Najważniejsze informacje

• Projekt wprowadza możliwość skutecznego zaskarżania programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych.
• Zmiana ustawy stanowi też odpowiedź na postulaty urzędów marszałkowskich, które wskazują na potrzebę skoncentrowania się na realizacji obowiązujących programów ochrony powietrza, bez konieczności opracowywania nowych dokumentów.
• Projekt wprowadza przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby – wzmocnić je.

Ustawa wprowadza większy wpływ obywateli na programy ochrony powietrza oraz możliwość uproszczonej aktualizacji obecnych programów ochrony powietrza przez samorządy województw. Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych są przygotowywane w sytuacji, gdy w danym regionie stwierdza się przekroczenia norm jakości powietrza. Jakość tych programów ma bezpośrednie znaczenie dla zdrowia i życia mieszkańców.

Nowelizacja daje społeczności lokalnej realne narzędzia do kwestionowania zarówno uchwał sejmiku województwa, jak i zaniechania ich podjęcia, co wzmacnia przejrzystość i odpowiedzialność władz regionalnych.  Dotychczas sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli wykazać, że działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich konkretnej sytuacji prawnej. Projekt ma usunąć tę barierę i wzmocnić społeczną kontrolę nad działaniami władz w obszarze jakości powietrza.

Projekt wprowadza przy tym dodatkowe wymogi wobec firm i organizacji, aby zapobiec nadużyciom polegającym na zakładaniu podmiotów wyłącznie w celu składania skarg. Zmiany te dostosowują polskie przepisy do standardów Unii Europejskiej i wzmacniają system ochrony środowiska.

Projekt przewiduje również przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby - je wzmocnić.

Najważniejsze informacje

• Przepisy poprawiają warunki konkurencji poprzez likwidację premiującego największych europejskich przewoźników bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji.
• Nowelizowane przepisy wprowadzają w okresie do 2030 r. bezpłatny przydział uprawnień do emisji z tytułu korzystania z tzw. kwalifikujących się paliw lotniczych. Zmiany zwiększą przejrzystość systemu, będą wspierać rozwijających się przewoźników o niższych historycznych emisjach.
• Projekt dostosowuje przepisy do aktualnych wymogów unijnych, w zakresie certyfikacji biomasy, biopaliw i biopłynów oraz paliw alternatywnych.

Zmiany wyrównają konkurencyjność pomiędzy europejskimi liniami lotniczymi. Przewoźnicy lotniczy korzystali z puli bezpłatnych uprawnień obliczanych z uwzględnieniem historycznych danych. Taki system premiował największych europejskich przewoźników, którzy od lat mieli ugruntowana siatkę połączeń lotniczych. Likwidacja bezpłatnego przydziału będzie korzystna dla mniejszych i średnich linii lotniczych z takich krajów jak Polska, które w ostatnich latach notują dynamiczny rozwój.

Projektowane regulacje przyczynią się do ograniczania emisji gazów cieplarnianych z paliw kopalnych w sektorze transportu lotniczego.

Operatorzy statków powietrznych otrzymają przydział bezpłatnych uprawnień do emisji tylko w związku z wykorzystaniem do 2030 r. paliw zrównoważonych. Rozwiązanie to będzie stymulowało zwiększenie udziału paliw zrównoważonych w lotnictwie.

Projekt dostosowuje przepisy do aktualnych wymogów unijnych, w zakresie certyfikacji biomasy, biopaliw i biopłynów oraz paliw alternatywnych. Operatorzy lotniczy będą zobowiązani do monitorowania, raportowania, weryfikacji innych emisji niż CO2 (tlenków azotu (NOx), cząsteczek sadzy utlenionych związków siarki (SOx), pary wodnej (H2O), w tym smug kondensacyjnych, a także do monitorowania, raportowania i kompensacji emisji objętych mechanizmem CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation).

Projektowane zmiany zwiększą przejrzystość systemu, będą wspierać rozwijających się przewoźników o niższych historycznych emisjach.

Najważniejsze informacje:

• Projekt upraszcza przepisy dotyczące pozwoleń zintegrowanych i ogranicza liczbę obciążeń administracyjnych.
• Urzędy zostaną zwolnione z obowiązku dodatkowej analizy warunków pozwoleń zintegrowanych po publikacji nowych konkluzji BAT (unijnych standardów ochrony środowiska dla przemysłu), gdyż taka analiza przeprowadzana jest i tak na etapie rozpatrywania wniosku o wydanie lub zmianę pozwolenia zintegrowanego.
• Wydawanie pozwoleń dla kluczowych inwestycji energetycznych przejmą wyspecjalizowane organy lokalne i regionalne.
• Wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska zyskają możliwość prowadzenia kontroli także na terenie polskich obszarów morskich.
• Kontrolowane podmioty otrzymają więcej czasu na zapoznanie się z protokołem kontroli i możliwość zgłoszenie uwag przed zakończeniem postępowania.

Szybsze wdrażanie unijnych standardów

Jednym z najważniejszych rozwiązań jest rezygnacja z obowiązku ponownego analizowania przez urząd warunków pozwolenia zintegrowanego po opublikowaniu przez Komisję Europejską nowych konkluzji BAT, czyli unijnych wymagań wskazujących najlepsze dostępne techniki m.in. w zakresie ograniczania emisji i zużycia energii oraz związane z nimi poziomy emisji i obowiązki dotyczące monitorowania. Zamiast tego urząd w ciągu 60 dni poinformuje przedsiębiorcę o nowych wymaganiach i wezwie go do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia albo przedstawienie analizy potwierdzającej, że dostosowanie instalacji nie jest konieczne. Przyspieszy to proces uzyskiwania decyzji administracyjnych, dając prowadzącym instalację więcej czasu na faktyczne dostosowanie jej.

Sprawniejsze procedury dla energetyki i lepsza kontrola na morzu

Projekt przywraca właściwość wyspecjalizowanych organów ochrony środowiska do wydawania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji towarzyszących obiektom energetyki jądrowej oraz instalacji do regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (LNG). Zadania te, tak jak w przypadku pozostałych branż przemysłowych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego,  bedzie realizował starosta, marszałek województwa albo regionalny dyrektor ochrony środowiska. Nowe przepisy doprecyzują także kompetencje wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska, którzy będą mogli prowadzić kontrole również na polskich obszarach morskich. Jednocześnie uregulowany zostanie podział właściwości Pomorskiego i Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, a inspektorzy będą mogli korzystać ze współpracy z organami administracji morskiej podczas prowadzonych działań.

Dobre praktyki i partnerstwo w trakcie kontroli

Projekt wzmacnia również prawa kontrolowanych podmiotów. Przedsiębiorcy i inne podmioty objęte kontrolą gospodarowania wodami lub przestrzegania przepisów ochrony środowiska otrzymają odpowiedni czas na zapoznanie się z protokołem oraz zgłoszenie uwag. Organ będzie miał 7 dni na ich rozpatrzenie, a w przypadku uznania ich zasadności protokół zostanie odpowiednio zmieniony lub uzupełniony.

Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Najważniejsze informacje

• Projekt wprowadza możliwość skutecznego zaskarżania programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych.
• Zmiana ustawy stanowi też odpowiedź na postulaty urzędów marszałkowskich, które wskazują na potrzebę skoncentrowania się na realizacji obowiązujących programów ochrony powietrza, bez konieczności opracowywania nowych dokumentów.
• Projekt wprowadza przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby – wzmocnić je.

Ustawa wprowadza większy wpływ obywateli na programy ochrony powietrza oraz możliwość uproszczonej aktualizacji obecnych programów ochrony powietrza przez samorządy województw.

Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych są przygotowywane w sytuacji, gdy w danym regionie stwierdza się przekroczenia norm jakości powietrza. Jakość tych programów ma bezpośrednie znaczenie dla zdrowia i życia mieszkańców.

Nowelizacja daje społeczności lokalnej realne narzędzia do kwestionowania zarówno uchwał sejmiku województwa, jak i zaniechania ich podjęcia, co wzmacnia przejrzystość i odpowiedzialność władz regionalnych.  Dotychczas sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli wykazać, że działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich konkretnej sytuacji prawnej. Projekt ma usunąć tę barierę i wzmocnić społeczną kontrolę nad działaniami władz w obszarze jakości powietrza.

Projekt wprowadzono przy tym dodatkowe wymogi wobec firm i organizacji, aby zapobiec nadużyciom polegającym na zakładaniu podmiotów wyłącznie w celu składania skarg. Zmiany te dostosowują polskie przepisy do standardów Unii Europejskiej i wzmacniają system ochrony środowiska.

Projekt przewiduje również przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby - je wzmocnić.

Najważniejsze informacje:

•    Na koniec czerwca 2026 roku w systemie kaucyjnym zebrano 2,3 miliarda opakowań.
•    Od wprowadzenia napoju na rynek do zwrotu pustego opakowania mija kilka tygodni lub nawet miesięcy.
•    Opakowania uznawane za „niezwrócone” w większości pozostają w domach konsumentów lub w łańcuchu dostaw.
•    Wiarygodna ocena działania systemu kaucyjnego będzie możliwa dopiero po zamknięciu rocznego cyklu obiegu opakowań.

Polki i Polacy dostrzegają wyraźną poprawę czystości ulic, parków i lasów, a te obserwacje potwierdzają również organizacje pozarządowe. Między innymi Waste Free Oceans oraz inicjatywa Czysta Odra wskazały, że dziś w środowisku jest zauważalnie mniej opakowań objętych systemem kaucyjnym, co przekłada się na realny spadek zanieczyszczania przestrzeni miejskiej

- mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska na Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Polacy chcą zwracać opakowania

Polacy coraz chętniej uczestniczą w systemie kaucyjnym, a dane pokazują wyraźnie, że mamy do czynienia z realnym sukcesem środowiskowym. Tylko w czerwcu br. zwrócono 700 milionów opakowań, co stanowi jak dotąd najwyższy miesięczny wynik od uruchomienia systemu. Od początku jego funkcjonowania do końca czerwca zebrano już 2,3 miliarda pustych butelek i puszek.

Do systemu przystąpiło blisko 300 wprowadzających, czyli producentów albo importerów napojów. Co bardzo cieszy, utworzono 64 tys. punkty zbiórki, z czego 54% stanowią małe sklepy, które zgodnie z ustawą nie muszą przystępować do zbiórki odpadów opakowaniowych, a mimo to podjęły taką decyzję biznesową. W blisko 14 tys. punktów zbiórki funkcjonują automaty. Za ich pomocą zbierana jest znacząca większość opakowań - czyli 87%

- mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska.

Nowoczesne automaty pojawiają się już nie tylko w sklepach, lecz także w miejscach wypoczynku, na plażach, w kurortach i podczas dużych wydarzeń plenerowych. Tym samym rozbudowa punktów zwrotu znacząco ułatwia odzyskanie kaucji.

Zwrot kaucji to proces

Obieg opakowania od momentu wprowadzenia na rynek, poprzez dystrybucję, sprzedaż hurtową i detaliczną, wreszcie konsumpcję i zwrot trwa od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy.

Pierwszy rok działania systemu jest nietypowy, bo działa tu naturalne przesunięcie czasowe. Od wprowadzenia butelki czy puszki na rynek do jej zwrotu mija często kilka miesięcy, dlatego nie da się zestawiać liczby opakowań wprowadzonych w danym momencie z liczbą opakowań zebranych. Te wartości się nie skalują. Dodatkowo system cały czas rośnie, co miesiąc przybywa opakowań w obiegu, a czerwiec jako pierwszy miesiąc lata przynosi wielokrotny wzrost sprzedaży. Dlatego tych danych nie można porównywać. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że rzetelne podsumowanie będzie możliwe dopiero po pełnym roku funkcjonowania systemu

- mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska na komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Opakowania w obiegu nie mogą być więc traktowane jako trwale niezwrócone. Ich liczbę dodatkowo podwyższa sezonowość rynku. Producenci i importerzy napojów w okresie wiosennym celowo zwiększają produkcję, by przed wakacjami wprowadzić do obrotu zapasy na cały okres letniego zwiększenia konsumpcji.  Pełna, rzetelna ocena skuteczności systemu kaucyjnego będzie możliwa dopiero po zamknięciu pełnego rocznego cyklu obiegu opakowań, kiedy dane obejmą wszystkie etapy funkcjonowania systemu.

Najważniejsze informacje

• W dorzeczu Parsęty realizowane są obecnie dwa kluczowe projekty ukierunkowane na ochronę ekosystemów rzecznych oraz zrównoważone zarządzanie zasobami wodnymi.
• W ramach obu projektów prowadzona jest kompleksowa renaturyzacja rzek i obszarów Natura 2000 oraz ochrona cennych siedlisk i gatunków chronionych występujących w dorzeczu.
• W naborach NFOŚiGW w programie FEnIKS na renaturyzację rzek, jezior i mokradeł przeznaczono łącznie 410 mln zł.
• Po raz pierwszy w historii nabór na projekty renaturyzacji rzek został skierowany do samorządów i NGO (w tym stowarzyszeń samorządowych). Po raz pierwszy też tak wyraźnie promowane są partnerstwa podmiotów działających w zlewniach rzecznych.
• Do 30 września 2026 r. samorządy i organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o dofinansowanie do 79,71% kosztów z puli 100 mln zł.
• Do 31 sierpnia 2026 r. parki narodowe i regionalne dyrekcje ochrony środowiska mogą otrzymać wsparcie sięgające nawet 100% z budżetu 310 mln zł.
• Dodatkowo zwiększono o 40 mln zł alokację środków na projekty małej retencji realizowane przez Lasy Państwowe.

Procesy renaturyzacyjne odtwarzają bagna, mokradła i torfowiska, poprawiając poziom zabezpieczenia hydrologicznego w naszym kraju. W Polsce dostrzegamy coraz bardziej, jak znika woda, jak obniżają się poziomy lustra wody w naszych rzekach i jeziorach i to niezależnie od tego, na który kraniec naszego kraju pojedziemy. Potrzeba inwestowania w poprawę bilansu wodnego jest dzisiaj kluczowa i staje się priorytetem również dla Ministerstwa Klimatu i Środowiska. To mokradło jest przykładem dobrze przeprowadzonej renaturyzacji - po jego odtworzeniu woda ponownie pojawiła się na tym terenie, a wraz z nią wróciło życie. Zaobserwowano tu ponownie około 30 rzadkich gatunków fauny i flory. Ważne jest odtwarzanie zasobów wodnych, których brak w pewnym momencie może stać się nawet barierą dla rozwoju gospodarczego kraju. Projekty nastawione na renaturyzację będą działać również przeciwpożarowo, ponieważ rozległe obszary pozbawione wody stanowią realne i poważne zagrożenie dla mieszkańców

- mówiła na konferencji prasowej na terenie Mokradła Pyszka, dotyczącej projektu renaturyzacji rzeki Pysznicy, minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

450 mln zł na renaturyzację wód

Renaturyzacja rzeki Parsęty to dobry przykład dla instytucji i samorządów planujących własne działania renaturyzacyjne. 29 maja 2026 r. NFOŚiGW uruchomił dwa nabory dla bardzo różnych podmiotów i instytucji, obejmujące projekty renaturyzacji rzek i mokradeł w programie FEnIKS. Łączna pula obu naborów wynosi 410 mln zł. Dodatkowo zwiększono o 40 mln zł alokację środków na projekty małej retencji realizowane przez Lasy Państwowe.

W trybie konkursowym o środki mogą ubiegać się samorządy oraz organizacje pozarządowe. Budżet naboru to 100 mln zł (z możliwością powiększenia), poziom dofinansowania wynosi do 79,71%, a minimalna wartość wsparcia to 1 mln zł. Wnioski można składać do 30 września 2026 r. Premiowane będą projekty partnerskie, gdyż takie podejście jest priorytetem inwestycyjnym Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Koordynowanie działań podejmowanych przez różne podmioty działające w zlewniach rzecznych zwiększa ich skuteczność przyrodniczą i poprawia ich efektywność.
W trybie niekonkursowym wnioski mogą składać parki narodowe oraz regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Budżet wynosi 310 mln zł, a dofinansowanie może sięgnąć 100% kosztów kwalifikowalnych. Termin składania wniosków upływa 31 sierpnia 2026 r.

Wsparcie obejmuje m.in. przywracanie ciągłości ekologicznej rzek, renaturyzację rzek i jezior, odtwarzanie mokradeł, zwiększanie naturalnej retencji, spowalnianie odpływu wód, działania edukacyjne, monitoring oraz włączanie społeczności lokalnych w realizację projektów. W obu naborach środki mają formę bezzwrotnego wsparcia finansowego.

Związek komunalny liderem działań renaturyzacyjnych

Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty, jako związek komunalny, który przejął rolę koordynatora dużych projektów środowiskowych, buduje współpracę między licznymi instytucjami i skutecznie prowadzi działania na rzecz poprawy stanu rzek i mokradeł. W ramach programu LIFE for Rivers realizowana jest kompleksowa renaturyzacja dorzecza Parsęty, obejmująca usuwanie barier migracyjnych dla ryb, odtwarzanie terenów podmokłych, renaturyzację cieków, odbudowę siedlisk, monitoring jakości wód i populacji ryb oraz szeroką edukację ekologiczną.

W projekt zaangażowane są m.in. Wody Polskie, WWF Polska, SGGW, RDOŚ Szczecin, Instytut Oceanologii PAN oraz partnerzy z Hiszpanii i Holandii, tworząc szeroką koalicję wspierającą działania renaturyzacyjne.

Równolegle od 2025 roku Związek realizuje projekt Ochrona in-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych w dorzeczu Parsęty, którego celem jest zabezpieczenie cennych siedlisk i gatunków poprzez monitoring jakości wód (z wykorzystaniem automatycznych stacji pomiarowych), stały monitoring gatunków, czynną ochronę siedlisk, kontynuację działań renaturyzacyjnych oraz edukację ekologiczną.

Więcej informacji na temat programów:

• Nabór FENX.02.04-IW.01-001/26 – tryb konkurencyjny
• Nabór FENX.02.04-IW.01-002/26 – tryb niekonkurencyjny

Najważniejsze informacje:

• Zachodniopomorskie jest pierwszym regionem w Polsce, który uruchomił pilotaż programu modernizacji energetycznej budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich, a w jego ślady poszła już Wielkopolska.
• Pierwszym efektem działań w Zachodniopomorskiem jest poddany termomodernizacji budynek po dawnych PGR-ach przy ul. Osiedlowej w Rymaniu.
• Dzięki zastosowaniu odnawialnych źródeł energii, mieszkańcy zmodernizowanych budynków mogą liczyć na obniżenie rachunków za prąd i ogrzewanie nawet do 90%.
• Na bazie zachodniopomorskich doświadczeń MKiŚ ogłosi ogólnopolski nabór do programu "Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich".
• Do dyspozycji będzie 500 mln zł z Funduszu Modernizacyjnego na dotacje pokrywające do 100% kosztów termomodernizacji, wymiany źródeł ciepła i instalacji OZE.

Chcemy pokazać, że nowoczesność może być obecna także w takich miejscowościach jak Rymań - poza wielkimi metropoliami, w gminach liczących tysiąc mieszkańców. Nowoczesne technologie podnoszące efektywność energetyczną mogą działać również tutaj. Ekologia idzie w parze z ekonomią, stając się realnym sposobem walki z ubóstwem energetycznym. Audyt energetyczny tego budynku pokazuje, że rachunki za ciepło mogą spaść nawet o 90%.  Mieszkańcy kolejnych gmin będą mogli podnieść standard życia dzięki środkom z funduszy europejskich, udostępnionych w ramach programu modernizacji budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich

- mówiła ministra Paulina Hennig-Kloska podczas otwarcia pierwszego budynku po kompleksowej modernizacji w ramach Programu modernizacji budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich w Rymaniu.

Jednym z kluczowych wyzwań w naszym województwie jest termomodernizacja oraz poprawa efektywności energetycznej budynków wielorodzinnych na obszarach wiejskich. Z przyczyn historycznych Pomorze Zachodnie ma bardzo wiele obiektów, które często określane są jako budynki popegeerowskie. Ze względu na niską efektywność energetyczną oraz przestarzałe źródła ciepła są one kosztowne w utrzymaniu. Dlatego wspólnie z WFOŚiGW przygotowaliśmy program, który ma zainicjować proces ich rewitalizacji. Liczymy, że dzięki takim działaniom mieszkania te w przyszłości będą chętniej wybierane przez młodych ludzi na rynku mieszkaniowym. Program ma przede wszystkim wymiar ekologiczny, ale jest także wyrazem troski o sprawiedliwość społeczną i wyrównywanie szans mieszkańców dawnych terenów popegeerowskich

– podkreśla Olgierd Geblewicz, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego.

Województwo zachodniopomorskie jako pierwszy region w Polsce uruchomiło pilotaż programu, którego pierwszym wymiernym rezultatem jest zakończona termomodernizacja budynku przy ul. Osiedlowej w Rymaniu. Program aktualnie realizuje pięć gmin: Rymań, Gościno, Warnice, Karlino i Stepnica, które zawarły umowy z wykonawcami i prowadzą prace w budynkach zlokalizowanych w Pobłociu Małym, Wójcinie, Krukowie oraz Czarnocinie. W Rymaniu prace zostały już zakończone.

Zakres robót wynika z przeprowadzonych audytów energetycznych i obejmuje m.in. wymianę źródeł ciepła na system pomp ciepła z magazynem energii, montaż instalacji fotowoltaicznych, docieplenie ścian i dachów czy montaż nowych, energooszczędnych drzwi i okien.

Rozwijając program modernizacji energetycznej budynków popegeerowskich chcemy dotrzeć do mieszkańców, zostawionych samym sobie podczas przemian gospodarczych z początku lat 90`. Już teraz przygotowywane są audyty energetyczne dla niemal 500 kolejnych budynków na terenie całego województwa. Pozyskaliśmy na to finansowanie z Europejskiego Banku Inwestycyjnego w ramach mechanizmu Elena. Ten program to zarówno dla Funduszu, jak i dla EBI, dowód na to, że przez głęboką termomodernizację i wymianę ogrzewania można osiągnąć dekarbonizację budynków, a tym samym – lepszą jakość środowiska i poprawę komfortu życia mieszkańców

– mówi Waldemar Miśko, Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie.

Realne korzyści

Program termomodernizacji budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich to nowe narzędzie w walce z ubóstwem energetycznym. Dla mieszkańców kompleksowa termomodernizacja z wymianą źródła ciepła oznacza dużo niższe – nawet o 90% - rachunki za prąd i ogrzewanie oraz życie w nowocześniejszym i ekologicznym budynku.

Korzyści odczuwa również środowisko. Ograniczenie emisji gazów i pyłów, które powstawałyby przy ogrzewaniu starymi piecami węglowymi, przekłada się na czystsze powietrze i zdrowsze warunki życia w lokalnych społecznościach. Program jest też szansą dla zachodniopomorskich firm, które mogą zaangażować się w realną poprawę jakości życia mieszkańców – zwłaszcza tych, którzy najbardziej ucierpieli w wyniku przemian gospodarczych lat dziewięćdziesiątych.

Zachodniopomorskie wyznacza kierunek modernizacji energetycznej

Zachodniopomorskie jako pierwszy region w Polsce uruchomiło pilotaż programu modernizacji energetycznej budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich. Celem jest wyraźna poprawa efektywności energetycznej i czystsze powietrze w lokalnych społecznościach. Niedawno do programu dołączyła także Wielkopolska.

Realizowany na Pomorzu Zachodnim Program modernizacji energetycznej budynków na terenach wiejskich to wspólna inicjatywa Urzędu Marszałkowskiego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie, której założeniem jest termomodernizacja 12 000 lokali w 1000 budynkach.

Do tej pory listy intencyjne o współpracy podpisano z ponad 80 gminami.

Środki na termomodernizację będą pochodzić z Funduszy Europejskich w dyspozycji Marszałka Województwa, Społecznego Funduszu Klimatycznego i Funduszu Modernizacyjnego oraz środków własnych WFOŚiGW w Szczecinie. Forma wsparcia to 100% dotacji dla wspólnoty mieszkaniowej, co oznacza, że mieszkańcy nie muszą angażować w inwestycję własnych środków.

Ogólnopolski program dofinansowań do poprawy efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zachęca do naśladowania działań realizowanych w województwie zachodniopomorskim, ogłaszając niebawem nabór w programie „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich”. Inicjatywa ta będzie dysponować budżetem w wysokości 500 mln zł pochodzącym z Funduszu Modernizacyjnego i oferuje bezzwrotne dotacje pokrywające do 100% kosztów kwalifikowanych.

Zakres wsparcia w ramach programu obejmuje termomodernizację budynków mieszkalnych, instalację odnawialnych źródeł energii (OZE) i wymianę źródeł ciepła.

Środki będą przekazywane przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej do jednostek samorządu terytorialnego, które pełnią rolę beneficjentów końcowych. To właśnie samorządy będą odpowiedzialne za wybór, obsługę oraz rozliczanie konkretnych inwestycji realizowanych przez wspólnoty mieszkaniowe na terenach wiejskich.

Najważniejsze informacje

• Łączna wartość dofinansowania wynosi 1,26 mld zł. Środki pochodzą z Funduszu Modernizacyjnego.
• Inwestycje zwiększą możliwości rozwoju infrastruktury ładowania, wesprą realizację celów AFIR oraz przygotują krajową sieć elektroenergetyczną na rosnące potrzeby transportu zeroemisyjnego.
• W wydarzeniu wzięli udział: Krzysztof Bolesta, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW, Paweł Augustyn, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW oraz członkowie zarządów: ENEA Operator, ENERGA-OPERATOR, PGE Dystrybucja, TAURON Dystrybucja i Mirosław Suchoń, przewodniczący sejmowej Komisji Infrastruktury.

Realnie wspieramy elektryfikację transportu. To wyciągnięta ręka do przewoźników, aby pomóc im wejść na kolejny poziom konkurencyjności - i właśnie temu służy ten program. Dla operatorów sieci dystrybucyjnych to również ważny element modernizacji infrastruktury i ułatwienia podłączania nowych punktów ładowania. 2 miliardy zł na sieci, 2 miliardy na infrastrukturę ładowania i 2 miliardy na elektryczne samochody ciężarowe - to środki, które trafiają na wzmacnianie konkurencyjności polskich przewoźników

- mówił wiceminister Krzysztof Bolesta podczas podpisania przez NFOŚiGW umów na realizację inwestycji związanych z rozbudową i modernizacją sieci elektroenergetycznych na potrzeby ogólnodostępnych stacji ładowania dużych mocy.

Transformacja energetyczna jest jednym z najważniejszych priorytetów NFOŚiGW. Wspieramy inwestycje, które wzmacniają bezpieczeństwo energetyczne, zwiększają konkurencyjność gospodarki i przygotowują Polskę na rozwój nowoczesnych technologii. Rozbudowa infrastruktury energetycznej jest niezbędnym elementem tego procesu

– powiedziała Dorota Zawadzka-Stępniak, Prezes Zarządu NFOŚiGW.

Infrastruktura dla nowoczesnego transportu

W ramach sześciu podpisanych umów powstanie lub zostanie rozbudowanych 147 miejsc dostarczania energii, a łączna moc przyłączeniowa nowych i modernizowanych przyłączy wyniesie 493 MW.

Inwestycje będą realizowane w trzynastu województwach: dolnośląskim, śląskim, opolskim, małopolskim, podkarpackim, łódzkim, wielkopolskim, pomorskim, zachodniopomorskim, kujawsko-pomorskim, lubuskim, warmińsko-mazurskim i mazowieckim. Obejmą zarówno główne szlaki transportowe, jak i centra logistyczne oraz lokalizacje istotne dla rozwoju infrastruktury ładowania.

Podpisane dzisiaj umowy przełożą się na realne efekty w wielu regionach Polski. Dzięki tym inwestycjom powstanie lub zostanie rozbudowanych 147 miejsc dostarczania energii. To kluczowy element niezbędny do powstawania kolejnych stacji ładowania dużej mocy, a tym samym rozwoju transportu zeroemisyjnego

– dodał Paweł Augustyn, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW.

Wsparcie realizacji celów AFIR

Dofinansowane przedsięwzięcia wpisują się w realizację rozporządzenia AFIR (Alternative Fuels Infrastructure Regulation), którego celem jest budowa nowoczesnej i spójnej sieci infrastruktury paliw alternatywnych w Unii Europejskiej.

Nowe możliwości przyłączeniowe umożliwią rozwój stacji ładowania dużej mocy dla transportu ciężkiego oraz zwiększą dostępność infrastruktury na kluczowych trasach krajowych i europejskich.

Fundusz Modernizacyjny

Fundusz Modernizacyjny to instrument finansowy zasilony środkami ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego systemu handlu emisjami EU-ETS. Sprzedaż tych uprawnień jest dokonywana w półrocznych transzach przez Europejski Bank Inwestycyjny. Pieniądze te wspierają modernizację systemu energetycznego, poprawę efektywności energetycznej i zeroemisyjny transport w Polsce i 12 innych krajach Unii Europejskiej. Szacuje się, że do Polski z Funduszu Modernizacyjnego w latach 2021-30 może trafić ok. 60 mld zł. Zgodnie z ustawą o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, funkcję Krajowego Operatora Funduszu Modernizacyjnego pełni NFOŚiGW.

Najważniejsze informacje

• W dniach 23-24 lipca 2026 r. w Dublinie odbyło się nieformalne posiedzenie Rady UE ds. Środowiska. Polskę reprezentował wiceminister Krzysztof Bolesta.
• W debacie o dekarbonizacji i konkurencyjności podkreślono, że oba te cele muszą być realizowane równolegle, a reforma EU ETS powinna wspierać modernizację europejskiej gospodarki i inwestycje, a nie prowadzić do przenoszenia produkcji poza UE.
• Wiceminister Krzysztof Bolesta wskazał na potrzebę wzmocnienia instrumentów finansowania transformacji, w tym Funduszu Modernizacyjnego i ETS Investment Booster oraz sprzeciwił się wprowadzeniu generalnej warunkowości obejmującej cały bezpłatny przydział uprawnień dla przemysłu. Podkreślił również istotę zwiększenia konkurencyjności przemysłu, zasobów oraz rolę solidarności.
• Na marginesie Rady odbyło się spotkanie koordynacyjne państw o podobnym podejściu – tzw. grupy like-minded – poświęcone ostatnio opublikowanej propozycji rewizji EU ETS. Państwa wskazywały m.in. na znaczenie przewidywalności systemu, ochrony konkurencyjności przemysłu, bezpłatnych uprawnień, reformy benchmarków oraz odpowiedniego dostępu do instrumentów finansowania transformacji.

Jednym z głównych tematów Rady było pogodzenie celów dekarbonizacyjnych ze wzmacnianiem konkurencyjności europejskiej gospodarki. Polska podkreśliła, że polityka klimatyczna powinna uwzględniać cele przemysłowe, energetyczne i społeczne, a także zróżnicowane punkty startowe państw członkowskich.

Szczególne znaczenie w dyskusji miała trwająca rewizja systemu EU ETS. Polska wskazała, że system powinien przede wszystkim wspierać modernizację gospodarki i ograniczanie zależności od importu paliw kopalnych, a nie prowadzić do przenoszenia produkcji przemysłowej poza Unię Europejską.

Dekarbonizacja i konkurencyjność nie mogą być traktowane jako cele sprzeczne. EU ETS powinien wspierać modernizację europejskiego przemysłu, a nie prowadzić do jego osłabienia czy przenoszenia produkcji poza Unię. Dlatego potrzebujemy silnych instrumentów finansowania transformacji, przewidywalnych warunków dla przedsiębiorstw oraz solidarności, która uwzględnia różne punkty startowe i skalę wyzwań poszczególnych państw członkowskich

– powiedział wiceminister Krzysztof Bolesta.

Polska opowiedziała się za wzmocnieniem instrumentów finansujących transformację. W odniesieniu do ETS Investment Booster postulowała zwiększenie puli preferencyjnej dla państw o niższych dochodach oraz zapewnienie im trwałego i realnego dostępu do finansowania. Podkreśliła również znaczenie Funduszu Modernizacyjnego i potrzebę zwiększenia jego zasilania po 2030 r.

Na marginesie Rady odbyło się spotkanie koordynacyjne państw o podobnym podejściu do reformy EU ETS. Grupa like-minded podkreśliła znaczenie dalszej współpracy na rzecz pragmatycznego i przewidywalnego systemu, który umożliwi realizację celów klimatycznych bez osłabiania europejskiej bazy przemysłowej. Wśród najczęściej podnoszonych kwestii znalazły się bezpłatne uprawnienia, reforma benchmarków, CBAM, przyszłość Funduszu Modernizacyjnego oraz dostęp przemysłu do finansowania transformacji.

Podczas roboczego lunchu ministrowie omówili również przygotowania do COP31 i rolę UE w globalnej dyplomacji środowiskowej. Polska podkreśliła potrzebę bardziej strategicznego budowania koalicji, skuteczniejszego wdrażania już przyjętych zobowiązań oraz przedstawiania transformacji energetycznej także jako elementu bezpieczeństwa i odporności gospodarczej.

Najważniejsze informacje

• Plan Zarządzania dla polskiej części Puszczy Białowieskiej został opracowany oraz przekazany do zaopiniowania do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), a następnie podpisany 19 czerwca 2026 r. przez Ministra Klimatu i Środowiska.
• UNESCO doceniło działania Polski dotyczące m.in. ochrony ciągłości hydrologicznej, monitoringu kluczowych gatunków, ograniczania fragmentacji siedlisk oraz usuwania ogrodzeń leśnych.
• Komitet podkreślił, że zachowanie ciągłości ekologicznej całego transgranicznego obszaru Puszczy Białowieskiej pozostaje kluczowe dla ochrony jej wyjątkowej uniwersalnej wartości.
• Polska zadeklarowała dalszą współpracę z UNESCO i IUCN oraz udział w kolejnej misji monitoringu reaktywnego planowanej na 2027 r.

Podczas sesji Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO analizował stan zachowania Puszczy Białowieskiej – jednego z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Europy i obiektu przyrodniczego wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Komitet rozpatrywał informacje dotyczące realizacji zaleceń misji monitoringu reaktywnego z 2024 r. Misje tego typu są prowadzone przez UNESCO w celu oceny stanu zachowania obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa oraz wskazania działań, które mogą wzmocnić ich ochronę.

Przez wiele lat podkreślano, że Puszcza Białowieska wymaga skutecznej i trwałej ochrony. Jej historia obejmuje także trudne momenty, w tym okres wycinki. Jednocześnie wydarzenia te pokazały, jak wielką wartość Puszcza Białowieska ma dla całego społeczeństwa. Zachowujemy bezcenne dziedzictwo dla kolejnych pokoleń Polaków. Na tym właśnie polega współczesny patriotyzm

– powiedział wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała, komentując wydarzenie.

W odniesieniu do Polski Komitet pozytywnie odniósł się do działań dotyczących m.in. przywracania ciągłości hydrologicznej, kontroli inwazyjnych gatunków obcych oraz badań i monitoringu kluczowych gatunków.

Stanowisko strony polskiej, przygotowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przedstawił Mariusz Lewicki, Stały Przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej przy UNESCO.

Strategiczny dokument na lata 2026–2051

Ważnym elementem omawianym podczas sesji był Plan Zarządzania dla polskiej części Puszczy Białowieskiej. Dokument został przygotowany z uwzględnieniem zaleceń misji monitoringu reaktywnego UNESCO z 2024 r. oraz uwag przekazanych przez Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO i Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN).

Plan Zarządzania jest dokumentem strategicznym, który określa kierunki ochrony Puszczy Białowieskiej na najbliższe 25 lat – do 2051 r. Jego zapisy będą uwzględniane w kolejnych dokumentach dotyczących ochrony przyrody, a także w planach urządzenia lasu dla nadleśnictw.

Komitet z uznaniem odniósł się również do działań Polski na rzecz ograniczania fragmentacji ekologicznej Puszczy, w tym analizy sieci drogowej, ograniczania dostępu do części dróg, planowanego wycofywania niektórych odcinków dróg oraz kontynuacji usuwania ogrodzeń leśnych.

Jednocześnie UNESCO wskazało, że dla ochrony wyjątkowej uniwersalnej wartości Puszczy Białowieskiej kluczowe pozostaje zachowanie ciągłości ekologicznej całego transgranicznego obszaru. Komitet zwrócił uwagę na potrzebę dalszych działań ograniczających fragmentację siedlisk oraz szczególnej oceny wpływu inwestycji infrastrukturalnych na wartości przyrodnicze dobra.

Dalsze działania i monitoring UNESCO

Polska podczas sesji podkreśliła, że pozostaje otwarta na konstruktywny dialog dotyczący ochrony Puszczy Białowieskiej. Przedstawiciele Polski wskazali, że priorytetem jest zachowanie wyjątkowej uniwersalnej wartości tego obszaru, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa państwa.

Polska przekaże do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO raport dotyczący stanu zachowania dobra do końca stycznia 2027 r. W tym samym roku planowana jest kolejna wspólna misja monitoringu reaktywnego UNESCO i Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN).