Od wielu miesięcy prowadzony jest szeroki dialog dotyczący wyzwań systemowych w ochronie zdrowia. W drugiej połowie lutego Ministerstwo Zdrowia i NFZ zainicjowały spotkanie z marszałkami województw, którego celem była merytoryczna rozmowa o dalszym rozwoju placówek medycznych oraz dostosowaniu ich oferty do zmian demograficznych i zdrowotnych społeczeństwa przy uwzględnieniu aktualnych wyzwań finansowych.

Konsolidacja świadczeń zdrowotnych odpowiedzią na wyzwania finansowe i demograficzne

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło narzędzia dostępne na bazie już dziś obowiązujących przepisów, z których mogą skorzystać szpitale. W przygotowaniu jest również pakiet kolejnych regulacji, które mają dodatkowo wesprzeć szpitale w procesie konsolidacji świadczeń.

- Konsolidacja świadczeń zdrowotnych daje możliwość łączenia potencjałów różnych placówek oraz eliminację dublujących się usług. To szereg korzyści dla pacjentów: wyższa jakość leczenia, kompleksowa opieka, krótszy czas oczekiwania na świadczenia, lepszy dostęp do nowoczesnej diagnostyki i przede wszystkim większe bezpieczeństwo pacjentów. Z prowadzonych rozmów jasno wynika, że ten temat budzi zainteresowanie zarówno po stronie organów założycielskich, jak i samych szpitali - powiedziała minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Narzędzia dla dyrektorów szpitali

Wśród zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia narzędzi jakie zarządzający i właściciele szpitali mogą wykorzystać w procesie konsolidacji są między innymi: wsparcie procesów konsolidacyjnych w ramach Funduszu Medycznego, 50 % mechanizm stabilizacyjny na czas transformacji, mechanizm pożyczkowy z BGK czy wsparcie przy sporządzaniu planu naprawczego.

- Tak jak zmienia się społeczeństwo, jak zmieniają się potrzeby społeczne, powinny zmieniać się szpitale. Bez tego zmiana systemu ochrony zdrowia w Polsce nie będzie możliwa, niezależnie od kwestii finansowych. By tę zmianę przeprowadzić, potrzebni są liderzy, odważni managerowie, dyrektorki i dyrektorzy szpitali, a także marszałkowie województw, którzy najlepiej znają potrzeby swojego regionu i to w nich widzę liderów tej zmiany. My jako urzędnicy zapewnimy wsparcie merytoryczne i mechanizmy, które ją ułatwią. Ale kluczową rolę odegrają organy właścicielskie - dodała minister.

Dialog i współodpowiedzialność za system ochrony zdrowia

Kwestią wymagającą dalszych prac są ewentualne zmiany w tzw. ustawie podwyżkowej (ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych), o których rozmawiamy w ramach Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia. Ministerstwo Zdrowia jest świadome wagi wyzwań organizacyjnych i finansowych szpitali z tytułu podwyżek dla personelu medycznego. Jednocześnie resort zdrowia konsekwentnie podkreśla potrzebę ustalenia godnych warunków płacowych dla wszystkich pracowników ochrony zdrowia.

Wierzymy, że kompromis między stroną reprezentującą pracodawców, a przedstawicielami zawodów medycznych jest w tej sprawie możliwy. Stąd w przedstawionej propozycji Ministerstwo zaproponowało rozwiązanie, polegające na dostosowaniu terminów realizacji waloryzacji najniższych wynagrodzeń do kalendarza przygotowywania budżetu państwa, NFZ, podmiotów leczniczych oraz do terminów na zawieranie porozumień i wydawanie zarządzeń z ustawy. Oznaczałoby to, że waloryzacja najniższych wynagrodzeń odbywałaby się od stycznia danego roku, począwszy od stycznia 2027 r. W przygotowanej propozycji znalazła się też zmiana wskaźnika waloryzacji na ustalony w ustawie budżetowej wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Rozwiązania te staną się przedmiotem dalszych rozmów w połowie marca, podczas kolejnego posiedzenia Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia.

Propozycje zmian będące efektem dialogu prowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia są przedmiotem konsultacji ze wszystkimi partnerami w systemie ochrony zdrowia, w tym również z przedstawicielami szpitali.

- Ostatecznym punktem odniesienia dla podejmowanych decyzji są pacjenci oraz bezpieczeństwo i dostępność świadczeń zdrowotnych. Dlatego Ministerstwo Zdrowia stawia na spokojny, merytoryczny dialog i wspólne wypracowanie rozwiązań, które będą możliwe do wdrożenia i stabilne w dłuższej perspektywie - kontynuuje w swojej wypowiedzi minister.

4 mld zł dla szpitali za nadwykonania i urealnianie wycen

Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia przekazało do NFZ 4 miliardy złotych z rezerwy celowej na sfinansowanie nierozliczonej części nadwykonań za 2025 rok. Środki te pokrywają potrzeby Funduszu z tytułu zapłaty za świadczenia nielimitowane oraz leki w chemioterapii i programach lekowych. NFZ przygotowuje się również do wypłaty części środków z tytułu nadwykonań świadczeń limitowanych. Resort zdrowia prowadzi także rozmowy z Ministerstwem Finansów, dotyczące systemowego rozwiązania kwestii braku wystarczających środków na zdrowie. Analizujemy też zgłoszony przez stronę społeczną wniosek o przegląd wydatków w KRUS i w innych grupach uprzywilejowanych.

Równolegle w AOTMiT toczą się prace nad urealnianiem, zgodnie z przyjętym planem taryfikacji. W konsekwencji w 2025 r. wzrosły wyceny świadczeń między innymi w neurologii (o 13,8%), ginekologii (o 20,9%) i w rehabilitacji leczniczej (o14,4%). Największymi beneficjentami tych zmian były szpitale powiatowe (I i II poziomu PSZ). Należy jednak pamiętać, że urealnienie nie zawsze wiąże się ze wzrostem wycen, dlatego korekty dotyczą też świadczeń, których wycena znacznie przewyższa realne koszty. W tym aspekcie również doszło do zmian np. w chorobach chirurgii kręgosłupa (o 13,5%) i ablacji zaburzeń rytmu serca (o 15,5%). W dalszej kolejności AOTMiT zajmie się weryfikacją wycen w obszarze położnictwa i patologii ciąży oraz chorób płuc.

Inwestycje w ramach KPO i Funduszu Medycznego

W ramach niemal 1000 inwestycji realizowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Odporności przez Ministerstwo Zdrowia, ponad połowa (ok. 54 %) realizowana jest przez szpitale powiatowe, gminne lub miejskie, a ponad 20 % przez szpitale marszałkowskie. Do samych szpitali powiatowych ze środków KPO popłynie ok. 4.2. mld zł dla opieki długoterminowej, onkologii, kardiologii i na cyfryzację szpitali. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku Funduszu Medycznego. W konkursach, w których mogły udział wziąć szpitale powiatowe stanowią one ponad 60% wszystkich beneficjentów, które łącznie otrzymały lub otrzymają ponad 1,8 mld zł.

Wysokość finansowania dla poszczególnych ośrodków zależy od skuteczności leczenia. Oceniane jest przede wszystkim to, jak często podejmowane procedury kończą się ciążą oraz urodzeniem dziecka. Analiza uwzględnia m.in.:
▪ skuteczność w przeliczeniu na jedną parę,
▪ skuteczność w przeliczeniu na jeden cykl leczenia,
▪ skuteczność pojedynczego transferu.

Celem analizy jest zapewnienie przyszłym rodzicom najwyższej jakości i bezpieczeństwa leczenia przy jednoczesnym odpowiedzialnym wykorzystaniu środków publicznych.
Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że, podobnie jak w roku ubiegłym, w przypadku zwiększonego zapotrzebowania wszystkie jednostki realizujące program mogą wystąpić o dodatkowe dofinansowanie.
Program jest stabilny, finansowanie zabezpieczone, a jego nadrzędnym celem pozostaje jedno: realne wsparcie par w drodze do rodzicielstwa oraz poczucie bezpieczeństwa przyszłych rodziców.

Dlaczego żywienie dzieci jest kluczowe

Dzieci i młodzież to grupa szczególnie wrażliwa na skutki niewłaściwego żywienia.
Prawidłowe żywienie w wieku przedszkolnym i szkolnym wpływa na samopoczucie, kondycję, zdolność koncentracji, a tym samym na możliwości nauki i rozwoju społecznego. Nawyki żywieniowe kształtowane w dzieciństwie – w domu i w szkole – w znacznym stopniu determinują stan zdrowia w dorosłości.

Jednostki systemu oświaty są miejscem, w którym dzieci spędzają znaczną część dnia, dlatego zapewnienie im wartościowych posiłków i dostępu do żywności o wysokiej wartości odżywczej ma fundamentalne znaczenie dla ich zdrowia.

Główny cel nowego „rozporządzenia sklepikowego”

Nowe rozporządzenie zastępuje dotychczasową regulację z 26 lipca 2016 r. i ma na celu wzmocnienie ochrony zdrowia dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Nowe przepisy mają ograniczyć dostęp do wysoko przetworzonej żywności o niskiej wartości odżywczej i jednocześnie zachęcić placówki do promowania zdrowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat z uwzględnieniem zasad diety planetarnej. To przełomowa zmiana dla stołówek – od września roślinny obiad bazujący na strączkach stanie się stałym elementem szkolnego menu. To część szerszych działań resortu, które mają przeciwdziałać głównym przyczynom utraty zdrowia wśród Polaków.

Co zmienia się w stołówkach

Rozporządzenie wprowadza pewne nowe wymagania dotyczące sposobu komponowania jadłospisów w przedszkolach i szkołach (co najmniej raz w tygodniu posiłek obiadowy w pełni roślinny na bazie nasion roślin strączkowych, preferencja w podawaniu wody w żywieniu zbiorowym, wymóg co najmniej dwa razy w tygodniu przygotowywania zup na wywarach warzywnych, zmniejszenie ilości cukru dodanego do przygotowywanych napojów w stołówkach, zwrócenie uwagi na produkty sezonowe i lokalne, możliwość zamiany produktów mlecznych ich roślinnymi odpowiednikami, podkreślenie roli produktów zbożowych pełnoziarnistych).

Uwzględniając postulaty rodziców dzieci pozostających na dietach roślinnych, wprowadzono obowiązek zapewnienia im alternatywnej potrawy roślinnej bez dodatku produktów odzwierzęcych, w dni, w których serwowane są posiłki mięsne i rybne.

Co zmienia się w sklepikach szkolnych

Rozporządzenie określa zamknięty katalog grup środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, w tym w automatach vendingowych.

W katalogu znajdują się m.in.: pieczywo, pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, kanapki, sałatki i surówki, mleko i produkty mleczne, napoje roślinne i alternatywy produktów mlecznych, produkty zbożowe (w tym śniadaniowe), warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce, orzechy i nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli, soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli, koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych bez dodatku cukrów i substancji słodzących, naturalna woda mineralna, woda źródlana i stołowa, napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną ilością cukrów dodanych, inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących, bezcukrowe gumy do żucia, gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.

W nowym katalogu zwrócono uwagę na produkty bezglutenowe i bezlaktozowe oraz uwzględniono napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12. Jest to także odpowiedź na postulaty rodziców i opiekunów o zapewnienie dostępności tego rodzaju żywności dzieciom pozostającym na dietach eliminacyjnych. Co istotne, obniżono zawartość cukrów dodawanych do napojów przygotowywanych na miejscu. Usunięto także kategorię „inne”, która dawała możliwość sprzedaży produktów o niższej wartości odżywczej.

Dlaczego zrezygnowano z zakazu sprzedaży kawy

W rozporządzeniu zrezygnowano z pierwotnie planowanego zakazu sprzedaży kawy. Wbrew doniesieniom medialnym, nie jest to ukłon resortu w kierunku branży, ale odpowiedź na uwagi rodziców i opiekunów zgłoszone w toku konsultacji projektu, poparta merytorycznym stanowiskiem ekspertów pracujących nad rozporządzeniem.

Należy podkreślić, że postulat uwzględnienia kawy w szkolnych sklepików został zgłoszony nie tylko przez opinię publiczną, ale także sam resort edukacji. Co istotne, również Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB w swojej opinii wskazał na konieczność rozważenia rezygnacji z ww. zapisu jako zbyt konserwatywnego, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych. W raporcie z badań przeprowadzonych w roku szkolnym 2022/23 w 127 szkołach podstawowych z terenu Polski w ramach programu DINO-PL (Diagnoza-Interwencja-Nadciśnienie-Otyłość) [1] , wskazano, że 70% placówek nie prowadziło sprzedaży tego typu napojów, pomimo braku zakazu sprzedaży kawy w rozporządzeniu z 2016 r.

Baza wiedzy dla realizatorów żywienia zbiorowego, czyli wsparcie we wdrażaniu nowych przepisów

Aby ułatwić przedszkolom i szkołom wdrażanie nowych przepisów, Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowuje bazę narzędzi ułatwiających praktyczną realizację przepisów.

Już teraz dostępne są publikacje i e-booki opracowane przez ekspertów Instytutu, które w prosty sposób wskazują, jak realizować przepisy rozporządzenia, ale także zawierają propozycje gotowych jadłospisów czy też przepisów możliwych do wykorzystania w szkolnych stołówkach. Zachęcamy do zapoznania się z bezpłatnymi materiałami, które ułatwią praktyczną realizację nowych wymagań:

• ebook „Obiady szkolne – propozycja 60 zbilansowanych zestawów obiadowych dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym” (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/obiady-szkolne-web-21-12-final-1.pdf ),
• ebook „Żywienie w przedszkolu w praktyce”  (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/02/E-book-Zywienie-w-przedszkolach-w-praktyce.pdf
• ebook „Strączkowe są zdrowe” (dostęp: E-book-Straczkowe-sa-zdrowe.pdf )
• ebook „Żywienie w przedszkolu w praktyce. Propozycja 30 zbilansowanych jadłospisów” (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/12/Publikacja-5.-Zywienie-w-przedszkolu.pdf )
• ebook „Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych (dostęp: ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/09/02-Praktyczny-przewodnik-po-diecie-roslinnej.pdf )
• filmy informacyjno-instruktażowe (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/zywienie-w-placowkach/filmy-z-warsztatow-edukacyjno-kulinarnych-dla-realizatorow-zywienia-zbiorowego-w-przedszkolach-i-szkolach/).
• Kulinarne inspiracje dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej - krótkie filmiki kulinarne z przepisami na proste, smaczne i pełne wartości odżywczych potrawy, które mogą stać się inspiracją dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach.
• Nowe normy żywienia - Żywienie w przedszkolu i szkole. Nowe normy żywienia a zalecenia dotyczące cukrów w diecie dzieci i młodzieży. - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej oraz Normy żywienia dla populacji Polski - 2024 r. - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
• Filmy instruktażowe z przepisami na smaczne potrawy Filmy z przepisami na smaczne potrawy - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
• ebook „Zdrowe dzieciaki to my!” czyli materiał edukacyjny dla nauczycieli i uczniów w wieku wczesnoszkolnym (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/zywienie-w-placowkach/zdrowe-dzieciaki-to-my- efektywne-narzedzie-edukacji-prozdrowotnej-w-szkole/ ).

Skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego

W ramach NCEŻ funkcjonuje także skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego - Skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej .

Na adres: zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl  można przesyłać zapytania dotyczące interpretacji zapisów rozporządzenia sklepikowego. Liczymy, że taka forma kontaktu i możliwość wyjaśnienia niektórych wątpliwości co do wymagań wynikających z rozporządzenia i zasad zdrowego żywienia dzieci będzie pomocna w codziennej pracy osób odpowiedzialnych za planowanie i przygotowywanie posiłków w przedszkolach i szkołach.

Warsztaty edukacyjno-kulinarne dla dzieci i realizatorów  żywienia zbiorowego

Co roku w klasopracowni Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego prowadzone są warsztaty edukacyjno-kulinarne dla uczniów szkół oraz dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach. Warsztaty mają charakter teoretyczno-praktyczny. Warsztaty stanowią formę nauki realizacji zdrowych i smacznych posiłków. Wiedzę zdobytą na warsztatach można przenieść zarówno na żywienie zbiorowe dzieci w placówkach, jak i na codzienne nawyki.

Znaczenie rozporządzenia dla zdrowia publicznego

Nowe rozporządzenie wpisuje się w strategiczne działania państwa na rzecz ograniczania czynników ryzyka utraty zdrowia w populacji oraz poprawy sposobu żywienia dzieci i młodzieży.

Poprzez precyzyjne określenie tego, co może być sprzedawane w sklepikach oraz jakie wymagania mają spełniać posiłki w stołówkach, wzmacnia się środowiskowe wsparcie dla zdrowych wyborów żywieniowych – tak, aby „zdrowy wybór” był dla dzieci wyborem łatwiejszym i naturalnym.

Regulacja:

• ogranicza ekspozycję dzieci na produkty o wysokiej zawartości cukru, tłuszczu i soli,
• zwiększa udział warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych i nasion roślin strączkowych w diecie,
• zwraca uwagę na fakt, że woda powinna stanowić napój pierwszego wyboru,
• promuje spożycie ryb oraz korzystnych tłuszczów roślinnych,
• sprzyja wdrażaniu diety planetarnej i ograniczaniu marnowania żywności.

W perspektywie długoterminowej działania te mają przyczynić się do zmniejszenia częstości nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży, a także do redukcji ryzyka chorób przewlekłych w dorosłym życiu.

Rozporządzenie, w połączeniu z działaniami edukacyjnymi i organizacyjnymi, stanowi ważny krok w kierunku stworzenia w polskich szkołach i przedszkolach środowiska sprzyjającego zdrowiu, odpowiedzialnym wyborom żywieniowym i lepszej jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń.

Plany na najbliższe miesiące:

W 2025 r. Ministerstwo Zdrowia, we współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wypracowało propozycję delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia regulującego wymagania dotyczące żywności i żywienia oferowanych w instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 – żłobkach i klubach dziecięcych.

W projekcie ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 zaproponowano także fakultatywną delegację do wydania przez Ministra Zdrowia aktu wykonawczego określającego wymagania żywieniowe i grupy środków spożywczych stosowane przy prowadzeniu żywienia zbiorowego w żłobkach, klubach dziecięcych ze szczególnymi wymaganiami zdrowotnymi, tj. będącymi na dietach eliminacyjnych.

Prace legislacyjne prowadzi MRPiPS:

https://legislacja.gov.pl/projekt/12398651/katalog/13133832#13133832

23 lutego 2026 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia i Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego z przedstawicielami podmiotów, które brały udział w konsultacjach publicznych. Celem spotkania było omówienie założeń nowelizacji, a także przedstawienie projektu po uwzględnieniu szeregu uwag zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych i uzgodnień.

W ramach konsultacji i opiniowania projektu wpłynęły 172 uwagi zawarte na 234 stronach, zgłoszone przez 29 podmiotów. Swój udział w spotkaniu potwierdziło 51 przedstawicieli wyżej wskazanych podmiotów, a także przedstawiciele prasy.

Po uwzględnieniu uwag zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych i uzgodnień:

• usunięto z definicji reklamy aptek i punktów aptecznych działalność polegającą na informowaniu,
• odstąpiono od zakazu prowadzenia reklamy w odniesieniu do wyrobu medycznego i środka specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
• usunięto „naukowców” z grupy osób, których wykorzystanie wizerunku i głosu jest zabronione,
• wykreślono zakaz prowadzenia reklamy, która w swej treści jest niezgodna z prawem i dobrymi obyczajami,
• wykreślono zapis  odnoszący się do tajemnicy zawodowej, zasad etyki i deontologii zawodowej wiążących farmaceutów.

Ministerstwo Zdrowia uwzględniając szereg uwag kierowało się znalezieniem kompromisu między umożliwieniem prowadzenia reklamy przez przedsiębiorców z jednoczesnym zapewnieniem realizowania jej w sposób bezpieczny, uczciwy oraz transparentny dla polskiego pacjenta. Uczestnicy spotkania w znaczącej większości wyrazili poparcie dla kierunku i założeń projektu ustawy.

Wyjaśnień udzielali: Katarzyna Kacperczyk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Łukasz Pietrzak, Główny Inspektor Farmaceutyczny, Mateusz Oczkowski, dyrektor departamentu polityki lekowej i farmacji, Joanna Olszewska, dyrektor departamentu prawnego w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym.

Proces legislacyjny projektu ustawy będzie kontynuowany zgodnie z obowiązującą procedurą. Informacje o kolejnych etapach prac będą publikowane na stronie Rządowego Centrum Legislacji: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405202 .

Inicjatywa Akcji Uczniowskiej i Polskiego Radia RDC pod hasłem "Nie bądźmy obojętni. DbajMY o dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży" zgromadziła w siedzibie rozgłośni ponad 200 uczniów z różnych szkół z Mazowsza.

Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży to dziś jeden z czołowych problemów społecznych w Polsce.  Wyzwaniem są media społecznościowe i zapewnienie bezpieczeństwa w sieci, a także sprzeciwianie się hejtowi. W ramach spotkania odbył się panel dyskusyjny pt. „Bezpieczna młodość. Jak państwo przeciwdziała przemocy rówieśniczej, mowie nienawiści i kryzysom psychicznym wśród dzieci i młodzieży?”, w którym obok minister zdrowia wzięli udział: wicemarszałek Senatu RP Magdalena Biejat, wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz, wiceminister sprawiedliwości Maria Ejchart, wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska oraz Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak.

Wśród licznie zgromadzonych gości obecni byli także: konsultantka krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży dr n. med. Aleksandra Lewandowska, przedstawiciele mediów, organizacji pozarządowych i rządowych.

- Możliwość rozmowy z młodymi ludźmi pozwala wsłuchać się dokładnie w ich potrzeby. Dialog międzypokoleniowy jest niezbędny do budowania skutecznych rozwiązań na przyszłość. To dobrze, że w takim dniu jak ten, podejmujemy rozmowę o tym, co naprawdę ważne – podkreśliła minister Sobierańska–Grenda i dodała: – My często z poziomu ministerstw, z poziomu naszych instytucji, szpitali, różnych działań, być może czegoś nie dostrzegamy. Przede wszystkim moje pokolenie to pokolenie, które nie mówiło o emocjach. My się musieliśmy tego uczyć, a emocja to takie piękne słowo, które zawiera w sobie moc. Natomiast do tej emocji dołóżmy jeszcze jedno słowo - pomoc. Ono również ma w sobie moc  – powiedziała.

Coraz więcej inwestycji na rzecz zdrowia psychicznego

Dla resortu zdrowie psychiczne pozostaje jednym z kluczowych działań. Efektem są między innymi zwiększające się plany na finansowanie działań z ponad 5 miliardów złotych (5,19 ml zł) w 2025 roku do blisko 7 miliardów złotych (6,95 mld zł) w roku 2026.

Rekordowe są też inwestycje w infrastrukturę psychiatrii: ponad 3 mld zł na wsparcie 53 podmiotów leczniczych w ramach Funduszu Medycznego. Wsparcie przewidziano na 44 inwestycje do 50 mln zł oraz 9 inwestycji o wartości powyżej 50 mln zł.

Trwa ocena wniosków złożonych w I naborze w projekcie realizowanym w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS): „ Wsparcie infrastrukturalne centrów zdrowia psychicznego dla dorosłych oraz ośrodków/zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej (I poziom referencyjny) ”. Data realizacji: do 30 września 2027 r., Planowany koszt to prawie 238 mln zł.

O depresji

Depresja to poważny problem zdrowotny i społeczny, który dotyka co najmniej 1,5 mln Polek i Polaków. Może dotknąć każdego, bez względu na płeć, wiek czy status społeczny. To choroba, która ma związek z długotrwałym zaburzeniem nastroju i emocji.

Symptomy depresji:

• przewlekły smutek i brak energii, a u dzieci i młodzieży często nastrój drażliwy,
• utrata zainteresowań,
• problemy z koncentracją,
• zaburzenia snu i apetytu,
• trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
• poczucie beznadziei,
• myśli samobójcze.

Mimo, że depresja to realne cierpienie, przez wielu jest bagatelizowana. Lepsze zrozumienie tego, czym jest depresja, w jaki sposób można jej zapobiegać i leczyć, pomoże zmniejszyć stygmatyzację związaną z tą chorobą i zachęcić więcej osób do szukania pomocy.

Osoby zmagające się z depresją wymagają specjalistycznej pomocy. Konieczna jest konsultacja ze specjalistą, psychologiem lub/i psychiatrą. Wcześnie postawiona diagnoza daje możliwość podjęcia właściwego leczenia w postaci farmakoterapii i psychoterapii. Tak jak każdy stan chorobowy, tak i stan depresyjny potrzebuje określonego czasu leczenia. Choroba ta wymaga ze strony najbliższego otoczenia wiedzy na jej temat i empatii ukierunkowanej na chorego. Wymaga zrozumienia i akceptacji choroby. Słuchania, a nie oceniania.

Każdy, kto podejrzewa u siebie lub swojego dziecka depresję, powinien skontaktować się z terapeutą, psychologiem lub udać się do psychiatry.

Ważne kontakty:

1. Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym centrumwsparcia.pl

• Telefoniczne Centrum Wsparcia 800 70 2222 - linia jest bezpłatna, a pomoc psychologa dostępna jest 24 godziny przez 7 dni w tygodniu.
• E-mail: porady@centrumwsparcia.pl

2. Centrum wsparcia dla dzieci i młodziezy w kryzysie psychicznym 116111.pl

• Telefon zaufania 116 111 - linia jest bezpłatna, czynna 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu
• E-mail https://116111.pl/napisz/
• Czat https://116111.pl/czatuj/

3. Adresy CZP: https://www.gov.pl/web/zdrowie/centra-zdrowia-psychicznego

Mimo systematycznego wzrostu nakładów, zmiany demograficzne i epidemiologiczne oraz aktualne możliwości kadrowe wymagają przebudowy systemu ochrony zdrowia - tak aby poprawić wskaźniki jakości i realnie odpowiedzieć na potrzeby pacjentów, zapewniając im bezpieczeństwo w skali całego kraju. Konsolidacja świadczeń zdrowotnych daje możliwość łączenia potencjałów różnych placówek oraz eliminację dublowania się usług. To szereg korzyści dla pacjentów: wyższa jakość leczenia, kompleksowa opieka, krótszy czas oczekiwania na świadczenia, lepszy dostęp do nowoczesnej diagnostyki i przede wszystkim większe bezpieczeństwo pacjentów.

Decyzje o restrukturyzacji należą do organów założycielskich szpitali, w tym marszałków województw. To oni najlepiej znają specyfikę lokalnych potrzeb zdrowotnych i są odpowiedzialni za bezpieczeństwo pacjentów w regionach. Rolą Ministerstwa Zdrowia nie jest odgórne narzucanie zmian, ale zapewnienie bezpiecznych ram prawnych i finansowych – mechanizmów, narzędzi i inwestycji, które umożliwią sprawne przemodelowanie systemu.

- Naszym priorytetem jest stworzenie systemu, w którym pacjent jest bezpieczny, a szpital funkcjonuje efektywnie. Nie robimy tego zza biurek w Warszawie – chcemy w każdym regionie, wspólnie z samorządami, wypracować najlepszy model konsolidacji i modernizacji placówek  – podkreśliła minister zdrowia, Jolanta Sobierańska-Grenda.

Podczas spotkania samorządom wojewódzkim przedstawiono możliwe mechanizmy wsparcia konsolidacji.

Możliwości konsolidacji świadczeń na podstawie obecnie obowiązujących przepisów:

• Uelastycznienie funkcjonowania sieci szpitali,
• Zachęty finansowe dla placówek medycznych/szpitalnych,
• Tworzenie i łączenie SPZOZ.

Planowane zmiany w zakresie wsparcia procesu konsolidacji świadczeń:

• Wydłużenie bieżącego okresu kwalifikacji do PSZ,
• Zmiana warunków organizacji udzielenia świadczeń gwarantowanych realizowanych w trybie hospitalizacji planowej,
• Nowy zakres świadczeń gwarantowanych - świadczenia udzielane w powiatowym centrum zdrowia,
• Wsparcie procesów konsolidacyjnych w ramach Funduszu Medycznego - Subfunduszu Modernizacji Podmiotów Leczniczych,
• Mechanizm pożyczkowy BGK,
• Obowiązek i wytyczne sporządzania programu naprawczego.

Tworzenie systemu, który jest efektywny i gwarantuje pacjentom bezpieczeństwo, jest możliwe dzięki miliardowym inwestycjom (z Budżetu Państwa, Funduszu Medycznego, w ramach KPO i programu FENiKS), które płyną bezpośrednio do regionów – powiatów i województw.

- M ówiąc o finansowaniu szpitali wojewódzkich i powiatowych często mówimy tylko o środkach z NFZ. Tymczasem przekazując z KPO miliardy złotych na sprzęt, modernizację i budowę, zdejmujemy z właścicieli szpitali koszty takich inwestycji. Pieniądze, między innymi przeznaczone z KPO, to także forma finansowania systemu ochrony zdrowia – podkreśliła wiceminister Katarzyna Kacperczyk.

Inwestycje w ramach KPO:

Kardiologia - 2 650 700 000 zł

Onkologia - 5 192 273 861 zł

Opieka długoterminowa - 1 480 840 000 zł

Cyfryzacja - 3 127 479 614 zł

Inwestycje w infrastrukturę i sprzęt dopełnia bezprecedensowe wsparcie dla cyfryzacji systemu ochrony zdrowia. W ramach KPO na ten cel przeznaczono ponad 3,1 mld zł. Środki te nie tylko usprawnią pracę personelu medycznego, ale przede wszystkim realnie zmienią doświadczenie pacjenta w systemie.

- Centralna e-rejestracja, IKP, karty e-DILO i e-KOK, cyfryzacja medycyny pracy i wykorzystanie narzędzi AI – to tylko niektóre rozwiązania, które będą realizowane i rozwijane dzięki miliardowym inwestycjom w cyfryzację systemu ochrony zdrowia, a bez których trudno wyobrazić sobie nowoczesną opiekę nad pacjentam i - wiceminister Tomasz Maciejewski omówił inwestycje w e-zdrowie w ramach KPO dla szpitali oraz w ramach Centrum e-Zdrowia.

Kluczowe rozwiązania:

• e-Profil Pacjenta: kompleksowe centrum informacji o zdrowiu obywatela;
• Platforma Usług Inteligentnych: wykorzystanie AI w diagnostyce radiologicznej;
• System e-Konsylium oraz e-DILO: przyspieszenie ścieżki onkologicznej i łatwiejszy dostęp do opinii specjalistów;
• e-KOK: nowoczesna koordynacja opieki onkologicznej.

Reforma szpitali to proces, w którym Ministerstwo Zdrowia i NFZ dostarczają narzędzia, a samorządy – jako gospodarze regionów – podejmują decyzje o ich najlepszym wykorzystaniu.

Docelowy model to system, w którym szpitale nie konkurują o te same zasoby, lecz współpracują, oferując pacjentom świadczenia najwyższej jakości w najlepiej przygotowanych do tego placówkach. Dzięki rekordowym funduszom i uelastycznieniu przepisów, transformacja ta staje się szansą na stabilność finansową szpitali i realne bezpieczeństwo zdrowotne Polaków.

Świadczeniodawcy są zobowiązani do:

- przekazywania danych dotyczących umówionych wizyt z systemu gabinetowego do systemu centralnego tj. centralnej e-rejestracji i ich aktualizacji oraz

- umożliwienia Pacjentom umawiania przez IKP i mojeIKP w zakresie świadczeń gwarantowanych.

Terminy wynikające z ustawy:

od 1.01.2026 r . – wejście w życie ustawy

do 31.05.2026 r. - obowiązek przekazania harmonogramów (wolnych i umówionych terminów wizyt) do centralnej e-rejestracji dla zakresów objętych CeR

=>art. 23i pkt. 1

od 1.07.2026 r. – obowiązek umawiania wszystkich wizyt przez centralną e-rejestrację oraz bieżącej (w czasie rzeczywistym) synchronizacji danych pomiędzy systemem gabinetowym i systemem centralnej e-rejestracji

=>art. 23i pkt. 2

Oznacza to, że od 1.07.2026 r. każdy świadczeniodawca musi:

- mieć aktywny każdy MUŚ w zakresach objętych CeR

(MUŚ: miejsce udzielania świadczeń / komórka organizacyjna w RPWDL)

- przekazywać każdą umówioną wizytę do centralnej e-rejestracji przed udzieleniem świadczenia lub najpóźniej w dniu jego realizacji. Wyjątki stanowią wizyty nagłe oraz problemy techniczne po stronie centralnej e-rejestracji.

- u mawiać Pacjentów zgodnie z zasadami CeR określonymi w ustawie o świadczeniach , m.in.:

•  od 1.06.2026 roku NFZ wstrzyma płatności w przypadku nieprzekazania do 31.05.2026 r. harmonogramów do centralnej e-rejestracji ( art. 154a ust. 1 )
•  od 1.07.2026 roku NFZ będzie płacił wyłącznie za świadczenia przekazane do centralnej e-rejestracji zgodnie jej zasadami ( art. 154a ust. 2 )

Link do webinarów, materiały oraz baza pytań i odpowiedzi dostępne są na stronie Ministerstwa Zdrowia:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/centralna-e-rejestracja-cer

18 lutego 2026 roku ogłoszono nabór niekonkurencyjny, w ramach którego przekazano wezwanie do złożenia wniosku o dofinansowanie do wskazanego wnioskodawcy – Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher - podmiotu uprawnionego do ubiegania się o dofinansowanie oraz przekazano regulamin:

Działanie:

01.12 Kształcenie podyplomowe lekarzy, pielęgniarek i położnych

Nr naboru i tytuł: nr FERS.01.12-IP.07-002/26, Podniesienie kompetencji lekarzy i lekarek w obszarze psychogeriatrii

Planowana maksymalna wartość projektu: 2 172 016,50 PLN

Przedmiotem naboru jest wybór i dofinansowanie projektu ukierunkowanego na wzrost poziomu wiedzy oraz umiejętności diagnostyczno-terapeutycznych kadr medycznych, co wpłynie na poprawę dostępności oraz jakości opieki nad osobami starszymi. Rozwój systemu szkoleń oraz materiałów edukacyjnych stworzy trwałe zasoby dla sektora ochrony zdrowia. Wzmocnienie współpracy międzyinstytucjonalnej oraz wymiana doświadczeń pozwolą na skuteczniejsze zarządzanie opieką geriatryczną.

Celem projektu jest podniesienie kompetencji 1 275 lekarzy i lekarek w okresie realizacji projektu w zakresie diagnostyki, leczenia oraz kompleksowej opieki nad pacjentem psychogeriatrycznym. Podniesienie kompetencji praktycznych i teoretycznych personelu medycznego w obszarze psychogeriatrii przyczyni się do poprawy jakości i dostępności opieki nad osobami starszymi.

W spotkaniu wzięli udział m.in. wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, przedstawiciele MF, MRiRW oraz NFZ – prezes Filip Nowak i wiceprezes Jakub Szulc, prezes AOTMiT Daniel Rutkowski, prezes KRUS Tomasz Ślusarczyk, a także strona związkowa i pracodawców.

Podczas posiedzenia Zespołu Trójstronnego omówiono kluczowe kwestie dotyczące finansowania ochrony zdrowia.

Przedstawiciele resortu zdrowia przekazali informacje nt. harmonogramu przekazywania dotacji dla NFZ z budżetu państwa w roku 2026. Z kolei przedstawiciel NFZ poinformował o rozliczaniu umów oraz świadczeń ponadlimitowych i ich dynamice (za rok 2025, w tym zobowiązań NFZ za ten rok).

- Fundusz dysponuje środkami, które pochodzą przede wszystkim ze składki zdrowotnej, a coraz częściej musi posiłkować się środkami z budżetu państwa. Cały czas płacimy jednak terminowo za wszystkie świadczenia objęte wartością umowy – podkreślił Filip Nowak, prezes NFZ.

W dyskusji przypomniano kwestię siedmiu obszarów (w tym ratownictwa medycznego) przeniesionych w końcówce poprzedniej kadencji parlamentu z finansowania budżetowego w zakres odpowiedzialności budżetu NFZ – co miało fundamentalny wpływ na finanse Funduszu.

Wiceprezes NFZ Jakub Szulc przypominał, że na przestrzeni ostatnich 15 lat finansowanie publicznego systemu ochrony zdrowia wzrosło z około 4,3% produktu krajowego brutto do ponad 6% PKB. Przedstawiciel Ministerstwa Finansów podkreślił, że ambitny wzrost nakładów na służbę zdrowia jest realizowany, jednak problemem z którym się mierzymy, jest jeszcze szybszy wzrost kosztów.

Podstawowym rozwiązaniem, którego efektem ma być optymalizacja i racjonalizacja (w tym oszczędności) udzielanych świadczeń, jest realizowana reforma sieci szpitalnej.

- Czeka nas restrukturyzacja podmiotów i procesy konsolidacyjne (dwa rozporządzenia już zostały opracowane). W grudniu został również przyjęty Krajowy Plan Transformacji, pracujemy także nad tym, jakie są potrzeby w danych województwach. Pierwszym obszarem będą tzw. szybkie interwencje, czyli kardiologia, neurologia (zawały, udary, ratownictwo), drugim oddziały porodowe, czy zabezpieczenie świadczeń ginekologicznych, a trzecim zabezpieczenie zdrowotne - relacjonowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Minister podkreślała wzrost zainteresowania procesami restrukturyzacyjnymi i konsolidacyjnymi w regionach, np. ze strony wojewodów i marszałków i zaplanowane liczne spotkania w tym zakresie. Najbliższe duże spotkanie z marszałkami województw odbędzie się 20 lutego.

Uczestnicy posiedzenia Zespołu Trójstronnego rozmawiali również na temat składkowego systemu finansowania ochrony zdrowia i jego wewnętrznego zróżnicowania. W imieniu ubezpieczonych w KRUS wypowiedział się jego prezes Tomasz Ślusarczyk. Dyskutowano na temat zasad naliczania i finansowania składek zdrowotnych, w tym kwestii osób objętych ubezpieczeniem a zwolnionych z opłacania składki lub objętych preferencyjnym naliczaniem składek.

Poruszono również kwestie związane z ustawą z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, w tym dotyczące kosztów wzrostu wynagrodzeń. Dyskusja o propozycjach zmian w ustawie o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników podmiotów leczniczych została jednak przełożona na drugą część posiedzenia Zespołu.

- Oznacza to w praktyce, że strona rządowa będzie miała zdecydowanie mniej czasu na przeprowadzenie zmian, natomiast dołożymy wszelkich starań by je wprowadzić – podkreśliła wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Ministerstwo Zdrowia kierunkowo przedstawiło także opracowanie dotyczące kompetencji poszczególnych zawodów medycznych, wypracowane przez zespół ds. kompetencji zawodów medycznych. – Dotrzymaliśmy swoich zobowiązań i przygotowaliśmy cały materiał, dotyczący kompetencji pielęgniarskich i zmian, który został przesłany stronie społecznej – podsumowała minister.

Trójstronny Zespół ds. Ochrony Zdrowia spotka się ponownie 16 marca br.

Celem wizyt było podsumowanie postępów projektów oraz pokazanie, jak inwestycje przekładają się na realną poprawę jakości diagnostyki i leczenia pacjentów. Wiceminister Katarzyna Kacperczyk, która koordynuje działania związane z uruchamianiem i wdrażaniem środków z KPO w ochronie zdrowia w całej Polsce, powiedziała: – Krajowy Plan Odbudowy to dziś realna zmiana w polskich szpitalach.  To nie są deklaracje, tylko sprzęt i inwestycje, które już pracują dla pacjentów. W Ministerstwie Zdrowia konsekwentnie pracujemy nad tym, aby środki z KPO trafiały do placówek i były wdrażane w praktyce. Gliwice pokazują, że ta praca przekłada się na konkret: szybszą diagnostykę, większą precyzję leczenia i większe bezpieczeństwo pacjentów  .

Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach: nowoczesna aparatura i rozwój terapii izotopowej

W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach zaprezentowano aparaturę medyczną zakupioną w ramach projektu dofinansowanego ze środków KPO. W spotkaniu uczestniczyli eksperci odpowiadający za wdrożenie projektu.

NIO Gliwice realizuje projekt pn. „ozbudowa infrastruktury klinicznej medycyny nuklearnej, modernizacja wyposażenia diagnostycznego i rozszerzenie świadczeń chirurgii onkologicznej w leczeniu nowotworów ginekologicznych i narządu ruchu” o wartości 144 992 472,40 zł, z dofinansowaniem KPO w wysokości 122 742 511,50 zł. Fundusze zapewniły:

• nowoczesną gamma kamerę SPECT/CT
• zmodernizowany rezonans magnetyczny MAGNETOM Cima.X Fit 3T
• postęp prac przy budowie Oddziału Terapii Izotopowej.

Inwestycje zwiększają precyzję diagnostyki i umożliwiają szybsze podejmowanie decyzji terapeutycznych, co ma kluczowe znaczenie w leczeniu onkologicznym.

– To, co widzimy dziś w NIO Gliwice, jest najlepszym dowodem, że inwestycje z KPO mają realny sens. Tu nie chodzi o sprzęt sam w sobie, tylko o czas pacjenta i jakość decyzji klinicznych. Dziękuję dyrekcji i całemu zespołowi Instytutu za konsekwencję i profesjonalizm - bo wdrażanie tak dużych projektów wymaga ogromnej pracy – zaznaczyła wiceminister.

Szpital Miejski w Gliwicach: ponad 75 mln zł z KPO na onkologię, kardiologię i cyfryzację

W drugiej części wizyty wiceminister Katarzyna Kacperczyk odwiedziła Szpital Miejski w Gliwicach, gdzie przedstawiono postęp realizacji inwestycji dofinansowanych z KPO o łącznej wartości ponad 75 mln zł.

Środki przeznaczono na trzy kluczowe projekty:

• Onkologia - 50,17 mln zł
• Kardiologia - 14,6 mln zł
• Cyfryzacja - 8,96 mln zł.

Inwestycje obejmują zakup nowoczesnego sprzętu, rozwój diagnostyki i leczenia, modernizację infrastruktury oraz cyfryzację i zwiększenie poziomu cyberbezpieczeństwa placówki.

Podczas wizyty zaprezentowano m.in. najnowsze rozwiązania diagnostyczne i zabiegowe, plany modernizacji kardiologii oraz koncepcję mobilnego obiektu diagnostyki obrazowej, który w przyszłości zwiększy dostępność badań dla pacjentów.

– W Szpitalu Miejskim w Gliwicach widać, że środki z KPO przekładają się na konkretne działania i realną poprawę standardu leczenia. To tempo wdrażania i skuteczność zespołu robią największe wrażenie. Gratuluję dyrekcji i całej załodze szpitala determinacji – bo za każdą taką inwestycją stoi ogrom pracy, a pacjenci odczują jej efekty najszybciej – podkreśliła min. Kacperczyk.

Inwestycje w zdrowie jako element bezpieczeństwa państwa

Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie realizuje działania inwestycyjne w ramach KPO, których celem jest wzmacnianie systemu ochrony zdrowia, poprawa dostępności świadczeń oraz zwiększanie jakości diagnostyki i leczenia.

Wizyta w Gliwicach była przykładem wdrażania inwestycji, które przekładają się na praktyczne zmiany w pracy szpitali i bezpieczeństwo pacjentów, inwestycji, które już pracują na zdrowie Polaków.