promujące równowagę między życiem rodzinnym i zawodowym, w tym zachęca ojców do korzystania z uprawnień pracowniczych związanych z rodzicielstwem.

Co jeszcze? Zmieniamy rynek pracy na lepsze – służyć ma temu reforma urzędów pracy, która ma przenieść publiczne służby zatrudnienia w XXI wiek. Wsparcie osób poszukujących pracy – również kobiet powracających na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem dzieci – ma być znacznie sprawniejsze, a same urzędy dużo bardziej atrakcyjne.

Bieda nie może mieć twarzy emerytki

Strata bliskiej osoby, z którą spędziliśmy czasem kilkadziesiąt lat, to ogromny cios emocjonalny. Dla wielu seniorek i seniorów to także dotkliwe obniżenie standardu życia. Wraz z odejściem drugiej osoby opłaty za mieszkanie nie maleją o połowę. W szczególnie trudnym położeniu znajdują się wówczas kobiety pobierające statystycznie niższe świadczenia, a z drugiej strony żyjące dłużej. W odpowiedzi na ten problem wprowadzamy rentę wdowią.

Dzięki nowym rozwiązaniom wdowy i wdowcy będą mogli pobierać swoją emeryturę oraz powiększyć ją o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną wraz z częścią swojej emerytury. Wypłaty ruszą 1 lipca 2025 r.

Konferencja organizowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej odbędzie się w dniach 20-21 lutego br. w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Dwudniowe wydarzenie poświęcone będzie wyzwaniom dla rynku pracy w kolejnych latach. Swój udział potwierdzili przedstawiciele rządów, instytucji europejskich, organizacji społecznych, a także eksperci z różnych branż.

Konferencję otworzy ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, głos zabiorą także Dyrektor Generalny resortu Liwiusz Laska oraz wiceminister Łukasz Krasoń.

Pierwszym punktem wydarzenia będzie debata ministerialna poświęcona wpływowi sztucznej inteligencji na rynek pracy. Drugiego dnia konferencji uczestnicy będą mogli wziąć udział w dwóch warsztatach tematycznych. Pierwszy poprowadzi wiceministra Katarzyna Nowakowska, w resorcie odpowiedzialna za kwestie związane z ekonomią społeczną. Drugi pod przewodnictwem pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych Łukasza Krasonia poświęcony będzie przede wszystkim roli mediów w zwiększaniu świadomości społecznej na temat potencjału osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy.

Również w piątek odbędzie się panel dotyczący wyzwań srebrnej gospodarki, którego uczestnicy będą dyskutować o możliwościach wykorzystywania potencjału osób starszych na rynku pracy. Panel poprowadzi wiceminister Sebastian Gajewski, który także zakończy całą konferencję.

Relacje z wydarzenia będzie można śledzić na kanałach MRPiPS w mediach społecznościowych.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest jednym z najbardziej aktywnych resortów. W wykazie prac legislacyjnych rządu znalazły się 44 projekty złożone przez MRPiPS. Wiele proponowanych rozwiązań zostało już przyjętych przez Radę Ministrów, 10 ustaw przeszło ścieżkę legislacyjną polskiego Parlamentu i uzyskało podpis prezydenta, nad pozostałymi toczą się prace.

Sztandarowy program resortu Aktywny rodzic ruszył 1 października 2024 r. i wspiera rodziców w łączeniu obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym. Pracownicy socjalni mogą liczyć na 1000 zł dodatku do wynagrodzenia. Rozszerzyliśmy ochronę pracowników przed substancjami reprotoksycznymi oraz wprowadziliśmy ustawę o ochronie sygnalistów, dzięki której osoby zgłaszające nieprawidłowości w miejscu pracy są chronione przed działaniami odwetowymi.

Dzieje się wiele, a jeszcze więcej wkrótce się wydarzy. To m.in. nowelizacja przepisów o mobbingu, ustawa o asystencji osobistej czy reforma Urzędów Pracy. Nie zwalniamy tempa i pracujemy nad kolejnymi rozwiązaniami, które będą korzystne dla Polek i Polaków. Reagujemy na sytuacje nagłe, czego najlepszym przykładem były działania w czasie powodzi, które we wrześniu ubiegłego roku przeszły przez Polskę.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapraszamy do lektury.

Aktywny Rodzic

Program Aktywny Rodzic wspiera rodziców w łączeniu życia zawodowego z życiem rodzinnym. Składa się z trzech świadczeń:

• Aktywni rodzice w pracy: skierowane do aktywnych zawodowo rodziców dzieci w wieku 12 - 35 miesięcy na dofinansowanie opieki nad dzieckiem przez np. nianię, babcię, wujka lub dziadka (do 1500 zł na zdrowe dziecko i do 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością);

• Aktywnie w żłobku: skierowane do rodziców dzieci do lat 3 uczęszczających do instytucji opieki (do 1500 zł na zdrowe dziecko i do 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością);

• Aktywnie w domu: skierowane do rodziców dzieci od 12 do 35 miesiąca życia, którzy nie są aktywni zawodowo lub nie korzystają z instytucji opieki. Świadczenie będzie wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące.

Przyjmowanie wniosków do programu ruszyło 1 października 2024 r., a do 31 grudnia ZUS wypłacił 558,6 tys. świadczeń na kwotę 670,2 mln zł.

Renta wdowia

Śmierć współmałżonka to ogromny cios emocjonalny, a nierzadko także finansowy. Dotyczy to szczególnie kobiet, które statystycznie żyją dłużej, a po stracie zostają same z opłatami za dom czy mieszkanie. A te nie maleją o połowę.

Wprowadzenie renty wdowiej sprawi, że owdowiała osoba będzie mogła zachować swoje świadczenie i powiększyć je o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną po zmarłym małżonku plus część swojej emerytury.

Nabór wniosków o przyznanie renty wdowiej ruszył 1 stycznia br. Wypłata świadczeń w zbiegu rozpocznie się 1 lipca.

Dłuższe urlopy dla rodziców wcześniaków

Każdego roku w naszym kraju rodzi się ok 20 tys. wcześniaków oraz dzieci, które ze względu na stan zdrowia – chociaż urodziły się w terminie – muszą pozostać dłużej w szpitalu. Do tej pory długie tygodnie spędzone przez rodziców za zimną szybą w szpitalu nie były w żadnej sposób rekompensowane.

Ustawa wprowadzająca dodatkowy urlop dla rodziców wcześniaków oraz dzieci hospitalizowanych po urodzeniu, której projekt powstał w MRPiPS, została 12 grudnia 2024 roku podpisana przez prezydenta. Ustawa wprowadza dodatkowy urlop macierzyński w wymiarze do 8 tygodni lub do 15 tygodni – w zależności od okresu hospitalizacji i tygodnia ciąży, w którym urodzi się dziecko, lub jego masy urodzeniowej.

Ochrona sygnalistów

Ustawa chroni osoby zgłaszające naruszenie prawa niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy lub pełnienia służby. Nakłada ona na pracodawców obowiązek opracowania procedury zgłoszeń wewnętrznych, która określa zasady przyjmowania takich zgłoszeń. Dzięki ustawie sygnaliści, którzy doświadczyli działań odwetowych ze strony zakładu pracy będą mogli wystąpić o zadośćuczynienie lub odszkodowanie.

Ustawa weszła w życie 25 września 2024 r. Jest to implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE, która powinna być wprowadzona przez kraje członkowskie UE jeszcze w 2021 roku. Brak tej ustawy kosztował polskiego podatnika 7 mln euro ryczałtu i 40 tys. dziennie dodatkowych kar.

Dodatki dla pracowników socjalnych i pracowników systemu pieczy zastępczej

Dzięki działaniom resortu pracy dodatki w wysokości 1000 zł miesięcznie od 1 lipca 2024 r. otrzymali pracownicy socjalni, pracownicy systemu pieczy zastępczej (również prowadzący rodzinne domy dziecka i zawodowe rodziny zastępcze), a także pracownicy prowadzonych przez samorządy instytucji opieki nad dziećmi do lat 3.

To z jednej strony docenienie ich codziennej pracy, która nie była do tej pory należycie wynagradzana, a z drugiej podniesienie prestiżu i zwiększenie zainteresowania pełnieniem tak ważnych ról społecznych.

Podwyższenie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego

Po raz pierwszy od momentu wprowadzenia w 2008 roku wzrosła wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego – z 500 zł do maksymalnie 1000 zł miesięcznie. To ważna zmiana dla osób, które nie dostają alimentów od rodziców.

Co ważne, nowe przepisy będą miały zastosowanie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do których prawo przysługuje od 1 października 2024 roku. Oznacza to wypłatę świadczeń osobom uprawnionym z wyrównaniem od 1 października 2024 r.

Wzrost dofinansowań do zatrudniania osób z niepełnosprawnościami

Wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami to nie tylko obowiązek państwa, ale też korzyść dla wszystkich – zarówno samych pracowników, jak i pracodawców. Dofinansowanie pensji pracowników z niepełnosprawnościami wzrosło ostatni raz w 2022 roku – pomimo systematycznego wzrostu płacy minimalnej w tym czasie. To z kolei negatywnie wpływało na zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami, które są bardziej narażone na utratę pracy na otwartym rynku.

Przygotowana przez MRPiPS ustawa zakłada zwiększenie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników w następującej wysokości:

• znaczny stopień niepełnosprawności - 2760 zł (wcześniej 2400 zł)

• stopień umiarkowany - 1550 zł (wcześniej 1350 zł)

• stopień lekki - 575 zł (wcześniej 500 zł)

Świadczenia honorowe dla stulatków

Przygotowane w MRPiPS przepisy regulujące mechanizm przyznawania świadczenia honorowego dla stulatków weszły w życie 1 stycznia 2025 roku. Świadczenie honorowe wynosi 6246,13 zł brutto miesięcznie i będzie corocznie waloryzowane, po raz pierwszy już w marcu 2025 r. Waloryzacja będzie się odbywać na takich samych zasadach, jak waloryzacja emerytur i rent.

Ochrona przed substancjami reprotoksycznymi

Substancje reprotoksyczne mogą wywierać niekorzystny wpływ na funkcje seksualne i płodność u dorosłych mężczyzn i kobiet, a także na rozwój potomstwa. Zmiany w Kodeksie pracy, których celem jest jeszcze skuteczniejsza ochrona zdrowia pracownic i pracowników, weszły w życie 22 czerwca ubiegłego roku.

Rozszerzyliśmy katalog substancji rakotwórczych i mutagennych oraz umożliwiliśmy wydanie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy. To większa ochrona kilkuset tysięcy pracowników.

Sprawna reakcja na powódź

We wrześniu ub.r. cała Polska wstrzymała oddech, gdy południowa część naszego kraju stanęła oko w oko z żywiołem. Gdy minęło zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców, kolejnym krokiem była walka ze skutkami powodzi. Błyskawicznie przystąpiliśmy do prac nad specustawą powodziową, którą już 3 października ubiegłego roku podpisał prezydent.

W specustawie znalazły się m.in. dodatkowe 20 dni płatnego w 100 proc. urlopu na usuwanie skutków powodzi, zwiększenie wymiaru urlopu na żądanie do 8 dni oraz możliwość korzystania z urlopu w wymiarze godzinowym. Wsparcie otrzymali też pracodawcy. Jeśli ich zakład pracy uległ zniszczeniu, mogą liczyć m.in. na zwrot kosztów utrzymania aktualnych miejsc pracy, umorzenie wcześniejszej refundacji na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy czy zwrot kosztów za zatrudnienie skierowanych bezrobotnych. Dodatkowo, pracownikom socjalnym pracującym w terenie został zagwarantowany jednorazowy dodatek w wysokości 2 tys. zł.

W sytuacji kryzysowej rzadko mamy głowę do biurokracji, dlatego od samego początku ważne było, aby osoby, które ucierpiały na skutek powodzi, otrzymywały pomoc sprawnie. Dlatego zarekomendowaliśmy uproszczenie procedury występowania o pomoc doraźną. Wszystko działało na zasadzie „jednego okienka”.

To przede wszystkim:

• 10 tys. zł na pomoc doraźną (bezzwrotne) – w tym 8 tys. z pomocy społecznej i do 2 tys. zł zasiłku powodziowego,

• 200 tys. zł na odbudowę mieszkań/domów,

• 100 tys. zł na remont budynków gospodarczych.

– Prawdziwa polityka społeczna nie powstaje wyłącznie w gmachu Ministerstwa Pracy czy na sejmowych komisjach. Jest tworzona wysiłkiem wielu osób, które na co dzień działają na rzecz godnych warunków pracy dla Polaków, wyższych płac, nowatorskich inicjatyw, uczciwych i mądrych zabezpieczeń społecznych - dla lepszego życia dla nas wszystkich – podkreśliła podczas poniedziałkowej uroczystości w siedzibie MRPiPS ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Pierwsi w działaniu

Łacińska sentencja „Primus in agendo” oznacza „pierwszy w działaniu”. 16 grudnia br. poznaliśmy tegorocznych laureatów Odznaki Honorowej Primus in Agendo – tych szczególnie zasłużonych w obszarach polityki społecznej, rodziny oraz rynku pracy.

W gronie wyróżnionych znaleźli się:

• Koalicja dla Wcześniaka – za wsparcie rodziców dzieci przedwcześnie urodzonych i działalność na rzecz poprawy opieki neonatologicznej. Koalicja była jednym z inicjatorów prac nad ustawą o wydłużeniu urlopów dla rodziców wcześniaków oraz zaangażowana była jako strona społeczna w cały proces legislacyjny. Ustawa autorstwa MRPiPS została w ub. tygodniu podpisana przez prezydenta.
• Poznańskie Zakłady Zielarskie Herbapol – za wkład w rozwój polskiej gospodarki i promowanie zrównoważonych praktyk biznesowych. Poznańskie Zakłady należą do jednych z najstarszych i najbardziej cenionych przedsiębiorstw zielarskich w Polsce. W styczniu 2024 roku Herbapol Poznań zaczął wdrażać 4-dniowy tydzień pracy w ramach działań na rzecz zapewnienia pracownikom równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Odznaczenie Primus in Agendo to wyraz uznania dla aktywnej, pełnej zaangażowania i oddania postawy.
• Jolanta Żołnierczyk – wyróżniona za wieloletnie działania na rzecz ochrony praw pracowniczych. Jest działaczką związkową i społecznym inspektorem pracy. Sukcesy w promowaniu walki z dyskryminacją i ochrona praw pracowniczych powodują, że jej działalność przyczynia się do poprawy życia zawodowego, a także jest inspiracją dla innych osób i organizacji związkowych poszukujących sposobów na walkę z nierównością i nieposzanowaniem praw pracowniczych.
• Marcin Lewandowski – za skuteczne działania na rzecz pracowników. Jest przewodniczącym Związku Zawodowego Konfederacja Pracy przy Paroc Polska w Trzemesznie. Był jednym z głównych negocjatorów w największym zakończonym sukcesem strajku (2021 r.) w sektorze prywatnym. Przyznanie odznaki honorowej Primus in Agendo w pełni wpisuje się w uhonorowanie jego dotychczasowej działalności i postawy, którą świadczy w zakresie polityki społecznej.
• Magda Malinowska – za determinację w obronie praw pracowniczych. Działaczka związku zawodowego Inicjatywa Pracownicza w Amazonie cieszy się bardzo dużym autorytetem i poważaniem. Na bardzo duże uznanie zasługuje jej ogromne zaangażowanie, mające na celu promowanie godnych warunków pracy z poszanowaniem drugiego człowieka. Podejmuje wiele inicjatyw, cechuje się wrażliwością na potrzeby ludzi i ich problemy.
• Jerzy Budzyn – za wspieranie młodzieży w pozyskiwaniu miejsc pracy i promowanie wartości pracy. Uhonorowanie odznaką Primus in Agendo jest docenieniem jego myśli szkoleniowej i dydaktycznej. Jego aspiracje zawodowe i społeczne koncentrują się obecnie na pracy jako Komendant Główny Ochotniczych Hufców Pracy. Postrzega OHP jako instytucję, która powinna być przyjazna, bezpieczna i nowoczesna. OHP spisały się bohatersko w okresie powodzi.– Nagroda jest wyrazem uznania dla Waszego zaangażowania i oddania dla szeroko rozumianych spraw społecznych – podkreśliła ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Czym jest odznaka Primus in Agendo?

Odznakę Honorową Primus in Agendo przyznaje Minister właściwy do spraw pracy, zabezpieczenia społecznego i rodziny – z własnej inicjatywy lub na wniosek.

Może być przyznawana osobom fizycznym, organizacjom oraz instytucjom za szczególne działania lub  zasługi na rzecz rynku pracy, polityki społecznej lub rodziny.

Dwudniowe wydarzenie organizowane jest przez Departament Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego oraz Departament Informatyki w Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Spotkania skierowane są do osób koordynujących merytorycznie realizację zadania w urzędach wojewódzkich, pełniących rolę instytucji właściwych w związku z unijną koordynacją świadczeń rodzinnych

Pierwszy dzień poświęcono omówieniu bieżących działań w tym zakresie, w tym analizie danych statystycznych, współpracy z instytucjami zagranicznymi oraz konsultacjom pomiędzy urzędami wojewódzkimi.

Drugiego dnia odbędzie się Spotkanie Użytkowników Oprogramowania do obsługi świadczeń rodzinnych (SR) i świadczenia wychowawczego (SW) na poziomie instytucji realizujących unijną koordynację systemów zabezpieczenia społecznego.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest jednym z najbardziej aktywnych resortów. W wykazie prac legislacyjnych rządu znalazło się 36 projektów złożonych przez MRPiPS. Wiele proponowanych rozwiązań zostało już przyjętych przez Radę Ministrów, 6 ustaw przeszło ścieżkę legislacyjną polskiego parlamentu i uzyskało podpis prezydenta, nad pozostałymi toczą się prace.

Sztandarowy program resortu "Aktywny Rodzic" ruszył 1 października br. i już dzisiaj wspiera rodziców w łączeniu obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym. Pracownicy socjalni mogą liczyć na 1000 zł dodatku do wynagrodzenia. Rozszerzyliśmy ochronę pracowników przed substancjami reprotoksycznymi.

Dzieje się wiele, a jeszcze więcej wkrótce się wydarzy. To m.in. renta wdowia, dłuższe urlopy dla rodziców wcześniaków, reforma urzędów pracy czy podniesienie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Do tego dochodzą m.in. zmiany w naliczaniu stażu pracy czy honorowe świadczenia dla stulatków.

Nie zwalniamy tempa i pracujemy nad kolejnymi rozwiązaniami, które będą korzystne dla Polek i Polaków. Reagujemy na sytuacje nagłe, czego najlepszym przykładem były działania w czasie powodzi, które w ostatnim czasie przeszły przez Polskę.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapraszamy do lektury.

Renta wdowia

Śmierć współmałżonka to ogromny cios emocjonalny, a nierzadko także finansowy. Dotyczy to szczególnie kobiet, które statystycznie żyją dłużej, a po stracie zostają same z opłatami za dom czy mieszkanie. A te nie maleją o połowę.

Wprowadzenie renty wdowiej sprawi, że owdowiała osoba będzie mogła zachować swoje świadczenie i powiększyć je o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną po zmarłym małżonku plus część swojej emerytury.

Ustawa została podpisana przez prezydenta 9 sierpnia 2024 r. i wejdzie w życie 1 stycznia 2025 r. Wypłata świadczeń w zbiegu rozpocznie się 1 lipca 2025 r.

Aktywny Rodzic

Program "Aktywny Rodzic" wspiera rodziców w łączeniu życia zawodowego z życiem rodzinnym. Składa się z trzech świadczeń:

• Aktywni rodzice w pracy: skierowane do aktywnych zawodowo rodziców dzieci w wieku 12 - 35 miesięcy na dofinansowanie opieki nad dzieckiem przez np. nianię, babcię, wujka lub dziadka (do 1500 zł na zdrowe dziecko i do 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością);

• Aktywnie w żłobku : skierowane do rodziców dzieci do lat 3 uczęszczających do instytucji opieki (do 1500 zł na zdrowe dziecko i do 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością);

• Aktywnie w domu: skierowane do rodziców dzieci od 12 do 35 miesiąca życia, którzy nie są aktywni zawodowo lub nie korzystają z instytucji opieki. Świadczenie będzie wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące.

Przyjmowanie wniosków do programu ruszyło 1 października br., a do 8 października spłynęło 270 023 wniosków na 274 456 dzieci. Świadczenia będą wypłacane maksymalnie po 2 miesiącach od złożenia wniosku - z wyrównaniem od października.

Sprawna reakcja na powódź

W ostatnich tygodniach cała Polska wstrzymała oddech, gdy południowa część naszego kraju stanęła oko w oko z żywiołem. Gdy minęło zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców, kolejnym krokiem była walka ze skutkami powodzi. Błyskawicznie przystąpiliśmy do prac nad specustawą powodziową, którą już 3 października br. podpisał prezydent.

W specustawie znalazły się m.in. dodatkowe 20 dni płatnego w 100 proc. urlopu na usuwanie skutków powodzi, zwiększenie wymiaru urlopu na żądanie do 8 dni oraz możliwość korzystania z urlopu w wymiarze godzinowym. Wsparcie otrzymają też pracodawcy. Jeśli ich zakład pracy uległ zniszczeniu, mogą liczyć m.in. na zwrot kosztów utrzymania aktualnych miejsc pracy, umorzenie wcześniejszej refundacji na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy czy zwrot kosztów za zatrudnienie skierowanych bezrobotnych. Dodatkowo, pracownicy socjalni pracujący w terenie dostaną jednorazowy dodatek w wysokości 2 tys. Zł.

W sytuacji kryzysowej rzadko mamy głowę do biurokracji, dlatego od samego początku ważne było, aby osoby, które ucierpiały na skutek powodzi, otrzymywały pomoc sprawnie. Dlatego zarekomendowaliśmy uproszczenie procedury występowania o pomoc doraźną. Wszystko działa na zasadzie „jednego okienka”.

To przede wszystkim:

• 10 tys. zł na pomoc doraźną (bezzwrotne) – w tym 8 tys. z pomocy społecznej i do 2 tys. zł zasiłku powodziowego,

• 200 tys. zł na odbudowę mieszkań/domów,

• 100 tys. zł na remont budynków gospodarczych.

Ochrona sygnalistów

Ustawa ma na celu ochronę osób zgłaszających naruszenie prawa  niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy lub pełnienia służby. Nakłada ona na pracodawców obowiązek opracowania procedury zgłoszeń wewnętrznych, która określi zasady przyjmowania takich zgłoszeń. Dzięki ustawie sygnaliści, którzy doświadczyli działań odwetowych ze strony zakładu pracy będą mogli wystąpić o zadośćuczynienie lub odszkodowanie.

Ustawa weszła w życie 25 września br. Jest to implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE, która powinna być wprowadzona przez kraje członkowskie UE jeszcze w 2021 roku. Do momentu jej wprowadzenia, brak tej ustawy kosztował polskiego podatnika 7 mln euro ryczałtu i 40 tys. dziennie dodatkowych kar.

Dodatki dla pracowników socjalnych i pracowników systemu pieczy zastępczej

Dzięki działaniom resortu pracy dodatki w wysokości 1000 zł miesięcznie od 1 lipca br. otrzymali pracownicy socjalni, pracownicy systemu pieczy zastępczej (również prowadzący rodzinne domy dziecka i zawodowe rodziny zastępcze), a także pracownicy prowadzonych przez samorządy instytucji opieki nad dziećmi do lat 3.

To z jednej strony docenienie ich codziennej pracy, która nie była do tej pory należycie wynagradzana, a z drugiej podniesienie prestiżu i zwiększenie zainteresowania pełnieniem tak ważnych ról społecznych.

Ochrona przed substancjami reprotoksycznymi

Substancje reprotoksyczne mogą wywierać niekorzystny wpływ na funkcje seksualne i płodność u dorosłych mężczyzn i kobiet, a także na rozwój potomstwa. Zmiany w Kodeksie pracy, których celem jest jeszcze skuteczniejsza ochrona zdrowia pracownic i pracowników, weszły w życie 22 czerwca.

Rozszerzyliśmy katalog substancji rakotwórczych i mutagennych oraz umożliwiliśmy wydanie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy. To większa ochrona kilkuset tysięcy pracowników.

W Sejmie odbyły się pierwsze czytania:

• ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny rodzic"
• ustawy o ochronie sygnalistów
• nowelizacji Kodeksu pracy

Senatorowie przyjęli:

• nowelizację ustawy w sprawie dodatków do wynagrodzeń dla osób pełniących funkcję rodzin zastępczych zawodowych oraz prowadzących rodzinne domy dziecka – 1000 zł brutto
• nowelizacji ustawy, która umożliwi rządowi przyjmowanie programów zakładających wypłatę dodatku pracownikom pomocy społecznej – 1000 zł brutto

Oba przyjęte przez Senat akty czekają teraz na podpis Prezydenta RP.

Pięć projektów ustaw to efekt wytężonej pracy i skutecznej współpracy kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Są to ważne projekty, które dotyczą różnych sfer życia Polek i Polaków – podkreśla ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Aktywny rodzic

Projekt "Aktywny rodzic" przewiduje wprowadzenie do systemu prawnego trzech świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu
i rozwoju małego dziecka: "aktywni rodzice w pracy", "aktywnie w żłobku" i "aktywnie w domu".

Jakie są założenia programu? Odpowiedzi na najważniejsze pytania można znaleźć tu:

https://www.gov.pl/web/rodzina/pytania-i-odpowiedzi---program-aktywny-rodzic

Projekt ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny rodzic" został pozytywnie zaopiniowany przez Sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny. Za projektem posłowie z komisji opowiedzieli się jednogłośnie.

Dodatki dla pracowników socjalnych oraz dla zawodowych rodzin zastępczych

Z kolei senatorowie jednogłośnie zagłosowali za przyjęciem nowelizacji ustawy, która umożliwi rządowi przyjmowanie programów zakładających wypłatę dodatku
w wysokości tysiąca złotych brutto pracownikom pomocy społecznej, pieczy zastępczej oraz opieki nad dziećmi do lat trzech.

Regulacja ma umożliwić wprowadzenie programów, które pozwolą na wypłatę dodatku od 1 lipca 2024 r. Rozwiązanie ma objąć ok. 190 tys. osób.

Senat nie wniósł poprawek także do nowelizacji ustawy w sprawie dodatków do wynagrodzeń dla osób pełniących funkcję rodzin zastępczych zawodowych oraz prowadzących rodzinne domy dziecka. Osoby te pracują na innych zasadach, dlatego są ujęte w oddzielnym projekcie. Dodatek 1 tys. zł brutto ma być im wypłacony także od 1 lipca 2024 r.

Szczegóły można znaleźć tu:

https://www.gov.pl/web/rodzina/sejm-przyjal-ustawy-o-dodatkach-dla-pracownikow-pomocy-spolecznej-pieczy-zastepczej-opiekunow-zlobkowych-i-rodzin-zastepczych

Ochrona sygnalistów

Nad rządowym projektem ustawy o ochronie sygnalistów debatowała Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny.

Nowa regulacja, której celem są ochrona interesu wspólnego, dobre imię pracodawcy i ochrona współpracowników – ma służyć ludziom ponoszącym ryzyko w imię troski o dobro wspólne.

Szczegóły ustawy można znaleźć tu:

https://www.gov.pl/web/rodzina/rzad-przyjal-projekt-ustawy-o-ochronie-sygnalistow

Nowelizacja Kodeksu pracy

Do prac w komisji sejmowej skierowany został także projekt nowelizacji Kodeksu pracy ws. ochrony pracowników przed szkodliwymi substancjami reprotoksycznymi. Projekt wdraża znowelizowaną w marcu 2022 r. dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony pracowników przed działaniem czynników rakotwórczych lub mutagenów.

Szczegóły można znaleźć tu:

www.gov.pl/web/rodzina/chronimy-zdrowie-pracownic-i-pracownikow-rada-ministrow-przyjela-kolejny-projekt-mrpips

W piątkowej uroczystości uczestniczyły wnuczka Haliny Krahelskiej – Joanna Krahelska, oraz żona Karola Modzelewskiego – Małgorzata Goetz, które wraz z ministrą rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszką Dziemianowicz-Bąk odsłoniły tablice upamiętniające ich bliskich.

To doniosłe wydarzenie niesie ze sobą wiele wymiarów symbolicznych, które dla mnie osobiście jako polityczki, ale też jako ministry odpowiedzialnej za pracę, są niezmiernie ważne. Kilka dni przed Świętem Pracy honorujemy bowiem postaci, które w swej działalności publicznej na pierwszym miejscu stawiały obronę godności ludzi pracy – mówiła podczas uroczystości ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Nie tylko wierzyli, ale tworzyli lepszy świat

Halina Krahelska, jako pisarka, badaczka oraz zastępczyni Głównego Inspektora Pracy, walczyła o ustanowienie standardów pracy w odrodzonej Rzeczypospolitej. Szczególną uwagę poświęcała losowi pracujących kobiet i młodocianych.

Karol Modzelewski przez całe swoje życie stał po stronie robotników: będąc z nimi w październiku 1956 r., pisząc List Otwarty do Partii w 1964 r., organizując związek zawodowy „Solidarność” w 1980 r. czy też nie zgadzając się na antypracowniczą tzw. terapię szokową w roku 1989.

Oboje w swej społecznej aktywności wykazywali się wielką odwagą cywilną oraz gotowością do zapłaty wysokiej ceny w obronie własnych ideałów. W przypadku Haliny Krahelskiej tą ceną było zesłanie na Syberię, a potem  śmierć w obozie Ravensbruck. W przypadku Karola Modzelewskiego tą ceną było 8 lat spędzonych w peerelowskich więzieniach – zaznaczyła szefowa MRPiPS.

Jak podkreśliła, obie postaci łączy nie tylko wizja lepszego świata oraz gotowość do działania na rzecz tej wizji.

Wielka odwaga w walce o ideały

Oboje w swej społecznej aktywności wykazywali się wielką odwagą cywilną oraz gotowością do zapłaty wysokiej ceny w obronie własnych ideałów. W przypadku Haliny Krahelskiej tą ceną było zesłanie na Syberię, a potem  śmierć w obozie Ravensbruck. W przypadku Karola Modzelewskiego tą ceną było 8 lat spędzonych w peerelowskich więzieniach.

Postawy Haliny Krahelskiej i Karola Modzelewskiego, choć żyli przecież w innych czasach, łączy niezłomność, wierność własnym przekonaniom, szczerość oraz wielka empatia do innych ludzi. W ich życiorysach jak w soczewce skupiają się towarzyszące nam od stuleci dążenia wszystkich odważnych kobiet i mężczyzn walczących o bardziej sprawiedliwy świat – podkreśliła ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

KAROL MODZELEWSKI

Karol Modzelewski (ur. 23 listopada 1937 w Moskwie, zm. 28 kwietnia 2019 w Warszawie) –historyk mediewista, profesor nauk humanistycznych, członek Polskiej Akademii Nauk oraz dysydent, więzień polityczny i działacz opozycji demokratycznej w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, senator I kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Uczestnik wydarzeń Października 1956 r. (był łącznikiem studentów z robotnikami FSO na Żeraniu). Od 1957 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1964 wraz z Jackiem Kuroniem autor „Listu otwartego do partii” krytykującego linię polityczną PZPR za odejście od ideałów socjalizmu; napisanie tego listu skutkowało wydaleniem jego autorów z PZPR. Jeden z inicjatorów protestów studenckich na Uniwersytecie Warszawskim w marcu 1968. Od listopada 1980 do kwietnia 1981 pierwszy rzecznik prasowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, inicjator przyjęcia przez związek jego nazwy „Solidarność”. Kilkakrotnie więziony i internowany ze względów politycznych w czasach PRL, osadzony łącznie przez osiem i pół roku.

Profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (1992–1994) i Uniwersytetu Warszawskiego (1994–2019), członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, w latach 2007–2010 wiceprezes PAN. W 2007 laureat Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za monografię Barbarzyńska Europa (2004), w której podjął kwestię powstawania tożsamości europejskiej pod wpływem tradycji przedchrześcijańskich. Autor wyróżnionej Nagrodą Literacką „Nike” autobiografii Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca (2013), w której rozliczał się ze swojej działalności ideowej i politycznej zapoczątkowanej w latach 50., a także krytykował sposób przeprowadzenia transformacji ustrojowej w Polsce, wskazując na negatywne skutki transformacji związane z dominacją modelu neoliberalnego.

HALINA KRAHELSKA

Halina Krahelska (ur. 12 maja 1886 w Odessie, zm. 19 kwietnia 1945 w obozie koncentracyjnym KL Ravensbrück) – polska działaczka społeczna, socjolog, publicystka i pisarka, działaczka lewicowa.

Od 1908 w Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcji Rewolucyjnej, od 1912 w rosyjskiej Partii Socjalistów-Rewolucjonistów. W latach 1912–1917 na zesłaniu – najpierw w Kiszyniowie, w 1913 w Kijowie, a od listopada 1914 we wschodniej Syberii, w okolicach Kańska. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu powróciła z zesłania poprzez Smoleńsk do Odessy. W 1918 członek Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) w Odessie. Po odzyskaniu niepodległości przyjechała w 1919 do Polski. W latach 1919–1921 i 1927–1931 była zastępcą Głównego Inspektora Pracy, zajmując się głównie systemem ochrony pracy i opieki społecznej - zwłaszcza zaś ochroną macierzyństwa i zdrowia kobiet pracujących i pracowników młodocianych. W latach 1921–1925 na urlopie wychowawczym]. W 1928 lub 1929 w ramach Stypendium Rockefellera odbyła podróż przez Szwajcarię, Francję, Austrię i Niemcy, badając systemy pracy i opieki społecznej w Europie Zachodniej. Brała udział w wielu społecznych akcjach politycznych lewicy. Od 1931 była ekspertem do spraw pracy, reprezentując Polskę w Międzynarodowym Biurze Pracy w Genewie.

Publikowała zarówno wiersze i beletrystykę, jak i opracowania naukowo-społeczne. W 1932 ukazała się jej książka „Praca kobiet w przemyśle włókienniczym” wydana nakładem Instytutu Gospodarstwa Społecznego. W tym czasie przeprowadziła wstępną selekcję rękopisów nadesłanych do Instytutu na konkurs zatytułowany „Pamiętniki bezrobotnych”. W 1933 we Lwowie wydano kolejną publikację Krahelskiej pt. Przeobrażenia w rodzinie współczesnej i w roli kobiety. W swojej dalszej pracy Krahelska razem z dwoma pisarzami: Leonem Kruczkowskim i Andrzejem Strugiem podjęła się oceny bardzo obszernego materiału nadesłanego w konkursie na „Pamiętniki chłopów”, którego organizatorem był Instytut Gospodarstwa Społecznego. Z obu publikacji powstałych w efekcie tych konkursów pamiętnikarskich do dziś obszernie korzystają badacze i badaczki historii społecznej Polski. Od 1933 związana była z grupą literacką „Przedmieście”. W 1937 była współzałożycielką Klubu Demokratycznego w Warszawie.

Po agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 była w czasie obrony Warszawy komendantką Obrony Przeciwlotniczej na Mokotowie. Pracowała też w Wojskowym Biurze Historycznym i Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ-AK. W 1941 uległa ciężkiemu wypadkowi, potrącona przez niemiecki samochód wojskowy straciła nogę. Niosła wtedy ważne meldunki i mimo cierpienia udało jej się przekazać je w odpowiednie ręce unikając dekonspiracji. W uznaniu tego czynu odznaczono ją Krzyżem Walecznych. Autorka broszury „Oświęcim – pamiętnik więźnia (pamiętniki powstały w znaczącej części na podstawie relacji Władysława Bartoszewskiego). Uwięziona w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück, gdzie zginęła lub zmarła prawdopodobnie 19 kwietnia 1945. Przed śmiercią napisała „Tezy do działalności inspekcji pracy w odrodzonej Polsce”.