Celem Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 Aktywny dzienny opiekun w gminie 2026 jest zwiększenie dostępności terytorialnej i finansowej miejsc opieki u dziennych opiekunów w gminach, na terenie których nie funkcjonują żadne instytucje opieki dla dzieci w wieku do lat 3 oraz nie jest planowana do utworzenia żadna instytucja w ramach umów o dofinansowanie w programie Aktywny Maluch 2022-2029 oraz w programach w ramach edycji 2025 i edycji uzupełniającej.

Środki finansowe w ramach programu mogą zostać rozdysponowane na dwa moduły, które obejmują dofinansowanie następujących rodzajów zadań:

Moduł 1 – utworzenie w 2026 r. instytucji opieki z maksymalnie 5. miejscami opieki w formie dziennego opiekuna w danej gminie oraz zapewnienie jego funkcjonowania w 2026 r. W ramach modułu 1 możliwe jest utworzenie w danej gminie maksymalnie dwóch instytucji opieki w formie dziennego opiekuna.

Moduł 2 – zapewnienie funkcjonowania w 2026 r. miejsc opieki utworzonych, tj. wpisanych do wykazu dziennych opiekunów na dzień rozpoczęcia terminu naboru wniosków w ramach dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024, edycji 2025 i edycji uzupełniającej. Dofinansowaniu podlegają miejsca opieki, które zostaną utworzone i wpisane do 31 grudnia 2025 r. lub za zgodą wojewody, w uzasadnionych przypadkach do dnia 28 lutego 2026 r., z udziałem środków edycji 2025 i edycji uzupełniającej.

Wysokość wnioskowanego dofinansowania

Na program przeznaczono w 2026 r. kwotę 60 mln zł ze środków Funduszu Pracy.

Utworzenie instytucji opieki w formie dziennego opiekuna: udział środków Funduszu Pracy w wydatkach dotyczących realizacji zadania może wynosić do 100 proc. wydatków na realizację zadania polegającego na tworzeniu maksymalnie dwóch instytucji opieki w formie dziennego opiekuna, jednak nie więcej niż 300 000 zł bez względu na liczbę tworzonych instytucji opieki.

Zapewnienie funkcjonowania: dofinansowanie na jedną instytucję opieki w formie dziennego opiekuna wynosi do 8 000 zł brutto miesięcznie.

Kto może starać się o dofinansowanie?

Program jest adresowany wyłącznie do gmin:

• w przypadku modułu 1  do tych na terenie, których nie funkcjonują żadne instytucje opieki dla dzieci w wieku do lat 3 oraz nie jest planowana do utworzenia żadna instytucja w ramach umów o dofinansowanie w Programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 oraz Resortowym programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 Aktywny dzienny opiekun w gminie 2025 i Resortowym programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 Aktywny dzienny opiekun w gminie 2025 – edycja uzupełniająca;
• w przypadku modułu 2 do tych, które utworzyły miejsca z edycji 2024, edycji 2025 i edycji uzupełniającej. Dofinansowaniu podlegają miejsca opieki, które zostaną utworzone i wpisane do 31 grudnia 2025 r. lub za zgodą wojewody w uzasadnionych przypadkach do 28 lutego 2026 r. z udziałem środków edycji 2025 i edycji uzupełniającej.

Warunkiem uczestnictwa jest to, aby ustanowiona lub planowana do ustanowienia wysokość miesięcznej opłaty rodzica za pobyt dziecka u dziennego opiekuna, którego/których dotyczy wniosek złożony w ramach Programu i którą rodzic byłby zobowiązany ponosić, gdyby nie zostało mu przyznane prawo do świadczenia „aktywnie w żłobku” nie przekracza kwoty 1500 zł lub 1900 zł w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Lista gmin uprawnionych do udziału w Programie, pomniejszona o gminy, które w naborach rozstrzygniętych 11 marca 2025 r. oraz 6 sierpnia 2025 r., otrzymały już środki na realizację zadań przewidzianych w Programie oraz o gminy, które mają podpisaną umowę w ramach Programu Aktywny Maluch 2022-2029, stanowi załącznik nr 8 do Programu.

Jak starać się o dofinansowanie?

Wnioski składa się w formie elektronicznej za pośrednictwem e-Doręczeń lub ePUAP na konto właściwego Urzędu Wojewódzkiego.

Wyniki

Po zebraniu od wojewodów listy wniosków rekomendowanych do dofinansowania, Minister podejmie decyzję co do zakresu, sposobu (kryteriów i wag kryteriów) podziału środków na Program i kwot dofinansowania dla wnioskodawców.

Wyniki naboru zostaną podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do 19 stycznia 2026 r.

Resortowy program „Aktywne Place Zabaw” 2026 ma na celu podnoszenie jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 świadczonej przez żłobki i kluby dziecięce. Środki finansowe
w ramach programu są przeznaczone na dofinansowanie:

• budowy nowych przynależących do żłobków lub klubów dziecięcych placów zabaw,
• przebudowy, rozbudowy lub doposażenia istniejących, przynależących do żłobków lub klubów dziecięcych placów zabaw.

Wysokość dofinansowania wynosi do 300 000 zł na instytucję opieki, niezależnie od tego ilu placów zabaw dotyczy.

Na program przeznaczono w 2026 r. kwotę 60 mln zł ze środków Funduszu Pracy.

Kto może starać się o dofinansowanie?

Gminy prowadzące instytucje opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w formie żłobka lub klubu dziecięcego, w których wysokość miesięcznej opłaty rodzica za pobyt dziecka, którą rodzic byłby zobowiązany ponosić gdyby nie zostało mu przyznane prawo do świadczenia „aktywnie w żłobku” nie przekracza kwoty 1500 lub 1900 zł w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak starać się o dofinansowanie?

Wnioski należy składać w formie elektronicznej za pośrednictwem e-Doręczeń lub platformy ePUAP na konto właściwego Urzędu Wojewódzkiego.

Po zakończeniu inwestycji należy zapewnić możliwość korzystania z placu zabaw również dzieciom nieuczęszczającym do tej instytucji.

Wyniki

Po zebraniu od wojewodów informacji o wnioskach rekomendowanych do dofinansowania, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmie decyzję co do sposobu i kwot dofinansowania.

Wyniki naboru zostaną podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do dnia 23 stycznia 2026 r.

Celem Podręcznika jest wsparcie dyrektorek i dyrektorów instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 we wdrażaniu oraz monitorowaniu spełniania standardów niezbędnych określonych w Rozporządzeniu.

To niezwykle istotny etap w rozwoju systemu opieki nad najmłodszymi dziećmi w Polsce – etap, który nie tylko podnosi jakość oferowanych usług, ale przede wszystkim umacnia fundamenty bezpiecznego, wspierającego i przyjaznego środowiska, w którym najmłodsze dzieci mogą wzrastać i rozwijać się zgodnie ze swoimi indywidualnymi potrzebami.

— Aleksandra Gajewska, Wiceministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Podręcznik obejmuje wszystkie instytucje opieki nad dziećmi do lat 3 — żłobki, kluby dziecięce oraz dziennych opiekunów. Zawarte w nim rekomendacje i wskazówki zostały opracowane tak, aby każda instytucja mogła z nich skutecznie korzystać.
Istotą standardów niezbędnych jest zapewnienie optymalnych warunków rozwoju dzieci, wspieranie współpracy z rodzicami oraz tworzenie dobrych warunków pracy dla personelu w całym kraju.

Podręcznik podkreśla, że wdrożenie standardów nie kończy się na przygotowaniu dokumentacji i weryfikacji przez organ nadzorujący. Omawia również procesy monitorowania standardów , dokumentowania wniosków z monitoringu oraz utrzymywania i doskonalenia ich w codziennej praktyce instytucji.

Publikacja została opracowana w ramach zadania „Najmłodsi.pl. Wsparcie jakości instytucji opieki i edukacji dzieci do lat 3” przez zespół Fundacji Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego we współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej , w ramach konkursu „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce 2024–2026” .

W ramach tego samego projektu powstały również:

• Poradnik do standardów opieki sprawowanej nad dziećmi do lat 3 ,
• Podręcznik dla gmin „Standardy niezbędne opieki sprawowanej nad dziećmi do lat 3” .

Serdecznie zachęcamy do pobrania Podręcznika i korzystania z jego treści w codziennej pracy.

Kolejny krok po zmianach prawnych

6 sierpnia tego roku weszły w życie dwa rozporządzenia upraszczające procedury przyznawania skróconego urlopu oraz zasiłku pogrzebowego dla kobiet po utracie ciąży – niezależnie od czasu jej trwania i bez konieczności ustalania płci. Zmiana tego bezdusznego prawa była jedną z przyczyn zawiązania się naszego zespołu. To zmiana, która wydarzyła się z państwa inicjatywy i impulsu, za które bardzo dziękuję

– podkreśliła minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, otwierając spotkanie.

Standardy opieki i perspektywa pacjentek

Zespół kontynuuje prace, a jego ostatnie spotkanie poświęcono standardom opieki okołoporodowej - zarówno doświadczeniom pacjentek, jak i planowanym przez Ministerstwo Zdrowia zmianom w opiece nad kobietami będącymi w sytuacjach szczególnych.

Prezentacje w tym obszarze wygłosiły:

• Dagmara Korbasińska-Chwedczuk, Dyrektor Departamentu Równości w Zdrowiu w Ministerstwie Zdrowia - Standard organizacyjny opieki okołoporodowej – planowane zmiany w opiece nad kobietą będącą w sytuacjach szczególnych;

• Anna Stalmach-Młynarska, Dyrektor Departamentu Postępowań Wyjaśniających w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta - Opieka okołoporodowa w sygnałach kierowanych do Rzecznika Praw Pacjenta. Perspektywa pacjentek.

Po wystąpieniach odbyła się dyskusja z udziałem przedstawicieli resortów, instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych.

Wspólna praca na rzecz rodziców

Do prac zespołu ds. wsparcia rodziców po utracie ciąży lub dziecka tuż po urodzeniu zaproszeni zostali przedstawiciele m.in. Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Spraw Zagranicznych i innych resortów, a także Biura Rzecznika Praw Dziecka, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Pacjenta, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz organizacje pozarządowe zajmujące się tematyką wsparcia osób mierzących się z utratą ciąży czy śmiercią dziecka.

Celem konferencji skierowanych do przedstawicieli jednostek samorządowych oraz dyrektorów instytucji opieki dla najmłodszych dzieci jest przedstawienie i omówienie standardów opublikowanych w ramach Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3.

Dokument ten określa szczegółowe wymagania, które muszą spełniać instytucje opieki, aby mogły zostać wpisane do rejestru żłobków, klubów dziecięcych lub wykazu dziennych opiekunów. Przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku.

Dlaczego warto dołączyć?

W trakcie konferencji poruszone zostaną kluczowe tematy związane z jakością opieki w placówkach opieki nad najmłodszymi dziećmi, w tym prezentacje:

• W kierunku efektywnej edukacji wczesnodziecięcej w Polsce – działania Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz dostępności i standardów opieki nad dziećmi do lat 3;
• Wprowadzenie do standardów opieki – na podstawie Poradnika do standardów;
• Akademia Wsparcia – wsparcie dla samorządów terytorialnych oraz kadry zarządzającej w zakresie nadzoru oraz wdrażania standardów w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów.

Dodatkowo zaplanowane są sesje warsztatowe, które umożliwią uczestnikom wymianę doświadczeń oraz nabycie umiejętności niezbędnych do skutecznego wdrażania standardów w placówkach opieki nad dziećmi.

Najbliższe konferencje - dołącz już dziś

Płock – 19 września 2025 r. start o godz.: 9:00

Adres: Aula Ratusza Urzędu Miasta w Płocku, pl. Stary Rynek 1

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Radom – 26 września 2025 r. start o godz.: 9:30

Adres: Centrum Organizacji Pozarządowych, ul. Rynek 15 (Kamienica Deskurów)

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Kraków – 22 września r. start: 11:30

Adres: Muzeum Fotografii w Krakowie - MuFo, ul. Rakowicka 22A

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Chojnice – 30 września 2025 r. start: 11:00

Adres: Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe, ul. Piłsudskiego 30a

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Siedlce – 1 października 2025 r. start: 9:30

Adres: Hotel Arche, ul. Brzeska 134

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Poznań – 3 października 2025 r. start o godz.: 10:00

Adres: Wielkopolski Urząd Wojewódzki, Al. Niepodległości 16/18

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Białystok – 7 października 2025 r. start o godz.: 9:45

Adres: Aula im. Janusza Korczaka Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku, ul. Świerkowa 20/Budynek C

Aby zapisać się na konferencję, należy skorzystać z Formularza rejestracyjnego .

Akademia Wsparcia

Konferencje regionalne odbywają się w ramach konkursu pn. „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce – 2024-2026” ogłoszonego przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Szkolenie poprowadzą eksperci w dziedzinie zarządzania placówkami opiekuńczymi oraz systemu nadzoru publicznego z każdego województwa - laureatów konkursu ogłoszonego przez MRPiPS pn. „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce – 2024-2026”.

Nowe standardy opieki

Szkolenie będzie obejmować omówienie nowych standardów opieki, które mają na celu zapewnienie dzieciom bezpiecznego, zdrowego i wspierającego rozwój środowiska. Dodatkowo zaprezentowane zostaną metody i narzędzia wspierające jednostki samorządu terytorialnego w pełnieniu roli nadzorczej.

Szkolenie jest bezpłatne i zgodne z wymaganiami wynikającymi z Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3, które wejdzie w życie 1 stycznia 2026 roku. Udział w szkoleniu umożliwi zapoznanie się z nowymi regulacjami oraz dobrymi praktykami w zakresie nadzoru nad instytucjami opieki.

Więcej informacji oraz rejestracja na szkolenia:

woj. mazowieckie - https://www.taszansa.pl/mazowiecki-lider-akademii-wsparcia-2/

woj. dolnośląskie - https://dolnoslaskaakademiawsparcia.pl/szkolenia-jst-samorzad/

woj. lubuskie - https://lubuskaakademiawsparcia.pl/szkolenia-jst-samorzad/

woj. śląskie - https://slaw.frdl.pl/wsparcie/dla-samorzadow/szkolenia-warsztatowe-standardy

woj. pomorskie - https://forms.office.com/pages/responsepage.aspx?id=-8SUC7c7TUmzkseZRRNcMQ08qPmK8z5Gg0cYvEdTrYdUMFBXRjExWkk4S1lTVFE2QjcxMEQ4Q1VHNS4u&route=shorturl

woj. warmińsko-mazurskie - https://forms.office.com/pages/responsepage.aspx?id=-8SUC7c7TUmzkseZRRNcMQGOMz52sYdImgoHCwaNm9xUQkw5WThKOEU1NktKS0E2VjNQUU1PNkM1UC4u&route=shorturl

woj. podlaskie - https://najmlodsi.podlasie.pl/oferowane-wsparcie/szkolenia-dla-przedstawicieli-jednostek-samorzadu-terytorialnego

woj. kujawsko pomorskie - https://akademiawsparciakp.formularze.org/e-formularz/1714.html

woj. opolskie - https://akademia.harmoniazycia.org/szkolenia

woj. małopolskie - https://www.maw.edu.pl/rejestracja-jst/

woj. wielkopolskie - https://malinowygest.pl/

woj. świętokrzyskie - https://swietokrzyskaakademiawsparcia.pl/jednostki-samorzadu-terytorialnego/

woj. lubelskie - https://law.frdl.pl/wsparcie/dla-samorzadow/seminaria

woj. zachodniopomorskie - Zapisy na rok 2025 zamknięte

woj. łódzkie - Zapisy na rok 2025 zamknięte

woj. podkarpackie - Zapisy na rok 2025 zamknięte

Akademia wsparcia

Szkolenia realizowane są w ramach konkursu „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce - 2024-2026. Edycja 2025-2026”, ogłoszonego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którego celem jest poprawa jakości usług opiekuńczych i edukacyjnych dla najmłodszych dzieci.

Program Dobry start to przyznawane raz w roku świadczenie w wysokości 300 zł na wyprawkę szkolną dla wszystkich uczniów do 20. roku życia, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami uczącymi się w szkole – do 24. roku życia. Program nie obejmuje dzieci w zerówkach (również tych działających w szkołach) oraz studentów. Co ważne, nie obowiązuje tu kryterium dochodowe.

Nabór wniosków w ramach tegorocznej edycji programu Dobry start rozpoczął się 1 lipca. Do tej pory świadczenie, tzw. 300+, przyznano blisko 3,3 mln dzieci, a na konta rodziców i opiekunów trafiły już 634 mln zł.

Ważne terminy

Wnioski w ramach programu Dobry start na nowy okres świadczeniowy można składać do końca listopada br. Jeżeli zależy nam na czasie, warto się jednak pospieszyć – złożenie wniosku do końca sierpnia gwarantuje wypłatę środków do 30 września.

Jak złożyć wniosek o Dobry start?

Wnioski o świadczenie, tak jak w poprzednich latach, można składać wyłącznie online za pośrednictwem:

• eZUS (Platformy Usług Elektronicznych ZUS) lub aplikacji mobilnej mZUS
• portalu informacyjno-usługowego Empatia na stronie https://empatia.mpips.gov.pl/ ,
• bankowość elektroniczną.

Kto może otrzymać wsparcie na zakup wyprawki szkolnej?

Wsparcie otrzymać mogą rodzice, opiekunowie prawni, a także pełnoletni uczniowie niepozostający na utrzymaniu rodziców oraz osoby usamodzielniane wychodzące z pieczy zastępczej.

Od roku szkolnego 2025/2026 doszło do zmiany w przyznawaniu świadczenia dla obywateli Ukrainy. Wsparcie w ramach programu 300+ przysługuje pod warunkiem, że dziecko uczy się w szkole należącej do polskiego systemu oświaty.

Dostęp do dobrej jakości opieki nad małym dzieckiem jest kluczowy dla wielu rodziców chcących wrócić na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem dziecka. Dla Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wsparcie rodziców w łączeniu życia rodzinnego z pracą to priorytet.

Dlatego ogłaszamy szóstą zmianę do Programu Aktywny Maluch 2022-2029 oraz uruchamiamy uzupełniający nabór wniosków o dofinansowanie tworzenia miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 i funkcjonowania nowoutworzonych miejsc opieki.

Ponad 100 tys. nowych miejsc opieki w całej Polsce

Do 2029 roku w całym kraju przybędzie ponad 102 577 nowych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 – w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów. Wszystko to dzięki programowi Aktywny Maluch, na który w porównaniu do lat poprzednich przeznaczono rekordowy budżet w wysokości 6,5 mld zł. Środki na rozwój instytucji opieki nad najmłodszymi dziećmi pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), z Krajowego Planu Odbudowy i Odporności (KPO) oraz budżetu państwa.

Nabór uzupełniający – ważne informacje!

Nabór uzupełniający do programu Aktywny Maluch będzie trwał do 5 września br., a proces wnioskowania odbywa się w taki sam sposób jak dotychczas – za pośrednictwem systemów Rejestr Żłobków oraz PIU Emp@tia.

Dofinansowanie może wynosić do 100 proc. wysokości inwestycji (jednak nie więcej niż):

• z KPO dla gmin wynosi 57 528 zł bez VAT na 1 nowo tworzone miejsce w żłobku lub klubie dziecięcym. Wysokość dofinansowania może zostać zwiększona o wartość podatku VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy podmiot posiada prawną możliwość odzyskania tego podatku,
• z KPO na tworzenie miejsc dla podmiotów innych niż gminy wynosi 12 410 zł z VAT na 1 nowotworzone miejsce w żłobku lub klubie dziecięcym. Dofinansowanie nie będzie uwzględniać wartości podatku VAT, jeśli podmiot posiada prawną możliwość odzyskania tego podatku,
• z FERS na tworzenie miejsc dla gmin i podmiotów innych niż gminy wynosi 12 410 zł z VAT na 1 nowotworzone miejsce w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna,
• kwota dofinansowania funkcjonowania nowoutworzonego miejsca opieki w żłobku, klubie dziecięcym i u dziennego opiekuna wynosi miesięcznie do ok. 837 zł.

Wyniki naboru zostaną ogłoszone do 3 października 2025 roku w zakładce Aktywny Maluch 2022-2029 na stronie internetowej MRPiPS.

Więcej informacji na ten temat: https://www.gov.pl/web/rodzina/ogloszenie-szostej-zmiany-programu-oraz-uzupelniajacego-naboru-wnioskow-o-dofinansowanie-tworzenia-miejsc-opieki-nad-dziecmi-do-lat-3-i-funkcjonowania-nowoutworzonych-miejsc-opieki

Co zmieni się w programie?

Dla podmiotów realizujących już inwestycje oraz dla zamierzających uczestniczyć w Programie wprowadzono następujące rozwiązania:

1. obniżony został minimalny wymagany poziom wskaźnika obsadzenia miejsc opieki z 80 proc. na 75 proc.,
2. uniezależniono od siebie wskaźniki rezultatu, co oznacza, że
   • w przypadku braku osiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki w ramach 12 miesięcy nie będzie dokonywana korekta liczby miejsc utworzonych w ramach wskaźników dotyczących tworzenia, a dodatkowo nie wpływa to na obniżenie liczby miejsc opieki mogących otrzymać dofinansowanie przez kolejne 24 miesiące, jeżeli wskaźnik obsadzenia miejsc w okresie 12 miesięcy nie został osiągnięty,
   • w ramach okresu 24 miesięcy funkcjonowania w przypadku braku osiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki nie będzie dokonywana korekta liczby utworzonych miejsc opieki oraz liczba miejsc, które ukończyły funkcjonowanie przez 12 miesięcy,
3. w przypadku miejsc opieki utworzonych na terenie gmin będących tzw. „białymi plamami” w przypadku środków na funkcjonowanie wyłączony zostaje obowiązek obsadzenia miejsc opieki na minimalnym wymaganym poziomie 75 proc., bez względu na to jaki podmiot i kiedy w okresie trwania Programu utworzył miejsca opieki na terenie danej gminy,
4. ze względu na zakończone już w niektórych przypadkach okresy funkcjonowania 12 miesięcy, wojewodowie będą musieli podjąć ponowną procedurę rozliczenia tego okresu, co będzie mogło skutkować wypłaceniem nienależnego zwrotu wobec nowych zasad zadania funkcjonowania.

Nowy dokument – zaświadczenie lekarskie lub położnej

Od dziś podstawą do przyznania zasiłku pogrzebowego oraz skróconego urlopu po stracie ciąży może być zaświadczenie wydane przez:

• lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• lekarza w trakcie specjalizacji w tej dziedzinie,

• położną.

Zaświadczenie to może być wydane na podstawie dokumentacji medycznej – bez względu na to, w którym tygodniu ciąży doszło do poronienia.

Brak konieczności ustalania płci

Dotychczas, aby uzyskać świadczenia, wymagany był akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu – możliwy do uzyskania tylko po ustaleniu płci. W praktyce wykluczało to wiele kobiet, zwłaszcza po poronieniach przed 16. tygodniem ciąży.

Dokumentacja alternatywna dla aktu urodzenia

W przypadku braku aktu urodzenia, kobiety mają teraz możliwość uzyskania:

• zasiłku pogrzebowego – na podstawie karty zgonu lub zaświadczenia lekarza bądź położnej,

• zasiłku za okres skróconego urlopu (formalnie zasiłku macierzyńskiego) – na podstawie zaświadczenia lekarza bądź położnej.

Kogo dotyczą zmiany?

Nowe przepisy dotyczą kobiet, które doświadczyły straty ciąży – niezależnie od tego, w którym tygodniu ciąży do tego doszło.

Kiedy pracownicy przysługuje urlop macierzyński lub skrócony urlop?

Pracownica, która urodzi dziecko w trakcie trwania stosunku pracy, ma prawo do urlopu macierzyńskiego. W czasie urlopu macierzyńskiego pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego

Urlop macierzyński przysługuje również po martwym urodzeniu lub stracie ciąży. Urlop jest wtedy krótszy (skrócony urlop macierzyński). Formalnie jest to taki sam rodzaj urlopu, co urlop macierzyński. W trakcie skróconego urlopu również przysługuje prawo do zasiłku (zasiłek macierzyński).

• Jeżeli ciąża zakończyła się martwym urodzeniem: pracownicy przysługuje skrócony urlop (urlop macierzyński) w wymiarze 8 tygodni od zakończenia ciąży (art. 1801 § 1 Kodeksu pracy). Urlop w takiej sytuacji przysługuje bez względu na czas trwania ciąży. Przepisy Kodeksy pracy nie rozróżniają pojęć: „utrata ciąży”, „martwe urodzenie”, „poronienie”.

• Jeżeli dziecko urodziło się żywe, ale zmarło przed upływem 8 tygodnia życia: pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodniu po porodzie, jednak nie krócej niż 7 dni od dnia śmierci dziecka.

• Jeżeli pracownica urodziła więcej niż jedno dziecko w trakcie jednego porodu, ale jedno z nich zmarło: pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze odpowiadającym liczbie żyjących dzieci.

Zasiłek macierzyński przysługuje (zgodnie z art. 184 Kodeksu pracy) za okres:

• urlopu macierzyńskiego (także skróconego urlopu macierzyńskiego),

• urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,

• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego

• urlopu rodzicielskiego,

• urlopu ojcowskiego.

Prawo do urlopu macierzyńskiego (w tym skróconego urlopu) wynika z art. 180–184 Kodeksu pracy. Zasady przyznawania zasiłku macierzyńskiego określa ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Jakie są dokumenty, które pracownica powinna przedłożyć pracodawcy, by móc rozpocząć urlop macierzyński lub skrócony urlop?

Akt urodzenia pozwala skorzystać z urlopu macierzyńskiego lub skróconego urlopu.

Ze skróconego urlopu można skorzystać również wtedy, gdy nie został sporządzony akt urodzenia. Wystarczy wtedy zaświadczenie o martwym urodzeniu wydane na podstawie dokumentacji medycznej przez:

• lekarza z tytułem specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• położnej.

Można złożyć oryginał zaświadczenia lub jego kopię (potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez ubezpieczonego, pracodawcę albo ZUS).

Czy pracodawca może odmówić mi urlopu macierzyńskiego w przypadku utraty ciąży, poronienia lub martwego urodzenia?

Nie. Pracodawca nie ma prawa odmówić pracownicy skróconego urlopu macierzyńskiego martwym urodzeniu. Celem urlopu jest pomoc kobiecie w regeneracji, dojściu do sił i zdrowia.

Czy każdy lekarz może wystawić mi zaświadczenie o martwym urodzeniu?

Nie, zaświadczenie mogą wystawić wyłącznie:

• lekarz z tytułem specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• lekarzy w trakcie specjalizacji w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• położna.

Kiedy lekarz wystawi zaświadczenie?

Lekarz lub położna wystawia zaświadczenie po martwym urodzeniu bez względu na czas trwania ciąży. Zaświadczenie wydaje się na podstawie dokumentacji medycznej.

Czy pracownica będzie musiała ustalić płeć dziecka w przypadku poronienia lub martwego urodzenia, gdy nie można określić płci, żeby mieć prawo do urlopu macierzyńskiego i otrzymać zasiłek macierzyński?

Nie, nie trzeba już przeprowadzać badań genetycznych ani ustalać płci. Od 6 sierpnia 2025 r. wystarczy zaświadczenie o martwym urodzeniu wydane na podstawie dokumentacji medycznej bez względu na czas trwania ciąży.

Zaświadczenie może wystawić:

• lekarz z tytułem specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• lekarzy w trakcie specjalizacji w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

• położna.

Czy będzie wzór zaświadczenia, który będą wystawiali lekarze dotyczące martwego urodzenia dziecka lub poronienia?

Tak. Ministerstwo Zdrowia przygotowało wzór zaświadczenia, który ułatwi ich wystawianie. Lekarze otrzymali go w komunikacie przesłanym do konsultantów medycznych oraz szpitali ginekologiczno-położniczych.

Dwa rozporządzenia, dwa podpisy – mała zmiana, która może zmienić los około 30 tysięcy kobiet rocznie, ale przecież także ich bliskich, ich partnerów, ich rodzin. To przywrócenie normalności i zamiana prawa okrutnego w prawo ludzkie. Bo tak powinno działać państwo, żeby pomagać i wspierać tam, gdzie to konieczne, a nie krzywdzić wtedy, gdy krzywdę przynosi los

– mówiła ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Nowe przepisy – ważna zmiana dla tysięcy kobiet

21 lipca 2025 r. ministra podpisała dwa rozporządzenia, które rozwiązują ten wieloletni problem. Wejdą one w życie 6 sierpnia br.

Do tej pory kobiety po stracie ciąży – zwłaszcza przed 16. tygodniem – nie mogły skorzystać ani z prawa do skróconego urlopu, ani zasiłku pogrzebowego, jeśli w dokumentacji medycznej nie była określona płeć. Płeć często możliwa była do ustalenia tylko na podstawie kosztownego badania genetycznego – trudno dostępnego, kosztownego i nie zawsze jednoznacznego.

Nowe przepisy kończą z tym wymogiem.

Zaświadczenie zamiast aktu urodzenia

Rozporządzenia wprowadzają możliwość uzyskania skróconego urlopu oraz zasiłku pogrzebowego na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu wydanego przez lekarza specjalistę położnictwa i ginekologii (lub w trakcie tej specjalizacji) albo położną. Zaświadczenie to będzie wystawiane niezależnie od czasu trwania ciąży i nie będzie wymagało określenia płci.

Zmiany wprowadzają możliwość uzyskania:

• zasiłku pogrzebowego – na podstawie karty zgonu lub zaświadczenia lekarza bądź położnej,

• zasiłku za okres skróconego urlopu (formalnie zasiłku macierzyńskiego) – na podstawie zaświadczenia lekarza bądź położnej,

Nadal będzie możliwe skorzystanie z urlopu i zasiłku pogrzebowego na podstawie aktu urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu, lecz jego brak nie będzie już stanowić bariery.

Poronienie dotyczy ok. 30 tys. kobiet rocznie. Dzięki zmianom zyskają one dostęp do świadczeń i wsparcia, bez dodatkowych formalności.

Chciałabym bardzo serdecznie podziękować wszystkim członkom i członkiniom powołanego w Ministerstwie Rodziny zespołu: stronie społecznej, organizacjom, rodzicom po stracie oraz innym resortom i instytucjom. To w ramach tego zespołu wypracowaliśmy te rozwiązania, które dają kobietom i rodzinom po stracie szansę na godne przeżycie tej straty i powrót do pełni sił. Nie byłoby to możliwe bez ogromnego zaangażowania strony społecznej. Bardzo serdecznie za to dziękuję i cieszę się, że ten kolejny okrutny absurd polskiego prawa właśnie udaje się zlikwidować

– podsumowała ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.