O zakończonym etapie prac, kolejnych inwestycjach oraz przyszłości Teatru podczas konferencji prasowej 14 września mówili minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska oraz dyrektor Teatru im. Juliusza Słowackiego Krzysztof Głuchowski. Jednym z tematów konferencji był również ogłoszony przez Marszałka Województwa Małopolskiego zamiar przeprowadzenia konkursu na dyrektora Teatru.

Możemy realizować wszystkie te inwestycje dzięki temu, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego współprowadzi tę instytucję – Teatr im. Juliusza Słowackiego. Jesteśmy za nią współodpowiedzialni, również finansowo, przekazując corocznie znaczne środki na jej funkcjonowanie. To wszystko jest zasługą oczywiście i ministra Bartłomieja Sienkiewicza, i ministry Hanny Wróblewskiej, ale przede wszystkim pana dyrektora teatru Krzysztofa Głuchowskiego. Jego determinacja i chęć tworzenia nie tylko repertuaru ale i tworzenia samego budynku to jego zasługa - powiedziała ministra Marta Cienkowska podczas konferencji.

Dach odzyskał swój dawny blask

Najbardziej widocznym efektem zakończonego etapu inwestycji jest nowe miedziane pokrycie dachu Gmachu Głównego Teatru. W ramach prac odtworzono również elementy historycznego wystroju architektonicznego, m.in. metaloplastyczne maski w ozdobnym pasie kopuły, maski attyk sznurowni, iglice oraz miedziane detale.

Prace objęły także kopułę i przestrzeń pod nią. Wykonano nowe obróbki blacharskie, zabezpieczono konstrukcję przed wilgocią i zmiennymi warunkami atmosferycznymi, a znajdujące się na kopule figury zostały oczyszczone i poddane konserwacji.

Inwestujemy w przyszłość Teatru

Modernizacja zabytkowego gmachu jest częścią szerszego procesu unowocześniania infrastruktury Teatru. Kolejne działania obejmą m.in. przebudowę części budynku administracji przy pl. św. Ducha 4. Dotychczasowa przestrzeń magazynowa, nazywana „Sceną w Bramie”, ma zostać przekształcona w Bibliotekę Teatru Słowackiego w Krakowie.

Projekt obejmuje również rozwój zaplecza technicznego i kompetencji zespołu. Zakupiono już sprzęt akustyczny o wartości 4 mln zł netto, a do końca 2026 r. planowany jest zakup sprzętu multimedialnego, oświetleniowego i komputerowego o szacunkowej wartości 6,3 mln zł netto. Przewidziano także szkolenia dla pracowników, działania związane z edukacją ekologiczną, opieką nad zabytkami i współpracą międzynarodową oraz utrzymaniem zieleni przy budynku administracji.

Ponad 20 mln zł z Funduszy Europejskich

Teatr im. Juliusza Słowackiego jest beneficjentem projektu realizowanego w ramach priorytetu FENX.07 „Kultura”, Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS).

Projekt jest realizowany od czerwca 2025 r. do czerwca 2028 r. Jego całkowity koszt wynosi 32 166 489,57 zł, a dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej – 20 768 871,99 zł. Przewidywany wkład własny Województwa Małopolskiego wynosi 5 693 504 zł. Projekt jest również współfinansowany ze środków Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa z Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa w wysokości 328 496 zł na lata 2025–2026.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest współorganizatorem Teatru od 1 stycznia 2025 r. oraz operatorem środków w ramach programu FEnIKS. Na modernizację Teatru w ramach Funduszy Europejskich przeznaczono ponad 20 mln zł.

Konkurs na dyrektora Teatru

Podczas konferencji minister Marta Cienkowska odniosła się również do ogłoszonego przez Marszałka Województwa Małopolskiego zamiaru przeprowadzenia konkursu na dyrektora Teatru. Podkreśliła, że tam, gdzie konkurs jest możliwy, powinien być transparentnym i uczciwym sposobem wyboru dyrektora, przy jednoczesnym zapewnieniu ciągłości działalności programowej, organizacyjnej i inwestycyjnej instytucji:

Jak Państwo wiecie - ministerstwo jest współorganizatorem, a nie głównym organizatorem konkursu na dyrektora lub dyrektorkę Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie. Być może to błąd, który warto naprawić. Zgodnie z prośbą pana Marszałka Województwa Małopolskiego zamiar przeprowadzenia konkursu został ogłoszony. Mamy swoje wątpliwości dotyczące trwałości inwestycji i programu w obliczu konkursu. Ale taka jest wola głównego organizatora – powiedziała ministra Marta Cienkowska podczas konferencji. - Myślę, że dzisiejsza moja obecność i brak obecności Marszałka, nad którą ubolewam, jest świadectwem wsparcia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla dyrektora Teatru i jego działań – dodała.

Uroczystość odbyła się w Amfiteatrze Centrum Bajki i Animacji „OKO” przy legendarnym Studiu Filmów Rysunkowych. Po raz pierwszy gala w tej formule została zorganizowana poza Warszawą, dzięki czemu w wydarzeniu mogli uczestniczyć nie tylko przedstawiciele środowiska kultury, ale także mieszkańcy Bielska-Białej i okolic.

Dzisiejsza gala jest przede wszystkim momentem, w którym państwo mówi ludziom kultury: widzimy Was i dziękujemy Wam za pracę – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas gali. - Dziękuję tym, którzy dziś odbiorą nagrody, ale także tym wszystkim, których nazwisk dzisiaj nie usłyszymy – artystom, twórcom, animatorom, pracownikom muzeów, teatrów, bibliotek i domów kultury. To Wy każdego dnia wykonujecie pracę, której nie da się zrobić ustawą. To Wy jesteście polską kulturą. Państwo nie tworzy kultury – jego rolą jest stworzyć warunki, by mogła rozwijać się wszędzie tam, gdzie są ludzie, którzy chcą ją tworzyć i z niej korzystać. Kultura nie jest kosztem ani dekoracją władzy – jest tym, co pozwala nam pamiętać, myśleć, zadawać trudne pytania i być razem. Dlatego państwo musi dbać nie tylko o kulturę, ale też o ludzi, którzy ją tworzą. Państwo nie może korzystać z pracy ludzi kultury, a potem zostawiać ich samych. Bo ostatecznie - właśnie o ludzi tutaj chodzi – dodała.

Laureaci Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2026

• Kategoria CAŁOKSZTAŁT TWÓRCZOŚCI

Janusz Gajos – aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych. Absolwent łódzkiej szkoły filmowej, związany z polską scen ą i kinem od ponad sześciu dekad.

Popularność przyniosła mu rola Janka Kosa w serialu „Czterej pancerni i pies”. Stworzył kreacje m.in. w „Przesłuchaniu” Ryszarda Bugajskiego, „Ucieczce z kina Wolność” Wojciecha Marczewskiego, „Żółtym szaliku” Janusza Morgensterna oraz „ Body/Cia ło” Małgorzaty Szumowskiej. Występował na scenach łódzkich i warszawskich, m.in. w Teatrze Powszechnym oraz Teatrze Narodowym. Do jego dorobku należą także role w Teatrze Telewizji, w tym w „Ławeczce”, „Opowieściach Hollywoodu” i „Mszy za miasto Arras”.

Laureat licznych nagr ó d aktorskich, w tym Polskich Nagr ó d Filmowych Orły. W 2016 roku otrzymał Orła za osią gni ę cia życia oraz doktorat honoris causa Szkoły Filmowej w Łodzi. W 2007 roku został uhonorowany Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

• Kategoria ANIMACJA KULTURY

Joanna Cichocka-Gula - animatorka kultury, reż yserka film ó w dokumentalnych o sztuce, pomysłodawczyni i wieloletnia dyrektorka festiwalu Literacki Sopot. Od 2019 roku kieruje sopocką instytucją kultury Goyki 3 Art Inkubator.

Ukończyła organizację produkcji telewizyjno-filmowej na Uniwersytecie Śląskim. W latach 1988-2009 pracowała w Telewizji Gdańsk, gdzie realizowała programy kulturalne, reportaże i dokumenty. Zajmowała się r ó wnież produkcją spektakli Teatru Telewizji. W latach 2010-2019 była wiceprezydentką Sopotu odpowiedzialną za kulturę, edukację i pomoc społeczną.

Zainicjowała festiwal sztuki w przestrzeni publicznej ARTLOOP oraz powstanie instytucji rozwijającej jego idee. W Goyki 3 Art Inkubatorze łączy działania literackie ze sztukami wizualnymi, debatą i współpracą z lokalną społecznością. Rozwija miejsce pracy i spotkań artyst ó w, służące wymianie doświadczeń oraz powstawaniu nowych projekt ó w.

• Kategoria TEATR

Teatr w Stodole w Teremiskach – scena impresaryjna Fundacji Edukacyjnej Jacka Kuronia, działająca od 2004 roku w Puszczy Białowieskiej. Powstała w stodole należącej do Katarzyny i Pawła Winiarskich.

Gości zespoły teatralne i muzyczne z Polski, prezentując spektakle dla dorosłych, dzieci i młodzieży oraz koncerty. Wydarzeniom towarzyszą warsztaty, dzięki kt ó rym mieszkańcy okolicznych miejscowości mogą poznawać teatr i muzykę także przez własne działania artystyczne. Wśr ó d organizowanych przedsięwzięć znajdują się Spotkania Teatralne w Teremiskach.

Działalność teatru łączy prezentację sztuki z edukacją i współpracą z lokalną społecznością. W programie pojawiają się tematy pamię ci, to żsamości pogranicza i migracji. Od ponad dwudziestu lat tworzy miejsce spotkania mieszkańc ó w regionu, artyst ó w i przyjezdnej publiczności.

• Kategoria OCHRONA DZIEDZICTWA

Halina Jucha – miłośniczka sztuki zaangażowana w odnajdywanie dzieł utraconych z polskich zbior ó w. Jako osoba prywatna od lat współpracuje z Departamentem Restytucji D ó br Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Śledzi rynek aukcyjny i przekazuje informacje, kt ó re pomagają identyfikować poszukiwane obiekty. W lutym 2023 roku rozpoznała w ofercie domu aukcyjnego w niemieckim Satow „Portret młodej kobiety” Wilhelma Volkharta, skradziony w 1994 roku ze zbior ó w Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Po jej zgłoszeniu pracownicy Ministerstwa podjęli działania, kt ó re doprowadziły do wycofania obrazu z aukcji. Następnie specjaliści potwierdzili tożsamość dzieła i jego przynależność do muzealnej kolekcji. W maju 2023 roku obraz powr ó cił do Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

• Kategoria FILM

Natalia Koniarz – reżyserka, absolwentka Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka dokument ó w „Tama” i „Poczt ó wki znad krawędzi”, nagradzanych na polskich i zagranicznych festiwalach.

W 2025 roku zadebiutował a pe ł nometra żowym dokumentem „ Silver ”, opowiadającym o g ó rnikach i ich rodzinach żyjących w pobliżu kopalni srebra Cerro Rico w boliwijskim Potosí. Film przedstawia codzienność społeczności zależnej od niebezpiecznej pracy pod ziemią. Reżyserka buduje opowieść przez obserwację bohater ó w, obrazy i dźwięk, podejmując temat społecznych koszt ó w wydobycia surowc ó w.

Na 65. Krakowskim Festiwalu Filmowym „ Silver ” i jego tw ó rcy zdobyli sześć nagr ó d, m.in. Srebrny R ó g, nagrodę krytyk ó w FIPRESCI i Nagrodę Publiczności. W 2026 roku dokument otrzymał nominację do Or ła w kategorii najlepszy film dokumentalny oraz główną nagrodę jury w konkursie peł nometra żowych film ó w dokumentalnych festiwalu Slamdance.

• Kategoria TANIEC

Ramona Nagabczyńska – tancerka, choreografka i dramaturżka. Kształciła się w Warszawie, Frankfurcie nad Menem i Londynie. Współzałożycielka Centrum w Ruchu, niezależnego środowiska choreograficznego działającego w Warszawie.

Tworzy autorskie spektakle oraz współpracuje z choreografami, reżyserami i artystami wizualnymi w Polsce i za granicą. W swoich pracach bada sposoby przedstawiania ciała, konwencje sceniczne i kulturowe oczekiwania wobec kobiet. Wśr ó d jej prac znajdują się spektakle „Częś ci cia ła”, „ Silenzio! ”, „ Jeu de Massacre ”, „Anonimowi performerzy” i „ Hate Haus ”.

W spektaklu „ Silenzio! ”, zrealizowanym w Nowym Teatrze w Warszawie, wykorzystała konwencję opery do opowieści o kobiecym głosie i obecności na scenie. Za jego reżyserię otrzymała w 2021 roku nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Boska Komedia. W 2025 roku w Komunie Warszawa przygotowała spektakl „ Kocham balet ”.

• Kategoria KULTURA LUDOWA

Ambasada Muzyki Tradycyjnej – miejsce spotkań z muzyką wiejską, działające od 2015 roku na warszawskim Jazdowie w ramach Stowarzyszenia Dom Tańca. Mieś ci si ę w drewnianym domku, w kt ó rym spotykają się mistrzowie tradycji, ich uczniowie i osoby rozpoczynające naukę muzyki, śpiewu oraz tań ca.

Organizuje koncerty, potańc ó wki, warsztaty instrumentalne, taneczne i śpiewacze, a także zajęcia dla dzieci, wykłady i dyskusje. Przybliża muzykę w jej tradycyjnym brzmieniu, zachęcając uczestnik ó w do poznawania repertuaru i sposob ó w wykonania bezpośrednio od muzyk ó w.

Opiera działalność na pracy wolontariuszy i wsparciu darczyńc ó w. Tworzy warunki do przekazywania umiejętności między pokoleniami i praktykowania tradycji we współczesnym mieście.

• Kategoria MUZYKA

Hania Derej – kompozytorka, pianistka, aranżerka i dyrygentka. Tworzy muzykę jazzową, kameralną, filmową i elektroniczną, łącząc działalność kompozytorską z wykonawczą.

Jest autorką ponad 150 kompozycji, z kt ó rych część została zarejestrowana na dziewięciu płytach. Jej dorobek obejmuje zar ó wno utwory instrumentalne, jak i muzykę ilustracyjną. Rozwija własne projekty muzyczne, wykorzystując doświadczenia z różnych gatunk ó w i form pracy z zespołem.

W 2025 roku otrzymał a Grand Prix Energa Ladies ’ Jazz Festival w Gdyni ex aequo z Adrianną Ropelą oraz nagrodę publiczności. W tym samym roku zdobyła główną nagrodę plebiscytu Sanki „Gazety Wyborczej” i główną nagrodę konkursu Talent ó w Jazzowych podczas Wiosny Jazzowej w Zakopanem. Rok wcześniej otrzymała Trytona dla największej osobowości artystycznej festiwalu FAMA w Ś winouj ściu.

• Kategoria LITERATURA

Paweł Sołtys – pisarz, muzyk i autor piosenek, znany na scenie muzycznej jako Pablopavo. W swojej prozie opisuje Warszawę, codzienność jej mieszkańc ó w, pamięć miejsc i doświadczenie przemijania.

Zadebiutował książką „Mikrotyki” w 2017 roku. Zbi ó r kr ó tkich form prozatorskich przyni ó sł mu w 2018 roku Nagrodę Literacką im. Marka Nowakowskiego i Nagrodę Literacką Gdynia oraz miejsce w finale Nagrody Literackiej Nike. Opowiadania publikował m.in. w „ Lampie ”, „ Studium ” i „ Tw ó rczości”.

Jest także autorem „ Nierado ści” oraz „Sierpnia”, wydanego w 2024 roku i zakwalifikowanego do finału Nagrody Literackiej Nike. W 2026 roku ukazała się jego powieść „Monolok”. Jego pisarstwo łączy zainteresowanie językiem codziennych rozm ó w z uważnością na losy ludzi i zmieniające się miasto.

• Kategoria ARCHITEKTURA I PRZESTRZEŃ

xystudio – pracownia architektoniczna założona w 2004 roku przez Filipa Domaszczyńskiego, Martę Nowosielską i Dorotę Sibińską. Specjalizuje się w projektowaniu obiekt ó w użyteczności publicznej, w tym żłobk ó w, przedszkoli i dom ó w pomocy.

W swoich realizacjach skupia się na potrzebach użytkownik ó w, dostępności oraz rozwiązaniach ograniczających wpływ budynk ó w na środowisko. Zaprojektowane przez pracownię Centrum Aktywnoś ci Mi ędzypokoleniowej w Warszawie otrzymało w 2025 roku Nagrodę Architektoniczną „Polityki”, nagrodę za dostępność w konkursie Nagroda Architektoniczna Prezydenta m.st. Warszawy oraz nagrodę PLGBC Green Building Awards w kategorii zr ó wnoważonego budynku sektora publicznego.

Do jej realizacji należy także warszawski Dom Matki Bożej Serdecznej dla os ó b w kryzysie bezdomności. W 2024 roku budynek nagrodzono w konkursie Nagroda Architektoniczna Prezydenta m.st. Warszawy w kategorii architektura mieszkaniowa oraz w konkursie Lider Dostępności. Pracownia została r ó wnież nominowana do europejskiej nagrody architektonicznej EUmies Awards 2026.

• Kategoria UPOWSZECHNIANIE KULTURY

Kino Żeglarz w Jastarni – kino studyjne tworzone przez trzy pokolenia rodziny Blindow: Urszulę, Dagmarę i Patrycję. Od 1991 roku pozostaje w rękach rodziny, kt ó ra rozwija je jako miejsce spotkań wokół filmu i lokalnej kultury.

Obok regularnych seans ó w organizuje festiwale, przeglądy, koncerty i wydarzenia specjalne. W programie znajdują się m.in. Dni Filmu Kaszubskiego oraz czwartkowe pokazy film ó w surferskich. Kino należy do Stowarzyszenia Kin Studyjnych i oferuje repertuar skierowany zar ó wno do mieszkańc ó w, jak i os ó b odwiedzających Półwysep Helski.

W 2024 roku kino uruchomiło drugą salę, Dolny Pokład, co umożliwiło przejście z działalności sezonowej na całoroczną. Rozw ó j kina obejmuje także modernizację wyposażenia i wprowadzenie projekcji cyfrowych przy zachowaniu charakteru historycznego miejsca.

• Kategoria KULTURA CYFROWA

Yaza Games – niezależne polskie studio gier, tw ó rca „Inkulinati” i „ Scriptorium: Master of Manuscripts ”. Czerpie inspirację ze średniowiecznych rękopis ó w, wykorzystując przedstawienia fantastycznych stworzeń i humorystyczne sceny zachowane na ich marginesach.

W strategicznej grze „Inkulinati” rysunki z manuskrypt ó w stają się bohaterami turowych potyczek. Gracze tworzą własne oddziały i wykorzystują właściwości poszczeg ó lnych postaci. Gra ukazała się na komputerach oraz konsolach Nintendo Switch, Xbox i PlayStation.

„ Scriptorium: Master of Manuscripts ” pozwala prowadzić warsztat średniowiecznego skryby, projektować i ilustrować rękopisy, ukł ada ć własne opowieści oraz realizować zam ó wienia. Prace studia łączą historyczną ikonografię z interaktywną rozrywką . Umo żliwiają odbiorcom poznawanie dawnych wyobrażeń, a także wykorzystywanie ich do tworzenia własnych ilustracji i historii.

• Kategoria SZTUKI WIZUALNE

Aneta Grzeszykowska – artystka wizualna pracująca z fotografią, filmem i rzeźbą. Absolwentka Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej tw ó rczości podejmuje tematy tożsamości, pamięci, cielesności i kulturowych r ó l kobiet.

W „Albumie” usunęła własną postać z rodzinnych fotografii, badając znaczenie obecności i nieobecności w zapisie prywatnej historii. W cyklu „ Negative Book ” eksperymentowała z relacją fotograficznego pozytywu i negatywu. „Mama” przedstawia jej c ó rkę bawiącą się realistyczną rzeźbą odwzorowującą głowę i tors artystki.

Jej prace prezentowano m.in. na wystawie głównej Biennale Sztuki w Wenecji w 2022 roku oraz na Triennale w Jokohamie w 2024 roku. Znajdują się w kolekcjach m.in. Centre Pompidou w Paryżu, Solomon R. Guggenheim Museum w Nowym Jorku i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

• Kategoria MECENAS KULTURY

Artur Dela - przedsiębiorca, kolekcjoner i mecenas sztuki, tw ó rca kolekcji dela.art oraz założyciel i przewodniczący rady związanej z nią fundacji. Angażuje się w udostępnianie sztuki, wspieranie instytucji kultury i rozw ó j prywatnego mecenatu.

Dzieła z jego kolekcji trafiają na wystawy w Polsce i za granicą, a część zbior ó w jest prezentowana w przestrzeniach biurowych Grupy Eneris. Wspiera inicjatywy muzealne i artystyczne. Przekazał pracę ze swojej kolekcji na aukcję charytatywną organizowaną na rzecz Muzeum Narodowego w Warszawie, kt ó rej celem było sfinansowanie kolekcji „ Autoportrety XXI ”.

Jest członkiem zarządu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych oraz inicjatorem i koordynatorem Forum Mecenas ó w Kultury. Forum łączy kolekcjoner ó w, przedsiębiorc ó w, filantrop ó w i przedstawicieli instytucji, kt ó rzy pracują nad warunkami rozwoju mecenatu oraz współpracy sektora prywatnego z kulturą.

Wymagania, które muszą spełnić kandydaci/kandydatki, to m.in:

• minimum 5-letni staż pracy w instytucjach kultury, organizacjach pozarządowych lub innych podmiotach działających w obszarze kultury;
• minimum 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym w jednostkach sektora finansów publicznych działających w obszarze kultury;
• wykształcenie wyższe magisterskie;
• znajomość języka angielskiego w stopniu umożliwiającym prowadzenie kontaktów służbowych w obszarze działalności instytucji, poświadczona certyfikatem lub oświadczeniem kandydata;
•  znajomość przepisów dotyczących funkcjonowania i finansowania instytucji kultury, w tym między innymi: ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, ustawy o finansach publicznych, Kodeksu Pracy, ustawy Prawo zamówień publicznych;
• wiedza z zakresu różnorodności językowej Polski, szczególnie o językach i odmianach językowych używanych współcześnie na terytorium Polski, w tym znajomość przepisów prawa wynikających z:

1. ustawy o języku polskim;
2. ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym;
3. ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się;
4. Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych;

Dodatkowo brane pod uwagę będą:

• doświadczenie w zarządzaniu zespołem liczącym co najmniej 12 osób;
• wykształcenie w jednej z dziedzin związanych z działalnością statutową Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej (ukończone studia kierunkowe np.: filologia polska i/lub obca, kulturoznawstwo, socjologia);
• wykształcenie w zakresie zarządzania (ukończone studia kierunkowe np.: zarządzanie, marketing, ekonomia, finanse, administracja, prawo);
• ukończone studia podyplomowe, certyfikowane szkolenia lub kursy z zakresu zarządzania zespołem/finansami/projektami lub inne dotyczące kierowania organizacją, w tym rozwiązywania konfliktów, komunikacji, wypracowywania kompromisów, przeciwdziałania mobbingowi, podejmowania decyzji i innych;
• wiedza i doświadczenie w pozyskiwaniu środków finansowych i budowaniu partnerstw strategicznych oraz umiejętność planowania działań w ramach budżetu; wiedza z zakresu programów kulturalnych UE;
• dorobek naukowy i/lub publicystyczny związany z działalnością statutową Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej;

Ogłoszenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej wraz z załącznikami znajduje się na stronie BIP MKiDN .

W konferencji prasowej, podsumowującej zakończenie I etapu inwestycji przy ulicy Grochowskiej i zapowiadającej otwarcie nowej siedziby orkiestry, uczestniczyli: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy oraz Janusz Marynowski, dyrektor Sinfonii Varsovii.

Sinfonia Varsovia jest jedną z najważniejszych i najwybitniejszych polskich orkiestr, która promuje muzykę polską i klasyczną nie tylko w Polsce, ale także na świecie. Bardzo się cieszę, że wspólnie z miastem możemy inwestować w jej przyszłość i że Sinfonia Varsovia w końcu będzie miała swój dom. To będzie miejsce znaczące nie tylko dla Warszawy, ale dla całej Polski – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas konferencji prasowej. – To także przykład bardzo dobrej współpracy pomiędzy rządem a samorządem. Jako Ministerstwo Kultury realizujemy obecnie blisko 100 inwestycji w infrastrukturę kultury, ale ta jest jedną z tych, na które szczególnie czekamy, ponieważ to miejsce będzie żyło dla lokalnej społeczności – obok wielkich koncertów będą odbywały się tutaj działania edukacyjne, także skierowane do najmłodszych. To będzie ważna przestrzeń muzyki, edukacji i kultury dla Warszawy i całej Polski – dodała.

Nowa siedziba – przestrzeń dla muzyki, edukacji i publiczności

Nowa siedziba Sinfonii Varsovii powstała w zabytkowym kompleksie dawnych budynków Instytutu Weterynaryjnego z przełomu XIX i XX wieku. Historyczne obiekty zostały poddane gruntownej rewitalizacji i przystosowane do współczesnych potrzeb jednej z najważniejszych polskich instytucji muzycznych.

W odnowionych budynkach znajdują się m.in.:

• kameralne sale koncertowe,
• sale prób,
• przestrzenie i pokoje edukacyjne,
• zaplecze administracyjne orkiestry,
• kawiarnia i restauracja.

Nowa siedziba pozwala Sinfonii Varsovii rozwijać działalność artystyczną we własnej przestrzeni, a jednocześnie wzmacnia jej funkcję edukacyjną i społeczną. Ma być miejscem dostępnym przez cały rok – nie tylko podczas koncertów, ale również podczas warsztatów, spotkań i innych wydarzeń kulturalnych.

Otwarcie zrewitalizowanych budynków jest pierwszym etapem rozwoju kompleksu przy Grochowskiej . Docelowo ma on stać się jednym z najważniejszych centrów życia muzycznego Warszawy, zapewniając orkiestrze warunki odpowiadające jej randze artystycznej i międzynarodowej pozycji.

„Sinfonia Varsovia – Nowe Otwarcie” – muzyczne święto na Grochowskiej

Otwarcie nowej siedziby rozpoczyna kolejny etap rozwoju Sinfonii Varsovii. Odrestaurowany kompleks przy ul. Grochowskiej 272 staje się nie tylko miejscem pracy orkiestry, ale również nową przestrzenią spotkań z muzyką i sztuką, otwartą dla mieszkańców Warszawy, artystów i publiczności.

Inauguracji siedziby towarzyszy festiwal „Sinfonia Varsovia – Nowe Otwarcie” , który odbędzie się w dniach 11–27 września 2026 r. W programie festiwalu znalazły się m.in.: koncerty symfoniczne i kameralne, recitale, muzyka klasyczna, współczesna i jazz, wydarzenia familijne, warsztaty i działania edukacyjne, wydarzenia dostępnościowe i przyjazne sensorycznie, wydarzenia skierowane do mieszkańców i lokalnej społeczności oraz wystawa „Polifonie”, przygotowana we współpracy z artystami różnych dziedzin.

Festiwal będzie również okazją do zaprezentowania publiczności możliwości nowej siedziby i szerokiego spektrum działalności Sinfonii Varsovii. Jego zwieńczeniem będą „Szalone Dni Muzyki”, które po latach obecności w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej przenoszą się do nowej siedziby Sinfonii Varsovii przy ul. Grochowskiej 272.

Sinfonia Varsovia – ponad 40 lat tradycji i nowe perspektywy rozwoju

Sinfonia Varsovia od ponad 40 lat należy do najważniejszych polskich zespołów symfonicznych. Powstała w 1984 r. w wyniku powiększenia Polskiej Orkiestry Kameralnej. W 2008 r. została samorządową instytucją kultury m.st. Warszawy.

Orkiestra prowadzi działalność artystyczną w kraju i za granicą, współpracując z wybitnymi dyrygentami i solistami. Ważną częścią jej działalności są również projekty edukacyjne, społeczne i dostępnościowe. Sinfonia Varsovia prowadzi m.in. Akademię Sinfonia Varsovia, przygotowującą młodych muzyków do pracy zawodowej, a także realizuje projekty umożliwiające kontakt z muzyką osobom, które mają utrudniony dostęp do oferty kulturalnej.

Od 1 kwietnia 2026 r. Sinfonia Varsovia jest współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz m.st. Warszawę . Zgodnie z umową o współprowadzeniu resort kultury przekazuje Orkiestrze dotację podmiotową na działalność bieżącą w wysokości nie mniejszej niż 2 mln zł rocznie. Dodatkowo Minister przekazał 180 mln zł z rezerwy celowej budżetu państwa na realizację inwestycji pn. „Modernizacja zabytkowych obiektów oraz budowa sali koncertowej przy ul. Grochowskiej na potrzeby Sinfonii Varsovii”.

Dowiedz się więcej:

» Odwiedź stronę Sinfonii Varsovii: https://www.sinfoniavarsovia.org/nowe-otwarcie/

W uroczystości odsłonięcia pomnika wzięli udział: Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Marian Leśny, prezes Zarządu Kopalni Soli „Wieliczka” S.A., pracownicy kopalni – obecni i emerytowani oraz przedstawiciele świata kultury i nauki, władz samorządowych i duchowieństwa.

Medale i odznaczenia dla zasłużonych

Powrót pomnika Górnika stał się okazją nie tylko do przypomnienia historii rzeźby, ale również do uhonorowania osób szczególnie zaangażowanych w ochronę polskiego dziedzictwa kulturowego i zachowanie wielickiej kopalni.

Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” uhonorowani zostali: Agnieszka Wolańska, Pełnomocnik Zarządu ds. historii i kultury, oraz Damian Konieczny, Dyrektor Wykonawczy Kopalni Soli „Wieliczka” S.A.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznała również odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” . Otrzymali je górnicy-rzeźbiarze: Michał Anioł, Jan Banaś, Marek Stachura i Marcin Piątek , a także nadsztygar górniczy Wiesław Wiewiórka.

Poznaj historię Górnika

Pomnik Górnika powstał w 1958 roku w pracowni prof. Jacka Pugeta (1904–1977), dziekana Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W pracach nad rzeźbą uczestniczyli jego studenci oraz wielicki górnik Zdzisław Węglarski, który służył artystom swoją wiedzą i doświadczeniem, m.in. przy doborze proporcji postaci oraz wyborze miejsca jej ustawienia.

Figura przedstawia górnika w charakterystycznym stroju, w hełmie, z lampą i narzędziem pracy. Powstała w okresie, gdy w sztuce dominował realizm socjalistyczny, łącząc monumentalną formę z przedstawieniem codzienności ludzi zatrudnionych pod ziemią.

Przez blisko pół wieku Górnik stał przed Szybem Daniłowicza i na trwałe wpisał się w krajobraz miasta. Dla kolejnych pokoleń mieszkańców i turystów stał się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów Wieliczki.

W 2006 roku pomnik został zdemontowany i usunięty sprzed Szybu Daniłowicza. Przez kolejne lata znajdował się na terenie zamkniętym kopalni, w cieniu Szybu św. Kingi, by po blisko dwóch dekadach, powrócić na swoje pierwotne miejsce.

Dziś pomnik Górnika jest czymś więcej niż charakterystycznym punktem przestrzeni przed Szybem Daniłowicza. To symbol górniczego charakteru Wieliczki i przypomnienie, że wielickie podziemia są dziełem wielu pokoleń ludzi pracujących pod ziemią. Ich zachowanie i udostępnianie kolejnym pokoleniom wymaga wiedzy, doświadczenia oraz codziennej pracy współczesnych górników i pracowników kopalni.

Konkurs „Wydarzenie Historyczne Roku” ma na celu uhonorowanie organizatorów, twórców oraz inicjatorów najciekawszych przedsięwzięć historycznych minionego roku, promujących historię i kulturę Polski w kraju oraz za granicą.

W gali finałowej plebiscytu w Muzeum Historii Polski wziął udział Sławomir Rogowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który wręczył nagrodę w kategorii „Wystawa”.

W tegorocznej edycji do konkursu zgłosiło się 250 projektów z Polski i zagranicy . 15 finalistów wyłoniło jury w składzie: prof. Jolanta Choińska-Mika (UW, członek Rady Muzeum Historii Polski) - przewodnicząca, Wojciech Duch (historia.org.pl), Mariusz Cieślik (dziennikarz, prozaik, scenarzysta), dr Marek Mutor (Zakład Narodowy im. Ossolińskich), Rafał Rogulski (dyrektor Europejskiej Sieci „Pamięć i Solidarność”) oraz Gabriela Sierocińska-Dec (zastępca Dyrektora ds. Partycypacji w Muzeum Historii Polski).

Zwycięzcy w trzech głównych kategoriach – „Wydarzenie”, „Wystawa” i „Edukacja” – zostali wybrani w głosowaniu internetowym . W głosowaniu publiczności, które trwało do 10 sierpnia br., oddano łącznie 18 858 głosów.

Poznaj zwycięzców

Kategoria „Wydarzenie” – „Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii” w Miejskim Ośrodku Kultury w Gnieźnie

To projekt, który był częścią obchodów 1000. rocznicy królewskich koronacji. W jego ramach odbyły się m.in. weekend z rękodziełem, obejmujący 12 warsztatów inspirowanych technikami średniowiecznymi, „Średniowieczny weekend tańca” na gnieźnieńskim rynku oraz wydarzenie dla dzieci z interaktywną średniowieczną wioską, w której najmłodsi mogli poznać świat rycerzy, rzemieślników i mieszczan.

Kategoria „Wystawa” – wystawa „Magiczny Dywan. Podróże w czasie” w Poznańskim Centrum Dziedzictwa

Wystawa, skierowana do rodzin z dziećmi w wieku 3-9 lat, przybliżała zwiedzającym historię, kulturę i przyrodę Ostrowa Tumskiego w Poznaniu. Jej motywem przewodnim była podróż na magicznym dywanie, który pozwalał przenosić się w czasie. Zwiedzający mogli odwiedzić m.in. średniowieczny gród Mieszka I i Dobrawy, poznać przyrodę Cybiny oraz zajrzeć do poznańskiej katedry. Wystawa powstała na podstawie ilustrowanej książki dla dzieci „Magiczny dywan. Opowieści z Ostrowa Tumskiego”.

Kategoria „Edukacja” – projekt „Szlak Piastowski z klocków LEGO” Klastra Turystycznego Szlak Piastowski i Brzeskiego Centrum Kultury i Historii „Wahadło”

Celem projektu jest popularyzacja wiedzy o początkach państwa polskiego i dziedzictwie dynastii Piastów za pomocą klocków LEGO. Mobilna wystawa odwiedziła 19 miejscowości na Szlaku Piastowskim, prezentując makiety obiektów historycznych, m.in. Ostrowa Lednickiego i katedry gnieźnieńskiej z XI wieku. Wystawie towarzyszyły plansze edukacyjne oraz warsztaty, podczas których uczestnicy budowali królewskie insygnia – korony, berła, jabłka i pierścienie.

Nagroda Specjalna Muzeum Historii Polski – wystawa stała „DNA Wałcza” w Muzeum Ziemi Wałeckiej

Wystawa opowiada o powojennej historii ziemi wałeckiej i jej mieszkańców, którzy po II wojnie światowej przybyli tu z różnych stron i z różnych powodów. Wśród nich byli m.in. repatrianci z Kresów Wschodnich, sybiracy, żołnierze powracający z frontów, byli więźniowie obozów oraz osoby przesiedlone w ramach akcji „Wisła”. Materiał do wystawy powstał m.in. dzięki spotkaniom z mieszkańcami powiatu wałeckiego i ich potomkami. Zgromadzono prawie 2 000 eksponatów oraz kilkadziesiąt godzin nagrań wywiadów. Na ich podstawie przygotowano wystawę składającą się z ośmiu modułów, której towarzyszą działania wydawnicze, kuratorskie, edukacyjne i społeczne.

Nagroda Jury – projekt „4 x Nowoczesność” w Muzeum Narodowym w Krakowie

Realizowany w latach 2020–2025 projekt, który obejmował cztery wystawy poświęcone polskiej nowoczesności: „Polskie style narodowe 1890–1918”, „Nowy początek. Modernizm w II RP”, „Nowoczesność reglamentowana. Modernizm w PRL” oraz „Transformacje. Nowoczesność w III RP”. Wystawom towarzyszyły katalogi, sesje naukowe z udziałem badaczy z Polski i zagranicy, kwerendy, działania konserwatorskie oraz programy edukacyjne i promocyjne. Projekt podejmował pytanie o to, jak w polskiej sztuce, designie i architekturze XX i XXI wieku interpretowano nowoczesność.

„Wydarzenie Historyczne Roku”

Plebiscyt jest wspólnym świętem polskiej historii, które z roku na rok gromadzi coraz więcej uczestników i sympatyków. Od początku istnienia zgłosiło się do niego ponad 2 000 projektów, na które zagłosowało ponad 50 tys. internautów.

Do konkursu zgłaszane są wydarzenia związane z szeroko rozumianą historią Polski: wystawy, portale internetowe, odkrycia archeologiczne, konferencje i sympozja, filmy, gry, książki, audiobooki, konkursy, innowacyjne przedsięwzięcia edukacyjne czy nowe placówki działające na rzecz historii i kultury.

Konkurs składa się z dwóch etapów . W I etapie osoby prywatne i instytucje mają prawo do zgłoszenia maksymalnie trzech wydarzeń (po jednym z każdej kategorii) za pomocą formularza internetowego. Następnie Jury, złożone z przedstawicieli organizatorów oraz ludzi nauki i kultury, wybiera po pięć projektów w każdej z trzech głównych kategorii „Wydarzenie”, „Wystawa” i „Edukacja”. Ostateczną decyzję, które projekty wygrywają, podejmują w II etapie konkursu internauci w drodze ogólnodostępnego głosowania.

W 2026 roku plebiscyt zorganizowało Muzeum Historii Polski we współpracy z portalem historia.org.pl oraz Narodowym Instytutem Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” . Patronat honorowy nad plebiscytem objęła Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego . Autorem statuetek jest Maciej Zychowicz , a plakat tegorocznej edycji zaprojektował Ryszard Kajzer (Zerkaj Studio).

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Muzeum Historii Polski w Warszawie: https://muzhp.pl/

Podczas pobytu we Francji ministra Marta Cienkowska spotkała się również z ministrą kultury Francji Catherine Pégard, z którą omówiła m.in. kwestie związane z organizacją sezonu kulturalnego Polska-Francja 2027.

Szczyt Lumière – o przyszłości kina i obrazu ruchomego

Lumière Summit to międzynarodowe spotkanie poświęcone przyszłości sektora audiowizualnego – od produkcji filmowej i telewizyjnej, przez kino i streaming, po gry oraz nowe technologie związane z obrazem ruchomym. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele państw i instytucji publicznych, twórcy, producenci, nadawcy, platformy cyfrowe, przedstawiciele sektora technologicznego oraz organizacji związanych z kulturą i przemysłem audiowizualnym m.in. z Polski, Francji, Kanady, Finlandii, Grecji, Indonezji, Włoch, Nigerii, Senegalu, Wielkiej Brytanii, Ukrainy, Indii, Maroka, Węgier, RPA, Wybrzeża Kości Słoniowej oraz Quebecu.

Tegoroczna edycja poświęcona była na przemianom, które w najbliższych latach będą wpływać na sposób tworzenia, finansowania, dystrybucji i odbioru treści audiowizualnych. Jednym z najważniejszych wyzwań jest rozwój sztucznej inteligencji i innych nowych technologii, które zmieniają proces twórczy, modele biznesowe oraz sposób docierania dzieł do odbiorców.

Dyskusja skupiła się także wokół rosnącej roli platform cyfrowych i konkurencji o uwagę widza, a w konsekwencji potrzeby wypracowania nowych modeli finansowania, produkcji i dystrybucji filmów.

Szczególne miejsce w debacie zajęła przyszłość kina jako miejsca spotkania twórców i widowni . Uczestnicy szczytu rozmawiali o tym, jak zapewnić ambitnym i różnorodnym dziełom realną widoczność oraz dostęp do publiczności, a także jak wzmacniać niezależne kina i lokalną infrastrukturę filmową.

Uczestnicy szczytu przyjęli Deklarację z Lumière dotyczącą przyszłości kina i obrazu ruchomego i podkreślającą znaczenie publicznego wsparcia dla twórczości filmowej, ochrony różnorodności dzieł oraz ekonomicznej roli sektora audiowizualnego. Dokument zwraca również uwagę na konieczność zapewnienia filmom realnej widoczności i dostępu do publiczności oraz znaczenie kin i lokalnej infrastruktury filmowej.

Polska i Francja – współpraca w dziedzinie kultury

Podczas pobytu w Nicei ministra Marta Cienkowska spotkała się z ministrą kultury Francji Catherine Pégard. Rozmowa dotyczyła przyszłości europejskiej kinematografii, wpływu cyfryzacji i sztucznej inteligencji na sektor audiowizualny, ochrony praw twórców i dziedzictwa filmowego oraz współpracy Polski i Francji w ramach europejskiej polityki kulturalnej. Ministry omówiły również organizację sezonu kulturalnego Polska-Francja 2027 , który stworzy przestrzeń do prezentacji polskiej kultury we Francji oraz budowania trwałych relacji między instytucjami i twórcami obu krajów.

Polska chce aktywnie uczestniczyć w europejskiej debacie o przyszłości kina i współtworzyć rozwiązania odpowiadające na wyzwania stojące przed sektorem audiowizualnym. Rozwój nowych technologii powinien oznaczać zarówno nowe możliwości dla twórców, rozwój międzynarodowej współpracy i koprodukcji, jak i szerszy dostęp publiczności do wartościowych i różnorodnych treści.

W śniadaniu prasowym zapowiadającym wydarzenie, które odbyło się 8 września br. w warszawskim Kinie Iluzjon, wziął udział Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Już nie tygodnie, tylko dni dzielą nas od 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. To kolejna okazja, by nie tylko zobaczyć najlepsze polskie filmy, ale też rozmawiać o polskim kinie w gronie twórców, ekspertów i przede wszystkim widzów. Cieszy mnie, że połowa z 24 filmów zakwalifikowanych do Konkursu Głównego to debiuty, a aż 11 z nich wyreżyserowały kobiety. To pokazuje, jak ważne jest wspieranie talentów i tworzenie warunków dla rozwoju polskiego sektora audiowizualnego – mówił wiceminister Maciej Wróbel podczas śniadania prasowego. – Dla resortu kultury polski film to nie tylko kultura, ale także ważna część gospodarki i jedno z jej kół zamachowych. Dlatego konsekwentnie tworzymy warunki dla rozwoju produkcji audiowizualnej, wzmacniania polskiej kinematografii i jej obecności na rynku międzynarodowym – dodał.

W śniadaniu prasowym wzięli również udział: Robert Piaskowski , dyrektor Narodowego Centrum Kultury, Tomasz Kolankiewicz , dyrektor Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, Anna Czarkowska , kierowniczka Działu Komunikacji Medialnej Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Grzegorz Łoszewski , prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich, Arkadiusz Pawlik , dyrektor Agencji Kreacji Filmu i Serialu TVP S.A., Agata Kozierańska-Burda , dyrektorka Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz Joanna Łapińska , dyrektorka artystyczna Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Poznaj filmy zakwalifikowane do Konkursu Głównego 51. FPFF

W Konkursie Głównym znalazło się 16 filmów, które będą rywalizować o statuetkę „Złotych” i „Srebrnych Lwów” oraz nagrody indywidualne. Wśród nich jest 5 pełnometrażowych debiutów reżyserskich:

1. „Czas, który nie nadszedł” , reżyseria: Julia Rogowska, scenariusz: Małgorzata Piłacińska, producentka: Krystyna Kantor;
2. „Dobry chłopiec” , reżyseria: Jan Komasa, scenariusz: Bartek Bartosik, Naqqash Khalid, producenci: Ewa Piaskowska, Jerzy Skolimowski;
3. „Dziki, dziki wschód” , reżyseria: Jan Holoubek, scenariusz: Aleksandra Takuska, producentki: Klaudia Śmieja-Rostworowska, Bogna Szewczyk-Skupień;
4. „EXOTIC” , reżyseria i scenariusz: Sonja Orlewicz-Zakrzewska, producentki: Magdalena Sztorc, Anna Zajączkowska;
5. „Fluidy” , reżyseria: Maria Wider, scenariusz: Maria Wider, Magdalena Kućka, Aleksandra Arent, producenci: Jerzy Kapuściński, Magdalena Tomanek, Katarzyna Malinowska;
6. „Hot Spot” , reżyseria: Agnieszka Smoczyńska, scenariusz: Robert Bolesto, producenci: Klaudia Śmieja-Rostworowska, Bogna Szewczyk-Skupień, Gregory Jankilevitsch;
7. „Kobieta stanu wolnego” , reżyseria i scenariusz: Eliza Godlewska, Alan Ruczyński, producenci: Kamil Janik, Patrycja Strzyżewska;
8. „Mniej obcy” , reżyseria: Kristoffer Rus, scenariusz: Wiktor Piątkowski, Joanna Kozłowska, producenci: Kristoffer Rus, Akos Erdos, Mikołaj Wit, Dariusz Goczał;
9. „Nasza rewolucja” , reżyseria: Piotr Domalewski, producent: Robert Kijak;
10. „Ojczyzna” , reżyseria: Paweł Pawlikowski, scenariusz: Paweł Pawlikowski, Henk Handloegten, producentka: Ewa Puszczyńska;
11. „Pojedynek” , reżyseria: Łukasz Palkowski, scenariusz: Dżamila Ankiewicz, Agatha Dominik, Robert Gliński, producent: Marek Nowowiejski;
12. „Powiedz mi, co czujesz” , reżyseria: Łukasz Ronduda, scenariusz: Łukasz Ronduda, Agata K. Koschmieder, producentka: Natalia Grzegorzek;
13. „Przez ścianę” , reżyseria i scenariusz: Maciej Sobieszczański, producenci: Zbigniew Domagalski, Agnieszka Będkowska;
14. „Syrenka Picassa” , reżyseria: Janusz Zaorski, scenariusz: Roman Jarosz, producent: Dariusz Głowala;
15. „Violetta Villas” , reżyseria: Karolina Bielawska, scenariusz: Karolina Bielawska, Małgorzata Gospodarek, producenci: Mariusz Włodarski, Agnieszka Wasiak;
16. „Zima pod znakiem wrony” , reżyseria: Kasia Adamik, scenariusz: Sandra Buchta, Kasia Adamik, Lucinda Coxon, producenci: Olga Chajdas, Stanisław Dziedzic.

Wyboru filmów dokonali: dyrektorka artystyczna festiwalu Joanna Łapińska przy wsparciu Zespołu Selekcyjnego w składzie: Leszek Dawid, Mara Tamkovich i Marta Minorowicz oraz Komitetu Organizacyjnego.

Kto wybierze laureatów 51. FPFF w Gdyni?

Podczas śniadania prasowego ogłoszone zostały składy jury poszczególnych konkursów.

• Jury Konkursu Głównego: Krzysztof Zanussi (reżyser) – przewodniczący, Przemysław Chruścielewski (scenarzysta), Jagna Dobesz (scenografka), Małgorzata Hajewska-Krzysztofik (aktorka), Mikołaj Trzaska (kompozytor), Marcin Wierzchosławski (producent), Ita Zbroniec-Zajt (opertorka)

• Jury Konkursu Perspektywy: Dorota Kędzierzawska (reżyserka) – przewodnicząca, Elwira Pluta (scenografka), Jacek Poniedziałek (aktor)

• Jury Nagrody za debiut reżyserski lub drugi film (sekcja międzykonkursowa): Sławomir Fabicki (reżyser) – przewodniczący, Magdalena Piekorz (reżyserka), Wojciech Staroń (opertor)

• Jury Konkursu Filmów Krótkometrażowych: Ewa Braun (kostiumografka) – przewodnicząca, Bartosz M. Kowalski (reżyser), Joanna Szymańska (producentka)

Co jeszcze znalazło się w programie Festiwalu w Gdyni?

51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Teatrze Muzycznym w Gdyni otworzy film „Dziki, dziki wschód” w reżyserii Jana Holoubka.

Do Konkursu Filmów Krótkometrażowych zakwalifikowało się 28 filmów , wyprodukowanych przez szkoły i studia filmowe oraz firmy produkcyjne. Wyboru filmów dokonała dyrektorka artystyczna festiwalu Joanna Łapińska, przy wsparciu reżysera Łukasza Grzegorzka oraz dziennikarki i krytyczki filmowej Joanny Najbor.

» Lista filmów zakwalifikowanych do Konkursu Filmów Krótkometrażowych https://festiwalgdynia.pl/aktualnosci/filmy-konkursowe-51-festiwalu-polskich-filmow-fabularnych-w-gdyni

W Konkursie Perspektywy znalazło się 8 filmów . Wśród nich jest 7 pełnometrażowych debiutów reżyserskich. Filmy te będą ubiegały się o statuetkę „Szafirowych Lwów” i nagrodę finansową w wysokości 50 000 zł. Jury Konkursu wybierze także laureata lub laureatkę nagrody za wyjątkowy wkład artystyczny w powstanie filmu. Dodatkowo filmy z Konkursu Perspektywy rywalizują o nagrodę za debiut reżyserski lub drugi film oraz „Złoty Pazur”.

» Lista filmów zakwalifikowanych do Konkursu Perspektywy https://festiwalgdynia.pl/aktualnosci/konkurs-perspektywy-51-festiwalu-polskich-filmow-fabularnych-w-gdyni

W programie 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych znalazły się także pokazy specjalne (m.in. „Dokument w Gdyni”), sekcje (m.in. „Portrety”, „Polonica” i „Gdynia Dzieciom”) oraz nagroda „Złote Lwiątka im. Janusza Korczaka” .

Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

Festiwal Polskich Filmów Fabularnych to jedno z najstarszych wydarzeń filmowych w Europie, promujące polską kinematografię. Istnieje od 1974 roku. Do 1986 roku FPFF był organizowany w Gdańsku, następnie jego siedzibą stała się Gdynia, a centrum festiwalowym – Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej.

Program wydarzenia obejmuje trzy konkursy: Konkurs Główny, Konkurs Filmów Krótkometrażowych oraz Konkurs Perspektywy, a także bogaty wybór sekcji pozakonkursowych i wydarzeń towarzyszących. O „Złote” i „Srebrne Lwy” oraz liczne nagrody indywidualne rywalizują zarówno debiutanci i twórcy premierowych produkcji, jak i autorzy filmów nagradzanych już na festiwalach międzynarodowych. Podczas Festiwalu przyznawana jest także nagroda za całokształt twórczości – „Platynowe Lwy”.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Festiwalu: https://festiwalgdynia.pl/

Nowe projekty, realizowane przez Narodowe Centrum Kultury Filmowej w Łodzi, przedstawili podczas konferencji prasowej w EC1: Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie kultury i Dziedzictwa Narodowego, Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi, Małgorzata Moskwa-Wodnicka, wiceprezydent Łodzi, Monika Głowacka, zastępczyni dyrektora EC1 ds. Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi.

Budowanie odporności państwa, budowanie odporności obywatela to działanie wielopłaszczyznowe. Z jednej strony państwo generuje ogromne środki na obronność, czyli na budowanie odporności militarnej naszego kraju na ewentualne zagrożenie, z drugiej strony musimy przygotowywać także naszych obywateli na dezinformację, na walkę z fake newsami. Dlatego wprowadzamy do szkół podstawowych od czwartej do ósmej klasy nowy moduł zatytułowany edukacja medialna, by najmłodsi mogli dowiedzieć się, jak wygląda dezinformacja, jak wygląda jej tworzenie, jak wyglądają fake newsy. Niezwykle istotnym elementem w tej nauce jest kino, ponieważ obraz może być nie tylko zmodyfikowany, ale także odpowiednio skomentowany i przedstawiony w najrozmaitszy sposób. Dlatego tak ważne jest, aby tłumaczyć najmłodszym, jakie zagrożenia czyhają na nich między innymi w internecie i w social mediach – mówił wiceminister Maciej Wróbel podczas konferencji. – Europejskie Centrum Kultury Filmowej pełni dziś niewątpliwie wyjątkową rolę jako centrum walki z dezinformacją i centrum historii polskiego kina, sprawiając, że Łódź jest niezwykle ważnym i cennym miejscem na mapie naszego kraju – dodał.

„What the FEJK”, czyli jak rozpoznać dezinformację

Projekt „What the FEJK” powstał w odpowiedzi na coraz większą skalę dezinformacji oraz szybki rozwój technologii umożliwiających tworzenie i przekształcanie treści audiowizualnych. Jest skierowany do uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych.

Podstawą programu jest nauka poprzez doświadczenie – uczniowie analizują materiały, tworzą kontrolowane przykłady manipulacji, porównują wersje, weryfikują źródła i wspólnie demaskują zastosowane techniki, omawiając także etyczne konsekwencje używanych narzędzi.

Program obejmuje trzy formaty: What the FEJK TALKS – prelekcję i projekcję filmu; What the FEJK CLASS – zajęcia na wystawie „Kino Polonia” poświęcone propagandzie, cenzurze i manipulacji w historii polskiego kina, oraz What the FEJK LAB – praktyczne warsztaty w studiach NCKF, rozwijane w kolejnym etapie także o Studio Postprodukcji AI.

Program rozpocznie się 17 września 2026 roku i będzie rozwijany do 2028 roku. Oprócz zajęć stacjonarnych obejmie współpracę ze szkołami z całej Polski, stronę wtfejk.pl jako cyfrowe zaplecze edukacyjne oraz wydarzenia eksperckie, wzmacniając pozycję NCKF jako ogólnopolskiego centrum kompetencji filmowych i medialnych.

„Mechaniczne Oko” – historia narzędzi i technologii audiowizualnych

„Mechaniczne Oko” to nowa, wielka i interaktywna wystawa stała, która powstaje w Narodowym Centrum Kultury Filmowej w EC1 Łódź, będąca dopełnieniem dwóch istniejących wystaw stałych NCKF. Wystawa „Kino Polonia” opowiada historię polskiej kinematografii, „Materia Kina” pokazuje, jak powstaje film, a „Mechaniczne Oko” dołoży do tego trzeci wymiar – historię narzędzi i technologii, które pozwalały obraz rejestrować, przetwarzać i wyświetlać. Razem stworzą opowieść o kinie jako kulturze, procesie twórczym i technologii.

Wystawa opowie o historii technologii audiowizualnych w odwróconej chronologii – od współczesnego świata cyfrowego, przez VHS i kamery filmowe, aż po wczesną fotografię, latarnie magiczne i zabawki optyczne. Jej celem jest rozszerzenie wiedzy o audiowizualności, podkreślenie roli technologii oraz jej wpływu na nasze życie i percepcję świata.

Wystawa połączy oryginalne eksponaty ze zbiorów NCKF z instalacjami i interaktywnymi stanowiskami, dzięki którym zwiedzający będą mogli samodzielnie doświadczać zasad działania technik audiowizualnych. To jedyny w swoim rodzaju projekt ze względu na skalę połączenia dziedzictwa filmowego z nowoczesnymi środkami ekspozycyjnymi.

Za unikatowy charakter wystawy odpowiada nie tylko jej tematyka, ale i strona estetyczna. „Mechaniczne oko” będzie utrzymane w stylu steampunkowym, łączącym nostalgię za „wiekiem pary”, epoką postępu technicznego a futurystycznym spojrzeniem w przyszłość.

Całkowita wartość projektu to ponad 46 milionów złotych, z czego prawie 29,5 miliona dofinansowano z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu FEnIKS. Wkład własny zapewnia Miasto Łódź. Inwestycja obejmuje nie tylko samą ekspozycję, lecz także stworzenie nowoczesnych sal warsztatowych, stref online oraz pełne dostosowanie obiektu do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Obecnie projekt przechodzi z etapu prac przygotowawczych i budowlanych do fazy realizacji aranżacji ekspozycji, za którą odpowiedzialna będzie firma New Amsterdam. Termin realizacji projektu jest planowany na 2027 rok.

Dowiedz się więcej

» What the FEJK – nowy ogólnopolski program edukacji medialnej i walki z dezinformacją

» Narodowe Centrum Kultury Filmowej w Łodzi: https://ec1lodz.pl/narodowe-centrum-kultury-filmowej/

Centralnym wydarzeniem ogólnopolskiej akcji będzie finał o godz. 12.00 na Skwerze Adama Mickiewicza przy Krakowskim Przedmieściu z udziałem Pary Prezydenckiej. Do 22 września br. przed Kordegardą, galerią Narodowego Centrum Kultury, można oglądać plenerową wystawę „Dziady na polskiej scenie”, prezentującą niemal dwieście lat teatralnych inscenizacji jednego z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu.

„Dziady” Adama Mickiewicza

Tegoroczna lektura Narodowego Czytania obejmuje przede wszystkim dwie najważniejsze części dramatu – część II i III . Powstawały one w różnych miejscach i okresach życia Adama Mickiewicza. Część II została napisana w Kownie i wydana w 1823 roku w Wilnie, natomiast część III powstała w Dreźnie i ukazała się drukiem w 1832 roku w Paryżu. Połączone wspólnym zamysłem tworzą monumentalną całość, należącą do najważniejszych osiągnięć polskiego i europejskiego romantyzmu.

W II części „Dziadów” Mickiewicz sięga do tradycji ludowej i obrzędu przywoływania duchów zmarłych. Pod przewodnictwem Guślarza uczestnicy obrzędu próbują nawiązać kontakt ze światem pozaziemskim, a pojawiające się zjawy przynoszą kolejne lekcje dotyczące ludzkiego życia, cierpienia, winy i odpowiedzialności. Proste, a zarazem uniwersalne prawdy moralne stają się podstawą jednego z najbardziej rozpoznawalnych obrazów polskiego romantyzmu.

W III części „Dziadów” Mickiewicz przedstawia losy młodych Polaków prześladowanych przez władze carskie, wykorzystując doświadczenia filomatów i filaretów. Historia jednostki zostaje tu związana z historią narodu, a dramat osobisty bohaterów staje się częścią opowieści o walce o wolność i cenie, jaką płaci się za przekonania.

„Dziady” wielokrotnie powracały na polskie sceny. Jedna z najważniejszych inscenizacji dzieła została stworzona w 1901 roku przez Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Miejskim w Krakowie. Szczególne miejsce w historii polskiej kultury zajmuje również przedstawienie „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka, wystawione w Teatrze Narodowym w Warszawie w 1967 roku.

Narodowe Czytanie

Narodowe Czytanie to coroczna akcja wspólnego czytania, do której przyłączyć się mogą wszystkie chętne osoby, placówki edukacyjne i kulturalne oraz instytucje publiczne i społeczne w kraju i za granicą. Celem akcji jest promocja czytelnictwa, propagowanie dzieł polskiej literatury oraz wzmacnianie kulturowej i narodowej wspólnoty Polaków.

Akcja została zainicjowana w 2012 roku. Pierwszą wspólnie czytaną lekturą był „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Podczas następnych edycji przeczytano kolejno: dzieła Aleksandra Fredry (2013 r.), „Trylogię” Henryka Sienkiewicza (2014 r.), „Lalkę” Bolesława Prusa (2015 r.), „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza (2016 r.), „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (2017 r.), „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego (2018 r.), zbiór 8 nowel autorstwa Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Brunona Schulza, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Żeromskiego, Henryka Sienkiewicza i Henryka Rzewuskiego (2019 r.), „Balladynę” Juliusza Słowackiego (2020 r.), „Moralność Pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej (2021 r.), „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza (2022r.), „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej (2023 r.), „Kordiana” Juliusza Słowackiego (2024 r.) oraz poezje Jana Kochanowskiego (2025 r.)

Dowiedz się więcej

» „Dziady na polskiej scenie” - wystawa plenerowa przed Galerią Kordegarda: https://nck.pl/kordegarda/aktualnosci-/-dziady-na-polskiej-scenie-wystawa-plenerowa-przed-galeria-kordegarda