Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Wiadomości

Dzięki zmianie przepisów uczelnie będą mogły udzielać wsparcia zarówno na etapie  rekrutacji na studia podyplomowe, jak i w trakcie ich realizacji. Celem projektu jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami pełnego uczestnictwa w tej formie kształcenia.

Dotąd uczelnie mogły przeznaczać dotację na wsparcie osób z niepełnosprawnościami studiujących na studiach  oraz w szkołach doktorskich. Nie mogły natomiast finansować z tych środków wsparcia dla osób uczestniczących w studiach podyplomowych.

Po zmianie uczelnie zyskają możliwość przeznaczania dotacji także na wsparcie kandydatów na studia podyplomowe oraz uczestników takich studiów. Pomoc obejmie, zarówno etap rekrutacji, jak i sam proces kształcenia.

Więcej elastyczności na rzecz OzN

– To ważna deregulacja. Uczelnie zyskują większą elastyczność w wykorzystaniu środków z budżetu państwa na realizację zadań związanych ze wsparciem osób z niepełnosprawnościami – mówi minister nauki i szkolnictwa wyższego, Marcin Kulasek.

Najważniejsze z przyjętych zmian

• Nowe wsparcie nie będzie wypłacane bezpośrednio uczestnikom studiów podyplomowych w formie stypendium. Środki zostaną natomiast przeznaczone na organizację warunków ułatwiających udział w rekrutacji lub kształcenie, np.:
  • możliwość złożenia dokumentów w alternatywnej formie (np. elektronicznie lub przez pełnomocnika);
  • pomoc asystenta podczas rekrutacji;
  • wsparcie tłumacza języka migowego;
  • dostosowanie materiałów dydaktycznych (np. wersja elektroniczna, nagrania audio, większa czcionka);
  • zmiana formy egzaminu, np. ustny zamiast pisemnego;
  • możliwość korzystania ze specjalistycznego oprogramowania;
  • udział w zajęciach zdalnych lub w trybie hybrydowym.
• Przyjęte rozwiązania mają ułatwić osobom z niepełnosprawnościami pełny udział w kształceniu, także podyplomowym.
• Przy udzielaniu wsparcia, uczelnie będą korzystać z tej samej dotacji, którą już otrzymują na pomoc osobom z niepełnosprawnościami.

Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.

Nagrody przyznano w pięciu kategoriach: za całokształt dorobku, działalność naukową, dydaktyczną, wdrożeniową i organizacyjną – podkreślając, że polska nauka to dziś nie tylko powód do dumy, lecz przede wszystkim strategiczna siła napędowa nowoczesnej, konkurencyjnej i zrównoważonej przyszłości.

Nauka to żywy proces

– Wszyscy z ogromnym szacunkiem odnosimy się do Państwa gotowości dzielenia się wiedzą, doświadczeniem i pasją. To właśnie ta postawa sprawia, że nauka pozostaje żywym, ciągłym procesem - przekazywanym, rozwijanym i twórczo pogłębianym przez kolejne pokolenia polskich naukowców. Państwa dorobek najlepiej świadczy o tym, że konsekwentna, rzetelna praca naukowa ma wymiar nie tylko akademicki, lecz także społeczny i cywilizacyjny – podkreślał minister Marcin Kulasek, zwracając się do wyróżnionych badaczy i wszystkich gości.

Nagrody Ministra Nauki – uznanie dla innowatorów i liderów

Najważniejszym punktem piątkowej gali było wręczenie Nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które honorują wybitne osiągnięcia w polskim środowisku akademickim. W tym roku nagrodzono ponad 150 osób – przyznano wyróżnienia indywidualnie oraz w ramach zespołów badawczych. Laureatów wyróżniono w następujących kategoriach:

• Za całokształt dorobku: uhonorowano 20 wybitnych naukowców, których wieloletnia praca przyczyniła się do rozwoju dyscyplin takich jak ekonomia, archeologia, chemia czy fizyka. Laureaci to reprezentanci m.in. Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz instytutów Polskiej Akademii Nauk.
• Za działalność naukową: nagrodzono łącznie 54 osoby. Wyróżnienia otrzymali m.in. badacze z Politechniki Warszawskiej, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych PAN i Instytutu Fizyki Jądrowej PAN.
• Za działalność dydaktyczną: za wkład w kształcenie przyszłych pokoleń naukowców doceniono 34 osoby. Nagrody trafiły m.in. do przedstawicieli Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
• Za działalność wdrożeniową: uhonorowano 43 osoby. Laureaci to przedstawiciele m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu SWPS, Politechniki Koszalińskiej i Politechniki Łódzkiej.
• Za działalność organizacyjną: za wkład w rozwój instytucji naukowych nagrodzono 7 osób. Nagrody otrzymali m.in. przedstawiciele Uniwersytetu  Zielonogórskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i Polskiej Akademii Nauk.

Nagrody te przypominają i podkreślają – jak zaznaczył minister Marcin Kulasek w liście skierowanym 19 lutego do przedstawicieli świata nauki i szkolnictwa wyższego – że „nauka jest źródłem postępu cywilizacyjnego, racjonalnego myślenia i świadomego kształtowania przyszłości”. Siła polskich badaczy to różnorodność i działania, które codziennie zmieniają rzeczywistość.

Pełna lista laureatów tegorocznych laureatów Nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się poniżej.

Goście specjalni i wizje rozwoju nauki

W gali uczestniczyli goście specjalni. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski, członkowie rządu, samorządowcy, dyplomaci, posłanki i posłowie, szefowie jednostek badawczych oraz rektorzy szkół wyższych. Specjalne znaczenie okazała się mieć obecność Uznańskiego-Wiśniewskiego.

Drugi Polak w Kosmosie odebrał złoty Medal Zasłużony dla Nauki Polskiej – Sapienta et Veritas, a laudację na cześć nagrodzonego wygłosiła podsekretarz stanu w MNiSW, Maria Mrówczyńska. – Historia doktora Uznańskiego-Wiśniewskiego pokazuje, że nauka nie jest elitarna, niedostępna ani abstrakcyjna lecz realna, potrzebna i służąca społeczeństwu. Jego życiorys – od studiów na polskiej uczelni technicznej, przez pracę w CERN, aż po udział w misji kosmicznej – jest świadectwem determinacji, konsekwencji i pasji badawczej. To droga, która pokazuje, że polska nauka może nie tylko uczestniczyć w światowych projektach, ale także je współtworzyć – podkreśliła wiceminister resortu.

– To dla mnie ogromny zaszczyt – zarówno w wymiarze osobistym, jak i zawodowym. Z tego miejsca chciałbym zadedykować tę nagrodę całemu zespołowi badawczemu zaangażowanemu w realizację polskiej misji kosmicznej. Nad tym przedsięwzięciem pracowało około 1000 osób, których wiedza, determinacja i współpraca miały kluczowe znaczenie dla jego sukcesu. Dziękuję również Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego za zorganizowanie ogólnopolskiego cyklu spotkań na uczelniach. Odwiedziliśmy 26 uczelni w 16 województwach, co stworzyło wyjątkową przestrzeń do dzielenia się wiedzą, doświadczeniem oraz popularyzowania osiągnięć polskiej nauki – mówił pierwszy polski badacz na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na zakończenie części oficjalnej gali Nauki Polskiej.

Duma z historii i wizja przyszłości

Dzień Nauki Polskiej, obchodzony 19 lutego w rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika – astronoma-rewolucjonisty, który wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię – jest świętem państwowym ustanowionym w 2020 r. Święto jest okazją do celebrowania bogatej historii naszej nauki, a uroczysta gala to forma podziękowania tym, którzy każdego dnia pracują nad poprawą naszej rzeczywistości.

Nagrody za całokształt dorobku:

• prof. dr hab. Marian Gorynia, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Andrzej Kokowski, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, nauki humanistyczne.
• prof. dr hab. Arkadiusz Żukowski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Leszek Marek Marynowski, Uniwersytet Śląski w Katowicach, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. inż. Tomasz Kapitaniak, Politechnika Łódzka, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr hab. Maria Magdalena Konarska, Międzynarodowy Instytut Mechanizmów i Maszyn Molekularnych Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Iwo Białynicki-Birula, Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Łukasz Michał Sułkowski, Akademia WSB, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Piotr Józef Błędowski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Wojciech Maria Kwiatek, Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. inż. Janusz Aleksander Kacprzyk, Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. Grażyna Stochel, Uniwersytet Jagielloński, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Piotr Zielenkiewicz, Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. inż. Tomasz Sadowski, Politechnika Lubelska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. Jolanta Zakrzewska-Czerwińska, Uniwersytet Wrocławski, nauki ścisłe i przyrodnicze; nauki medyczne i nauki o zdrowiu.
• prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk, Politechnika Gdańska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. Bronisław Marciniak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Ewa Ziętkiewicz, Instytut Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk, nauki medyczne i nauki o zdrowiu.
• prof. dr hab. inż. Adriana Karolina Zaleska-Medynska, Uniwersytet Gdański, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Jacek Włodzimierz Waluk, Instytut Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.

Nagrody za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności naukowej:

• dr hab. inż. Jakub Mateusz Rydzewski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr inż. Monika Topa-Skwarczyńska, Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. inż. Rafał Rusinek, Politechnika Lubelska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr hab. Justyna Wasil, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, nauki społeczne.
• dr hab. Jarosław Wątróbski, Uniwersytet Szczeciński, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Katarzyna Piwowar-Sulej, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, nauki społeczne.
• dr hab. Mauro Arturo Rivera Leon, Uniwersytet Śląski w Katowicach, nauki społeczne.
• prof. dr hab. inż. Ewa Kaczorek, dr inż. Amanda Pacholak, dr hab. inż. Wojciech Smułek, dr inż. Agata Zdarta, Politechnika Poznańska, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. inż. Marcin Janusz Górecki, Instytut Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Witold Szczuciński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. inż. Mariusz Zdrojek, dr hab. inż. Włodzimierz Strupiński, dr Iwona Elżbieta Pasternak, dr inż. Anna Wróblewska, dr inż.  Arkadiusz Piotr Gertych, dr inż. Konrad Wilczyński, dr inż. Karolina Filak-Mędoń, dr inż. Jakub Wojciech Sitek, Politechnika Warszawska, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Agata Gąsiorowska, prof. dr hab. Tomasz Zaleśkiewicz, Uniwersytet SWPS, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Krzysztof Kutak, Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Anna Kurowska, Uniwersytet Warszawski, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Dorota Maria Węziak-Białowolska, Akademia Leona Koźmińskiego, nauki społeczne.
• dr hab. inż. Miroslava Kacaniova, Uniwersytet VIZJA, nauki medyczne i nauki o zdrowiu.
• dr hab. Magdalena Żadkowska, Uniwersytet Gdański, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Włodzimierz Wiktor Lewandowski, dr hab. Monika Kalinowska, dr hab. inż. Grzegorz Świderski, dr hab. Renata Świsłocka, Politechnika Białostocka, nauki inżynieryjno-techniczne, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Karol Zieliński, Uniwersytet Wrocławski, nauki humanistyczne.
• prof. dr hab. inż. Dawid Witold Janas, Politechnika Śląska, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Maciej Andrzej Cieśla, Międzynarodowy Instytut Mechanizmów i Maszyn Molekularnych Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr inż. Sławomir Kozieł, prof. dr hab. inż. Anna Pietrenko-Dąbrowska, Politechnika Gdańska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr hab. inż. Remigiusz Augusiak, Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Grigor Sargsyan, Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. inż. Ewelina Jamróz, prof. dr hab. inż. Joanna Tkaczewska, dr inż. Wiktoria Grzebieniarz, dr inż. Nikola Nowak-Nazarkiewicz, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, nauki rolnicze.
• dr hab. Katarzyna Maria Owsiak, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, nauki społeczne.
• prof. dr hab. inż. Grzegorz Kudra, Politechnika Łódzka, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr hab. Agata Lucyna Starosta, dr Olga Iwańska, dr Przemysław Latoch, mgr Mariia Kovalenko, dr inż. Małgorzata Lichocka, Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr Marta Karolina Gellert, Uniwersytet Łódzki, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Artur Strzelecki, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, nauki społeczne.
• prof. dr hab. inż. Bartosz Zajączkowski, Politechnika Wrocławska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr Błażej Cecota, Akademia Piotrkowska, nauki humanistyczne.

Nagrody za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności dydaktycznej:

• dr hab. inż. Marcin Włodzimierz Wardach, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr inż. arch. Izabela Sykta, mgr inż. arch. kraj. Agnieszka Greniuk, dr inż. arch. Marcin Gierbienis, mgr inż. Katarzyna Fabijanowska, prof. dr hab. inż. arch.  Agata Zachariasz, dr inż. arch. kraj. Wojciech Bobek, dr inż. arch. Jan Łaś, dr hab. inż. arch. Beata Makowska, dr hab. inż. arch.  Anna Staniewska, dr hab. inż. arch.  Jolanta Sroczyńska, mgr inż. arch. Dominika Strzałka-Rogal, dr hab. inż. arch. Marcin Petelenz, mgr inż. arch. Dominika Moskal, dr inż. arch. Wojciech Wójcikowski, dr hab. inż. arch. Katarzyna Hodor, dr inż. arch. Wojciech Rymsza-Mazur, dr inż. arch. Karolina Porada, dr inż. Przemysław Kowalski, dr inż. arch. Justyna Tarajko-Kowalska, dr inż. arch. Ingeborga Cygankiewicz, dr inż. arch. Krzysztof Barnaś, Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. Wojciech Czakon, Uniwersytet WSB Merito w Poznaniu, nauki społeczne.
• dr hab. Joanna Mytnik, Politechnika Gdańska, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Marian Paluch, dr hab. Marzena Rams-Baron, Uniwersytet Śląski w Katowicach, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Rafał Szmigielski, Instytut Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Joanna Katarzyna Błach, dr Maria Aleksandra Gorczyńska, dr Małgorzata Joanna Lipowicz, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, nauki społeczne.
• dr hab. Justyna Deszcz-Tryhubczak, dr hab. Mateusz Świetlicki, dr hab. Agata Zarzycka, Uniwersytet Wrocławski, nauki humanistyczne.
• dr hab. Iwona Piotrowska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauki ścisłe i przyrodnicze.

Nagrody za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności wdrożeniowej:

• prof. dr hab. Krzysztof Jassem, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr Agnieszka Jacobson Cielecka, Dorothée Roqueplo, dr hab. Katarzyna Schmidt-Przewoźna, mgr Paulina Matusiak, mgr Eddy Wenting, dr Karel Innemée, dr Magdalena Woźniak-Eusèbe, dr hab. Dobrochna Zielińska, mgr inż. Teresa Holc, Dorota Bąkowska, mgr Małgorzata Olesińska, Alicja Kozłowska, Anastasiya Bernatovich, Monika Medyńska-Mańko, Elizabet Khmellier, Bartosz Głowacki, Jakub Łagunionok, Stanisław Macleod, Uniwersytet SWPS, sztuki.
• prof. dr hab. Krzysztof Tomasz Kamiński, Uniwersytet Jagielloński, nauki medyczne i nauki o zdrowiu.
• prof. dr hab. Piotr Garstecki, Instytut Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• prof. dr hab. Maciej Balawejder, dr hab. inż. Natalia Matłok, Uniwersytet Rzeszowski, nauki rolnicze.
• prof. dr hab. inż. Witold Gulbiński, dr hab. inż. Andrzej Czyżniewski, dr inż. Dawid Murzyński, mgr inż. Dawid Jakrzewski, mgr inż. Zbigniew Galocz, mgr inż. Karol Szafirowicz, Politechnika Koszalińska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• prof. dr hab. inż. Leszek Robert Podsędkowski, mgr inż. Piotr Dominik Rakowski, dr inż. Agnieszka Marzena Kobierska, dr med. Michał Panasiuk, dr inż. Łukasz Frącczak, Politechnika Łódzka, nauki inżynieryjno-techniczne, nauki medyczne i nauki o zdrowiu.
• dr hab. inż. Krzysztof Filipowicz, dr hab. inż. Andrzej Norbert Wieczorek, dr inż. Mariusz Kuczaj,             dr  inż. Arkadiusz Pawlikowski, Politechnika Śląska, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr Klaudia Dębiec-Andrzejewska, prof. dr hab. Łukasz Drewniak, dr Namrata Joshi, mgr Marcin Musiałowski, mgr Maria Dąbrowska-Zawada, Uniwersytet Warszawski, nauki ścisłe i przyrodnicze.

Nagrody za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności organizacyjnej:

I stopnia

• dr hab. Bartłomiej Mikołaj Pierański, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, nauki społeczne.
• prof. dr hab. inż. Robert Smoleński, Uniwersytet Zielonogórski, nauki inżynieryjno-techniczne.
• dr hab. Irena Barbara Kalla, Uniwersytet Wrocławski, nauki humanistyczne.
• prof. dr hab. Bernadetta Cecylia Izydorczyk, Uniwersytet Jagielloński, nauki społeczne.

II stopnia

• dr hab. Joanna Różycka-Tran, Uniwersytet Gdański, nauki społeczne.
• prof. dr hab. Agnieszka Małgorzata Chacińska, Międzynarodowy Instytut Mechanizmów i Maszyn
• Molekularnych Polskiej Akademii Nauk, nauki ścisłe i przyrodnicze.
• dr hab. Krzysztof Skibski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauki humanistyczne.

Wdzięczność dla ludzi nauki

W dobie galopującej rewolucji cyfrowej, wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi i społecznymi oraz dynamicznych zmian geopolitycznych nauka ma dziś do odegrania rolę większą niż kiedykolwiek. To naukowcy poszukują rozwiązań dla transformacji energetycznej, rozwoju medycyny, bezpiecznego wykorzystania sztucznej inteligencji czy walki z dezinformacją. Te wyzwania wymagają szczególnej odwagi i umiejętności. Ludziom mierzącym się z nimi należą się dziś słowa szczególnej wdzięczności. Według danych Ośrodka Przetwarzania Informacji Państwowego Instytutu Badawczego z raportu „Nauka w Polsce 2024” mamy obecnie w naszym kraju 135 uczelni akademickich (103 publiczne i 32 niepubliczne), 70 instytutów badawczych, 69 instytutów PAN, 22 instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz 50 innych instytucji (m.in. Polska Akademia Umiejętności, centra badawcze, instytucje kultury, fundacje czy szpitale). To nie tylko liczby – stoi za nimi ogromna rzesza ludzi, którzy każdego dnia starają się przekształcać naszą rzeczywistość i nadawać jej lepszy kształt.

Z okazji Dnia Nauki Polskiej Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego składa wszystkim członkom wspólnoty akademickiej – naukowcom, dydaktykom, doktorantom, studentom oraz pracownikom wspierającym badania, pracownikom administracyjnym – wyrazy najwyższego uznania i szacunku za codzienny wysiłek na rzecz postępu. Na szczęście współczesnej nauce nie brakuje najlepszych wzorców.  Spoglądając na dorobek Marii Skłodowskiej Curie, Jana Czochralskiego czy Rudolfa Weigla można dostrzec zaproszenie do obrania własnej drogi naukowej – wymagającej, ale dającej wyjątkową szansę wpływu na przyszłość Polski i świata.

Polscy badacze – pionierzy, bohaterowie, odkrywcy

Jakiekolwiek zestawienie najważniejszych ludzi światowej nauki nie może obyć się bez Marii Skłodowskiej-Curie . Jako nagrodzona Noblem w dwóch różnych dziedzinach nauk ścisłych, nasza badaczka zajmuje w panteonie największych szczególne miejsce. Odkrycie przez Skłodowską-Curie polonu i radu oraz rozwinięcie badań nad promieniotwórczością stworzyło podstawy nowoczesnej fizyki i chemii jądrowej, a także radioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów. Jej dorobek pozostaje symbolem odwagi badawczej, łączenia pracy laboratoryjnej z odpowiedzialnością społeczną oraz przykładem tego, jak nauka może bezpośrednio służyć człowiekowi.

Niemal każdego dnia pojawiają się przypomnienia, jak ważne jest ich przyjmowanie, ale niewielu zdaje sobie sprawę z tego, że świat zawdzięcza to Polakowi. Kazimierz Funk na początku XX w. jako pierwszy wyizolował z otrąb ryżowych związek zapobiegający chorobie beri-beri i wprowadził do obiegu pojęcie „witamina”. Jego badania nad niedoborami pokarmowymi położyły fundamenty pod nowoczesną naukę o żywieniu oraz farmakologię. To Polak zasugerował, że choroby takie jak szkorbut, krzywica czy pelagra, są wynikiem niedoborów witaminowych. Praca Funka wpłynęła na profilaktykę chorób cywilizacyjnych i przyczyniła się do uruchomienia w II Rzeczypospolitej własnej produkcji insuliny (zakład produkcyjny powstał z inicjatywy Ludwika Rajchmana , późniejszego twórcy UNICEF), co miało przełomowe znaczenie dla pacjentów zmagających się z cukrzycą.

Nowoczesna matematyka byłaby uboższa bez Stanisława Ulama . Był jednym z najwybitniejszych polskich matematyków XX wieku – współtworzył nowatorskie metody obliczeniowe wykorzystywane w badaniach nad energią jądrową. Oprócz fizyki jądrowej zajmował się teorią mnogości, topologią i matematyką stosowaną. Współtworzył m.in. koncepcję pulsacyjnego napędu jądrowego. Jego prace mają ogromne znaczenie dla współczesnej fizyki i inżynierii.

W czasie II wojny światowej życie niezliczonym żołnierzom i ludności cywilnej uratowała szczepionka Rudolfa Weigla , którą nielegalnie dostarczano ruchowi oporu, trafiała również do gett. Weigl stworzył pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu, opartą na początkowym zakażaniu wszy. Życiorys wybitnego biologa jest symbolem tego, że badania naukowe są nie tylko wysiłkiem laboratoryjnym – mogą być także aktem odwagi i solidarności.

Jan Czochralski , polski chemik i metaloznawca. Opracował metodę otrzymywania monokryształów – dziś znaną jako metoda Czochralskiego. Ta technika powolnego wyciągania kryształu z roztopionego materiału dała początek produkcji wafli krzemowych stosowanych w półprzewodnikach i mikroprocesorach. Bez tych elementów nie mogłaby istnieć współczesna elektronika, komputery czy telefony komórkowe. Urodzony w Kcyni niedaleko Bydgoszczy, niezwykle ceniony poza granicami Polski – przez znaczną część kariery naukowej przebywał  w Niemczech, skąd wrócił w 1925 r. Wcześniej Henry Ford zaproponował mu pracę w laboratorium swojej firmy w Detroit, z czego Czochralski jednak nie skorzystał – do dziś pozostaje mniej znany w rodzinnym kraju.

Do niedawna niewielu ludzi zdawało sobie sprawę z tego, ile żyć uratowała Jolanta Wadowska-Król . Lekarka pediatra ze Śląska stała się inspiracją dla świata popkultury i na kanwie jej życiorysu powstał cieszący się właśnie  ogromną popularnością serial telewizyjny. Życiorys tej szczególnej postaci był zresztą gotowym scenariuszem – poprzez swoją działalność w latach 70. XX w. uchroniła przed skutkami ołowicy tysiące śląskich dzieci. Zamiast spotkać się z wdzięcznością, jej praca sprowadziła na Wadowską-Król problemy. Obnażając słabe punkty systemu, naraziła się ówczesnym władzom, które zablokowały jej możliwość rozwijania kariery naukowej. Dziś trudno sobie wyobrazić najnowszą historię Górnego Śląska bez tej postaci Podobny wpływ na przebieg historii miało wielu innych badaczy, których losy warto zgłębiać i szukać w nich najlepszych inspiracji. Prace Polaków – od konstruktorów urządzeń optycznych i telekomunikacyjnych, przez twórców metod pozyskiwania energii aż po pionierów badań nad materiałami i sztuczną inteligencją - te postaci to dowód na to, że możemy być dumni z naszego wkładu w rozwój światowej nauki. Tak dzieje się również dziś, gdy Sławosz Uznański-Wiśniewski , drugi Polak w kosmosie, przeprowadza eksperymenty mogące zmienić wkrótce otaczającą nas rzeczywistość.

Cały świat korzysta dziś z zaawansowanej audiologii, do rozwoju której przyczynił się wybitny polski otochirurg, prof. Henryk Skarżyński . Jako pierwszy w Polsce przeprowadził operacje wszczepienia implantów ślimakowych, dając szansę na słyszenie tysiącom pacjentów. Założył i rozwinął Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, który stał się jednym z wiodących ośrodków leczenia zaburzeń słuchu na świecie.

Nasza codzienność za chwilę może też ulec zmianie dzięki pracy Aleksandry Wdowczyk z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Naukowczyni z dolnośląskiej uczelni zajmuje się opracowaniem skutecznych technologii oczyszczania odcieków ze składowisk odpadów komunalnych, które można by bez przeszkód wdrożyć w bardziej i mniej rozwiniętych infrastrukturalnie krajach. Opracowywane przez Aleksandrę Wdowczyk rozwiązania mają przynieść przełom w ochronie środowiska i zdrowia publicznego na całym świecie.

Od kilku lat większość dyskusji na temat naszej przyszłości i kierunku, w którym będziemy się rozwijać jest zdominowana przez wątek sztucznej inteligencji. Także w tym obszarze polski głos jest słyszalny na świecie. Uznaną specjalistką w dziedzinie nowych technologii, humanoidalnej sztucznej inteligencji czy robotów społecznych jest dr Aleksandra Przegalińska , która pracuje m.in. dla  Center for Collective Intelligence Massachusetts Institute of Technology (MIT) w Bostonie. Najbardziej znana w świecie nowych technologii Polka jest autorką książki pt. „Sztuczna Inteligencja. Nieludzka, arcyludzka”, o tym jak AI zmienia nasze życie.

Praca, która niesie lepszą przyszłość

Dzień Nauki Polskiej to też przypomnienie, że za każdą z opisanych wyżej historii stoi konkretny człowiek, lata jego konsekwentnej pracy, odwaga, upór, gotowość do podejmowania ryzyka, a nierzadko też wielkie poświęcenie. To wszystko sprawia, że możemy żyć w świecie lepiej zorganizowanym, bardziej przyjaznym i bezpieczniejszym.

– Nauka jest gwarancją naszego rozwoju, buduje konkurencyjność gospodarki, wzmacnia kapitał ludzki i umacnia nowoczesne technologie. Wreszcie, rozwój nauki kształtuje mądre i świadome społeczeństwo – podkreśla w liście skierowanym do ludzi nauki minister nauki i szkolnictwa wyższego, Marcin Kulasek.

Dorobek, który ma inspirować

Dzień Nauki Polskiej ustanowiono w 2020 r. Jest oficjalnym świętem państwowym obchodzonym co roku 19 lutego. Data nie jest przypadkowa – tego dnia urodził się najwybitniejszy polski astronom, Mikołaj Kopernik. To dzień, w którym najważniejsze jest upamiętnienie dokonań naszych naukowczyń i naukowców oraz podkreślenie ich fundamentalnej roli w rozwoju Polski i świata.

Celem święta jest również inspirowanie następców naszych badaczy. Zachęcanie młodego pokolenia do wyboru kariery naukowej oraz wspieranie zaufania do wiedzy opartej na dowodach i przypominanie, że praca naukowa jest przywilejem, który wiąże się też ze szczególnym rodzajem odpowiedzialności.

Warszawa, 19 lutego 2026 roku

Szanowni Przedstawiciele Świata Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Polsce,

z okazji przypadającego dziś Dnia Nauki Polskiej pragnę wszystkim Państwu przekazać najserdeczniejsze życzenia i wyrazy głębokiego szacunku.

Dziękuję za Państwa dotychczasowe osiągnięcia badawcze oraz działalność dydaktyczną i organizacyjną. Jestem pełny uznania dla chęci dzielenia się wiedzą i doświadczeniem. Podziwiam Państwa odwagę w podejmowaniu ambitnych wyzwań naukowych, które często prowadzą do innowacyjnych odkryć, przyczyniają się do poprawy naszego bezpieczeństwa, skutecznej ochrony życia i zdrowia czy do podniesienia standardów codziennego życia.

Nauka to jeden z najtrwalszych fundamentów rozwoju państwa i społeczeństwa.

Jest źródłem postępu cywilizacyjnego, racjonalnego myślenia i świadomego kształtowania przyszłości. Dorobek polskich uczonych zajmuje trwałe miejsce w historii światowej nauki. Zarówno on, jak i Państwa osiągnięcia są dla nas wszystkich powodem uzasadnionej dumy.

Obecność polskiej nauki w międzynarodowych inicjatywach badawczych oraz efektywna współpraca polskich ośrodków z partnerami zagranicznymi odgrywają kluczowe znaczenie w umacnianiu pozycji naszego kraju w globalnym obiegu wiedzy i innowacji. Za Państwa aktywność na tym polu jestem szczególnie wdzięczny. Dziękuję również za konsekwencję oraz gotowość do mierzenia się z technologicznymi, klimatycznymi i zdrowotnymi wyzwaniami współczesnego świata.

Jestem przekonany, że dialog i nasza dalsza partnerska współpraca pozwolą wspólnie wypracować rozwiązania służące jeszcze lepszemu wykorzystaniu potencjału polskiej nauki w polityce rozwoju państwa.

Życzę Państwu dalszych sukcesów badawczych i dydaktycznych, satysfakcji z pracy naukowej oraz niegasnącej pasji w odkrywaniu, popularyzowaniu i przekazywaniu wiedzy.

Z wyrazami szacunku
Marcin Kulasek

W VI edycji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakwalifikował do finansowania 120 projektów na łączną kwotę 7 782 781,03 zł . Gratulujemy wszystkim laureatom, którzy zostali wyłonieni spośród 400 zgłoszonych do konkursu wniosków.

Wnioski o dofinansowanie w ramach programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje” przyjmowano od 29 września 2025 r. do 28 października 2025 r. Maksymalna kwota dofinansowania na pojedynczy projekt wynosiła w tej edycji 70 000 zł, a na realizację każdego projektu przewidziano nie więcej niż 12 miesięcy.

Główne zasady programu

• Adresaci to działające w ramach uczelni studenckie koła naukowe.
• Celem programu jest wsparcie innowacyjnych projektów studenckich, szczególnie w zakresie badań naukowych, rozwoju technologii oraz transferu wyników do gospodarki.
• Projekty będą realizowane maksymalnie przez 12 miesięcy.
• Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi 70 000 zł na projekt.

Korzyści płynące z programu

Program stawia na studenckie innowacje, pozwala osobom studiującym rozwijać kompetencje badawcze i wdrażać praktyczne rozwiązania w środowisku akademickim i poza nim.

Trwają negocjacje największego w historii unijnego programu dla nauki i innowacji, kolejnego Horyzontu Europa. Program ruszy w 2028 roku, a proponowany przez Komisję Europejską budżet to 175 miliardów euro.

Polska w trwających negocjacjach podkreśla potrzebę domykania luki naukowej i innowacyjnej wewnątrz Unii, potrzebę budowania szans dla innowacyjnych małych i średnich firm, potencjał rozwoju technologii dual-use oraz konieczność zapewnienia sprawiedliwych wynagrodzeń naukowców w finansowanych projektach.

– Komisja Europejska położyła na stole bardzo ambitną propozycję. Państwa członkowskie negocjują teraz w Radzie swoje stanowisko wobec tej propozycji. A pod koniec roku do gry wkroczy także Parlament Europejski. To czas, by umówić się na strategiczną wizję wspierania rozwoju nauki i innowacji na naszym kontynencie – podkreślał minister w trakcie spotkania w brukselskiej siedzibie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Minister zwracał przy tym uwagę, że należy docenić w programie potencjał innowacyjny i badawczy tych państw, które jednocześnie pełnią rolę unijnej flanki wschodniej. - Rozwój sektora badawczego i technologii strategicznych w tych krajach to inwestycja w bezpieczeństwo całej Wspólnoty – podkreślał minister Kulasek.

Technologie podwójnego zastosowania dla bezpieczeństwa Europy

Istotnym tematem rozmów były także technologie podwójnego zastosowania (dual-use), dające jednocześnie cywilne i obronne możliwości. Minister Kulasek wskazywał na konieczność trwałego wsparcia badań i rozwoju w tym obszarze oraz lepszego powiązania programów badawczych z inicjatywami takimi jak Europejski Fundusz Obronny i fundusze NATO.

– Polska fotonika, robotyka, fizyka kwantowa, optyka, matematyka i informatyka - to jest światowa czołówka. Do konkurencji o granty w technologiach podwójnego zastosowania chcemy wkroczyć bez kompleksów, dobrze przygotowani. Musimy odblokować potencjał Horyzontu w zakresie badań na rzecz obronności, jednocześnie chroniąc jego cywilny charakter, przestrzegając norm etycznych i respektując wartości europejskie. Polska z przekonaniem podkreśla konieczność zabezpieczenia tej równowagi – podkreślał szef resortu nauki i szkolnictwa wyższego.

Polski głos przeciwko nierównościom

Polska delegacja wskazywała także na kwestie zacierających się różnic ekonomicznych między Zachodem, a krajami z krótszym stażem w strukturach UE oraz wynagrodzeń dla naukowców w programie „Horyzont Europa”. W rozmowach przewijał się postulat wynagradzania specjalistów na sprawiedliwych zasadach. Mówiono też o konsekwencjach dotychczasowego stanu rzeczy – braku możliwości przyciągania talentów z zewnątrz i odpływie najzdolniejszych. Bardziej sprawiedliwy system płac dla naukowców to jedna z najbardziej palących kwestii do rozwiązania w nowej perspektywie budżetowej.

Udział Polski na miarę potencjału

Polska jest konsekwentnym partnerem w programie Horyzont Europa.  Wspiera nie tylko uproszczenie zasad uczestnictwa, ale stawia również na ambitne priorytety tematyczne oraz silniejsze synergie z innymi programami UE. Polskie innowacje już dziś wzmacniają cyfrową suwerenność Europy, rozwój czystych technologii i odporność systemów ochrony zdrowia – ale w nowej perspektywie finansowej naszym celem jest udział odpowiadający realnemu potencjałowi polskiej nauki.

– To jest bez wątpienia przełomowy moment dla nauki w Europie. Jeszcze nigdy Unia Europejska nie oferowała nauce tak wiele – ale też nigdy wcześniej wyzwania przed naukowcami nie były tak złożone. Potrzebujemy teraz ogromnej mobilizacji, by dobrze wykorzystać nowe szanse - podsumował minister Kulasek.

Odszedł człowiek o ogromnym autorytecie, doświadczeniu i poczuciu odpowiedzialności, głęboko oddany sprawom nauki i wspólnoty akademickiej. Jego dorobek, postawa i sposób pełnienia akademickiej służby pozostaną trwałą częścią historii nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce.

Działalność naukowa

Prof. Jan Franciszek Szmidt urodził się 3 grudnia 1952 roku w Biłgoraju. W 1976 roku ukończył studia na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej (PW) i w tej uczelni kontynuował swoją naukową karierę. W 1985 roku uzyskał stopień doktora, a w 1995 – doktora habilitowanego. W 2005 roku otrzymał tytuł profesora nauk technicznych.

Prof. Jan Szmidt specjalizował się w mikroelektronice oraz technologii cienkich warstw. Miał znaczący udział w tworzeniu polskiej szkoły naukowej w obszarze technik plazmowych wykorzystywanych do wytwarzania cienkich warstw dielektrycznych i półprzewodnikowych. Zajmował się zastosowaniem materiałów półprzewodnikowych (SiC i GaN) w przyrządach wysokotemperaturowych, dużej mocy i wysokiej częstotliwości. Uczestniczył w międzynarodowych programach badawczych oraz odbył staż naukowy na Carnegie Mellon University w Pittsburghu. Był autorem licznych publikacji naukowych i współautorem patentów, kierował projektami badawczo-rozwojowymi o dużym potencjale aplikacyjnym.

Kształcił kolejne pokolenia inżynierów i naukowców, dzieląc się wiedzą i doświadczeniem. Pod jego kierunkiem powstały liczne prace dyplomowe.

Działalność na rzecz przemysłu

Szczególnym obszarem działalności prof. J. Szmidta była aktywność na rzecz obronności i bezpieczeństwa kraju. Obejmowała ona zarówno udział w projektach z tego zakresu, jak i współpracę z Polską Grupą Zbrojeniową oraz firmami Mesko, PCO i PIT-Radwar. Realizował te zadania jako naukowiec, a także pełniąc funkcje dziekana wydziału oraz rektora Politechniki Warszawskiej.

Zreorganizował i rozwinął w Politechnice Warszawskiej Centrum Obronności i Bezpieczeństwa, nawiązując współpracę z podmiotami z obszaru bezpieczeństwa i obronności, w tym z Polską Grupą Zbrojeniową, Mesko, Instytutem Lotnictwa (technologie rakietowe) oraz firmą Thales (technologie satelitarne). Doprowadził również do powołania Studium Doktoranckiego Technik Rakietowych IKDTR oraz specjalistycznego seminarium „Forum Obronności i Bezpieczeństwa”.

Współpraca naukowo-badawcza

Prof. Jan Szmidt współpracował z zespołami wielu jednostek naukowych w Polsce, m.in. Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych, Instytutu Technologii Elektronowej oraz politechnik: Wrocławskiej, Łódzkiej i Lubelskiej, a także z ośrodkami zagranicznymi, w tym Imperial College, JRC Ispra, Uniwersytetem Technicznym w Libercu oraz Carnegie Mellon University. W 2005 roku utworzył Zakład Technologii Mikrosystemów i Materiałów Elektronicznych, wykorzystując doświadczenie starszej kadry oraz potencjał rozwojowy nowej generacji wypromowanych przez niego doktorów, a także kolejnych uczestników studiów doktoranckich. Był członkiem rad programowych i organizacyjnych ponad 30 konferencji naukowych krajowych i międzynarodowych, wielokrotnie pełniąc funkcje chairman oraz co-chairman.

Systematyczna praca naukowa i dydaktyczna połączona z działalnością organizacyjną, zarówno w Politechnice Warszawskiej, jak i w Komitecie Elektroniki i Telekomunikacji PAN oraz zespołach specjalistycznych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także aktywność w promocji badań naukowych (organizacja konferencji naukowych) pozwoliły prof. J. Szmidtowi na zbudowanie pozycji naukowej i organizacyjnej, a także zespołu mającego cechy oryginalnej szkoły naukowej.

Profesor był promotorem 12 prac doktorskich w dyscyplinie elektronika, recenzentem w 27 przewodach doktorskich i w 7 przewodach habilitacyjnych, a także 10 wniosków o tytuł i 11 recenzji wydawniczych. W jego dorobku naukowym znalazło się 186 artykułów naukowych, z czego 58 w czasopismach indeksowanych, 3 autorskie monografie oraz 28 wydawnictw książkowych, w których pełnił funkcję edytora lub współautora rozdziałów. Był kierownikiem (20), głównym wykonawcą (13) lub wykonawcą (12) projektów badawczych zewnętrznych, z których 4 zakończyły się wdrożeniami, oraz uczestniczył w różnej formie w 20 projektach wewnętrznych Politechniki Warszawskiej. Był autorem bądź współautorem 15 patentów i zgłoszeń patentowych. Angażował się również w rozwój technologiczny Polski Wschodniej jako pełnomocnik rektora PW w konsorcyjnym projekcie Parku Naukowo-Technologicznego Polska-Wschód w Suwałkach. Park ten przyjął formę prawną spółki z o.o., w której prof. J. Szmidt przez wiele lat reprezentował Politechnikę Warszawską, pełniąc czasowo także funkcję przewodniczącego rady nadzorczej.

Prof. Szmidt był aktywny również w życiu obywatelskim i środowiskowym – współorganizował NSZZ „Solidarność” na Politechnice Warszawskiej, działał w strukturach Polskiej Akademii Nauk, uczestnicząc w pracach jej komitetów eksperckich.

Angażując się aktywnie w działalność powstałego w uczelni związku NSZZ „Solidarność”, zarówno w okresie jego tworzenia, jak i po delegalizacji w stanie wojennym, prof. J. Szmidt wraz z grupą pracowników uczelni założył spółdzielnię mieszkaniową „Idealne Mieszkanie”. Była ona odpowiedzią na trudną sytuację mieszkaniową wielu pracowników Politechniki Warszawskiej. Od momentu jej założenia przez 21 lat pełnił funkcję prezesa zarządu. W tym czasie spółdzielnia zrealizowała 10 inwestycji mieszkaniowych (pojedyncze budynki i osiedla), w większości przeznaczonych dla pracowników Politechniki Warszawskiej. Działania te nie przeszkodziły prof. Szmidtowi w intensywnej działalności naukowej i dydaktycznej oraz w zaangażowaniu w kształcenie kadr naukowych.

Praca na rzecz środowiska akademickiego

Szczególne miejsce w działalności prof. Jana Szmidta zajmowała praca na rzecz środowiska akademickiego w Polsce.

Jako przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (2016–2020), a w kolejnej kadencji honorowy przewodniczący KRASP (2020–2024)  współtworzył kierunki rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego, będąc konsekwentnym rzecznikiem dialogu, odpowiedzialności i współpracy pomiędzy uczelniami oraz instytucjami publicznymi.

W trakcie pełnienia kolejnych funkcji w Politechnice Warszawskiej oraz na forum instytucji nauki i szkolnictwa wyższego ściśle współpracował z organizacjami samorządowymi studentów i doktorantów. W okresie sprawowania funkcji rektora i po jej zakończeniu intensywnie współpracował z Parlamentem Studentów Rzeczpospolitej Polskiej (PSRP) oraz Krajową Reprezentacją Doktorantów (KRD). Przez ponad 10 lat jako członek rady wspierał także działania Fundacji Młodej Nauki. Uczestniczył w otwartych posiedzeniach tych organizacji, m.in. biorąc udział w dyskusjach panelowych oraz zabierając głos w sprawach istotnych dla tych środowisk. W uznaniu tej współpracy Parlament Studentów Rzeczpospolitej Polskiej przyznał mu nagrodę „Przyjaciel Samorządności Studenckiej” (Warszawa, 11.10.2025 r.), a wcześniej wyróżnienie „Prostudencki Autorytet” (ProJuvenes 2018). Otrzymał również nagrodę w Konkursie Środowiska Doktoranckiego PRODOK 2025 w kategorii „Przyjaciel Krajowej Reprezentacji Doktorantów” oraz statuetkę „Przyjaciel Środowiska Doktoranckiego” (Szczecin, 25.10.2025 r.).

W ostatnim roku prof. Jan Szmidt pełnił także funkcję przewodniczącego Zespołu do spraw opracowania kierunków zmian w systemie świadczeń dla studentów, powołanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Za wybitne zasługi w pracy naukowo-badawczej, dydaktycznej i organizacyjnej oraz za popularyzowanie polskiej myśli naukowej został uhonorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał także Brązowy, Srebrny i Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej oraz liczne nagrody resortowe i uczelniane. W 2017 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Kijowskiej.

Requiescat in pace.

Jedyny przeznaczony dla języka polskiego model reprezentacyjny o poszerzonym kontekście, dzięki czemu, można go wykorzystać go do rożnych zadań klasyfikacji, regresji czy budowy enkoderów. Ostatnio na bazie modelu Polish RoBERTa 8k zbudowano narzędzie Sójka (Bielik Guard), dedykowane do identyfikacji toksycznych treści oraz mowy nienawiści w środowisku cyfrowym.

Sójka na bazie Polish RoBERTa 8k

Sójka została stworzona w odpowiedzi na rosnący problem przemocy i toksycznych treści w sieci, które szczególnie dotykają dzieci i młodzież. Zadaniem narzędzia jest wykrywanie takich zagrożeń i ich minimalizowanie – szybko, skutecznie i bez potrzeby korzystania z kosztownej infrastruktury. Model jest lekki, otwarty (bezpłatny) i może być wykorzystywany przez instytucje publiczne, organizacje społeczne oraz firmy. Jest dostępny publicznie na platformie Hugging Face. Najnowsza wersja, tzw. „duża Sójka” (Bielik-Guard-0.5B), oparta na modelu Polish RoBERTa 8k, lepiej radzi sobie z analizą długich tekstów i dokładniej klasyfikuje potencjalne zagrożenia.

Warto podkreślić, że wszystkie z opracowanych w OPI PIB neuronowych modeli dotyczą tekstów w języku polskim. Jest to szczególnie cenne, gdyż większość istniejących na świecie podobnych rozwiań opracowanych jest dla języka angielskiego lub chińskiego. Dodatkowo instytut udostępnia je publicznie, dzięki czemu każdy może z nich skorzystać. Bez wątpienia takie działanie przyczynia się do rozwoju polskiej branży informatyczno-badawczej. Dane modele mogą być np. stosowane do badań nad wykrywaniem i klasyfikowaniem hejtu w mediach społecznościowych. Modele w języku polskim są niezbędne do analizy polskiego internetu, nie da się skutecznie badać danych zjawisk używając narzędzi obcojęzycznych.

Sukces sdadas/polish-reranker-roberta-v3

Na bazie Polish Roberta 8k został opracowany najlepszy reranker dla języka polskiego ( sdadas/polish-reranker-roberta-v3 ). Jest to model do oceny dopasowania dokumentu do zapytania w systemach Retrieval-Augmented Generation (RAG). Narzędzie, które powstało w AI Labie OPI, zostało pobrane kilkaset tysięcy razy w ciągu paru miesięcy, co pokazuje skalę jego sukcesu.

OPI i PKO BP wspólnie rozwijają AI

Od zeszłego roku eksperci z AI Labu w OPI PIB i PKO BP rozwijają dedykowane neuronowe modele językowe pod kątem adaptacji i zastosowania ich w sektorze bankowym. Wspólnie realizują projekt „Budowa innowacyjnych polskich domenowych modeli językowych i platformy usługowej do serwowania modeli wielozadaniowych wewnątrz Banku PKO BP” . Projekt otrzymał dofinansowanie z UE w kwocie 9,2 mln złotych, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027. Dzięki swojej skali inicjatywa ta będzie przełomowa dla sektora finansowego w Polsce. Klienci banku zyskają bardziej intuicyjną i efektywną obsługę, a pracownicy dostaną dodatkowe narzędzia usprawniające ich pracę.

Projekt zakłada wsparcie uczelni w podejmowaniu działań ograniczających przerywanie studiów przez studentów i / lub studentki, z wykorzystaniem ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów uczelni. Wartość środków przeznaczonych na nabór ofert wynosi 1 488 000,00 zł.

Nabór jest prowadzony na podstawie zaktualizowanego Zaproszenia Ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki .

Zachęcamy do składania ofert w ramach naboru, a także do zapoznania się z najczęściej pojawiającymi się pytaniami w ramach naboru .

W przypadku dalszych pytań prosimy o kontakt: [email protected] .